E fundit!

09:21 Kronika

Vrasja e policit në Maliq/ Policia: I kërkuari fshihej në stan, hapi zjarr ndaj efektivëve

Policia e Korçës ka ndarë një informacion të detajuar lidh...

Si u shpikën maskat kundra gazit

15 Qershor 2020, 06:28, Blog CNA

Shpikjet që kanë ndihmuar dhe mbrojnë aftësinë e njeriut për të marrë frymë në prani të gazeve dhe tymrave të ndryshëm helmues, kanë ndodhur përpara përdorimit të parë të armëve moderne kimike .Lufta moderne kimike e ka një datë zyrtare, 22 prillin e vitit 1915, kur ushtarët gjermanë përdorën të parët gazin klorin për të sulmuar francezët në Ipre.

Por shumë kohë përpara vitit 1915, minatorët, zjarrfikësit dhe zhytësit nënujorë kishin nevojë për mjete që mund t?i siguronin ajër. Dhe prototipet e hershme të maskave ??me gaz, u dizenjuan për t?i përmbushur këto nevoja.

Maskat e hershme të zjarrfikësve dhe zhytësve

Në vitin 1823, vëllezërit Xhon dhe Çarls Din, patentuan një aparat mbrojtës ndaj tymit për zjarrfikësit, që më vonë u modifikua për t?u përdorur nga zhytësit. Në vitin 1819, August Sibe, shpiku veshjen më të hershme të zhytjes nën ujë.

Ajo përfshinte edhe një helmetë në të cilën ajri pompohej përmes një tubi, ndërsa ajri i konsumuar dilte nga një tub tjetër. Shpikja nxiti Siben dhe kompaninë ?Gorman &Co? që të zhvillonte dhe prodhonte aparate frymëmarrjeje për një larmi qëllimesh, dhe më vonë ndihmoi shumë në zhvillimin e aparateve të frymëmarrjes artificiale.

Në vitin 1849, Luis Haslet patentoi një ?mbrojtës të mushkërive?, patentën e parë amerikane për një aparat frymëmarrës të pastrimit të ajrit. Pajisja e Haslet filtronte ??pluhurin nga ajri. Në vitin 1854, kimisti skocez Xhon Stenhauz, shpiku një maskë të thjeshtë që përdorte qymyrin e drurit për të filtruar gazrat e dëmshëm.

Ndërkohë në vitin 1860, francezët Benua Rukujol dhe August Denajruz shpikën ?Résevoir-Régulateur?, një pajisje që ishte menduar të përdorej në shpëtimin e minatorëve në minierat e përmbytura. Résevoir-Régulateur, mund të përdorej edhe nën ujë. Pajisja përbëhej nga një maskë në hundë, e bashkangjitur në një bombol oksigjeni që punonjësit i shpëtimit e mbante në shpinë.

Në vitin 1871, fizikanti britanik Xhon Tindal shpiku një aparat frymëmarrjeje për zjarrfikësit, që filtronte ??ajrin kundër tymit dhe gazit. Dhe në vitin 1874, shpikësi britanik Samuel Barton patentoi një pajisje që lejonte frymëmarrjen e njeriut edhe në vendet ku atmosfera ngarkohet me gazra të dëmshëm, avuj, tym ose papastërti të tjera.

Garret Morgan

Amerikani Garret Morgan patentoi maskën e mbrojtjen nga tymrat në vitin 1914. Dy vjet më vonë, Morgan ai bëri bujë mn mediat kombëtare, kur maska e tij kundra gazit u përdor për të shpëtuar 32 burra të bllokuar gjatë një shpërthimi në një tunel 80 metra nën tokë nën Liqenin Erie.

Ajo ngjarje dhe publiciteti që pati ajo pajisje, çoi në shitjen e saj masive në qendrat e zjarrfikësve në mbarë Shtetet e Bashkuara. Disa historianë e cilësojnë modelin e Morgan si bazën për maskat e hershme kundra gazit që ushtria amerikane përdori gjatë Luftës së Parë Botërore.

Filtrat e hershëm të ajrit përfshijnë pajisje të thjeshta, siç është një shami e njomur e mbajtur mbi hundë dhe gojë. Këto pajisje evoluan në maska të ndryshme apo helmeta që mbaheshin në kokë, të pajisura me kimikate mbrojtëse. Pastaj u shtuan syzet mbrojtëse për sytë, dhe më vonë filtrat.

Aparati me monoksid karboni

Britanikët ndërtuan një respirator me monoksid karboni, që u përdor gjatë Luftës së Parë Botërore në vitin 1915, para përdorimit të parë të armëve kimike. Më pas u zbulua se predhay armike të pashpërthyera, çlironin nivele të mjaftueshme të monoksidit të karbonit për të vrarë ushtarët në llogore. Kjo është e ngjashme me rrezikun e qëndrimit brenda një makine, me motorin të ndezur në një garazh të mbyllur.

Kluni Makferson

Kanadezi Kluni Makferson projektoi ?helmetë kundër tymit?, me një tub të vetëm që nxjerr elementët kimikë për të netralizuar gazin lorin që përdoren në sulmet me armë kimike. Modelet e Makferson, u përdorën dhe u modifikuan nga forcat aleate, dhe konsiderohen të parat që janë përdorur për t?u mbrojtur ndaj armëve kimike.

Respiratori i vogël britanik

Në 1916, gjermanët modifikuan armët e tyre kimike, që përmbanin kimikate të cilat e neutralizonin gazin në maskat kundra gaz që zotëronte armiku. Edhe aleatët bëjnë të njëjtën gjë në respiratorët e tyre. Një nga maskat më të dukshme kundra gazit të përdorura gjatë Luftës së Parë Botërore ishte një pajisje e vogël britanike e njohur si SBR, e projektuar në vitin 1916. SBR ishte ndoshta maskat më të besueshme dhe më të përdorura gjatë Luftës së Parë Botërore./Thoughtco.com –Përshtatur nga CNA.al