E fundit!

15:57 Aktualitet

VIDEO-Vrasja në Maliq, Lamallari “zbarkon” në Policinë e Korçës

Ministri i Brendshëm, Besfort Lamallari, ka zbarkuar në Dr...

Ç’mund të mësojmë nga fushata e suksesshme e vaksinimit në Izrael

26 Janar 2021, 09:52, Blog CNA

Nga Lionel Laurent ?Bloomberg?

Shtetet e Bashkuara po i rikthehen bashkëpunimin global në fushën e shëndetit. Administrata e presidentit Joe Biden ka anuluar vendimin për t?u larguar nga Organizata Botërore e Shëndetësisë, dhe është regjistruar në nismën COVAX, ku bëjnë pjesë92 vende të botës.

Ajo është një mekanizëm i rëndësishëm për përhapjen globale të shumë prej vaksinave të sigurta dhe efektive, për t?i dhënë fund sa më shpejt pandemisë së Covid-19. Por mbërritja në atë pikë do të kërkojë altruizëm, në një kohë kur ka një presion të madh për të vepruar në mënyrë egoiste. Dozat e vaksinave janë për momentin në sasi të kufizuara. Vendet e pasura kanë avantazhin e blerjes dhe shpërndarjes së tyre, sidomos duke pasur parasysh kompleksitetin e logjistikës që kërkojnë vaksinat. Jo shumë kohë më parë, vendet po i kërkonin me padurim maska dhe pajisje mjekësore aleatëve të tyre.

Programet si COVAX, që premtojnë të sigurojnë gati 2 miliardë doza vaksinash për deri në një të pestën e popullsisë së vendeve pjesëmarrëse deri në fund të këtij viti, do të jenë jetike. Por paratë për vaksinat nuk janë elementi i vetëm i nevojshëm. Në ekonominë e vaksinave të shekullit XXI, edhe të dhënat përbëjnë një fuqi të madhe. Izraeli është i vendosur t`a imunizojë popullsinë e tij disa muaj përpara vendeve shumë më të mëdha dhe më të pasura, pjesërisht duke e porositur herët vaksinën, edhe pse thuhet me një çmim më të lartë, por gjithashtu duke ndarë informacione mbi shëndetin e pacientëve pas vaksinimit.

Dërgesat me vaksinat kundër Covid-19 të Pfizer Inc. dhe BioNTech SE u shtuan në fillim të këtij muaji pas një marrëveshje për të ndarë të dhënat e gjëra mbi programin e vaksinimit. Kjo qasje u leverdis të dyja palëve. Izraeli merr më shpejt se kushdo tjetër dozat që i duhen për të mbrojtur njerëzit e tij, ndërsa sistemi i tij i kujdesit shëndetësor pajiset me një teknologji të shpejtë, ndërsa përhapja e vaksinave tepër efikase e bëjnë atë një terren të vlefshëm testimi për vaksinën e Pfizer, e cila u zhvillua në një kohë rekord tjetër e botës, ka të gjitha shanset që të mësojë nga përvoja e Izraelit.

Të dhënat mund të ndahen në mënyra që nuk mund të zbatohen për vaksinat. Kryeministri Benjamin Netanjahu ka thënë se informacionet e shumta, do t?i ndihmojë vendet e tjera që të zhvillojnë strategji për t?i dhënë fund shpërthimit pandemisë.
?Nuk mund të shihni asnjë vend në botë ku ka një vaksinim kaq masiv?-thotë ish-shefi i drejtorisë kombëtare të informacionit të Izraelit, Jarden Vatikaj. ?Izraeli është një shembull për gjithë botën?- shton ai.

Por problemi është se ndërsa programi izraelit i vaksinimit, ka prodhuar tashmë të dhëna inkurajuese, ne nuk i dimë kushtet e plota dhe implikimet e kësaj marrëveshje. Të dhënat e ndara nga Pfizer janë të dhëna epidemiologjike. Por ne nuk na jepet informacion individual ?i identifikueshëm?, për të monitoruar efektivitetin e vaksinës në kohë reale, thotë kompania, dhe nga qeveria izraelite është bërë publike vetëm një version i redaktuar i marrëveshjes me Pfizer.
Ekspertët e privatësisë thonë se ka shumë pyetje pa përgjigje, se sa të dhëna po ndahen dhe sa mirë po ruhen ato, gjë që ka rëndësi për të shmangur sulmet e hakerave.

Mungesa e transparencës, mund të ketë efekte negative. Pfizer thotë se po vlerëson propozime të ngjashme ?efektiviteti në botën reale? diku tjetër.
Por kush do të vendosë se si përdoren të dhënat? Dhe çfarë lloj avantazhi të jep kjo në negociatat e blerjes së vaksinave? Këto pyetje mund të duken si dytësore në kulmin e një krize globale shëndetësore, kur prioriteti numër një është vaksinimi i sa më shumë njerëzve. Por nëse po përpiqemi të mendojmë globalisht mbi mënyrat se si të respektohet etika në fushën e vaksinave, ato kanë rëndësinë e tyre. Covid-19 nuk ka mbaruar, derisa të mbarojë në çdo vend që ka prekur. Një zgjidhje mund të jetë krijimi i organizatave të reja, të ngjashme me COVAX, për të shmangur dhënien e shumë pushteti një lloji të gabuar organizate.

?Altruizmi i të dhënave? mund të nënkuptojë ndërtimin e besimeve, që do të mbrojnë informacionin, dhe do të vendosin se kush do të ketë qasje në të, thotë Olivia Tambu, profesore e asociuar e së drejtës evropiane në Universitetin Paris-Dofin.

Sipas mjekut dhe biostatisticienit Rudolf Tibo,spitalet që mbledhin të dhëna mund të angazhohen për respektimin e standardeve mbi qeverisjen dhe etikën. Nxitja për nënshkrimin e marrëveshjeve më transparente për vaksinat, dhe për kushte më të drejta të qasjes në to, që përfshijnë edhe mbrojtjen e të dhënave, nuk duhet të shihen si vendosje e pengesave në një garë, por si një barazi e rregullave në fushës së lojës./Përshtatur nga CNA.al

Burimi: https://www.bloomberg.com/opinion/articles/2021-01-25/covid-19-vaccine-inequality-is-about-data-not-just-doses?srnd=opinion