E fundit!

22:51 Aktualitet

Biznesmeni Artur Shehu thyen heshtjen: Jam pronar i vjetër i tokës në Zvërnec, nuk i njoh fare investitorët

Biznesmeni shqiptar Artur Shehu ka folur në emisionin Opin...

Ja pse një pandemi tjetër e frikshme, mund të prekë së shpejti botën

7 Shkurt 2020, 07:21, Blog CNA

Çështja është kur, dhe jo nëse do të shohim një shpërthim tjetër global të një sëmundjeje vdekjeprurëse. Zyrtarët e shëndetit publik, thonë se ekziston një mundësi e arsyeshme që një shpërthim pandemie në mbarë botën i një patogjeni që lëviz me shpejtësi, mund të ndodhë brenda 15 viteve të ardhshme. Dhe ja se cilat janë arsyet kryesore:

Rritja e popullsisë

Gjatë shpërthimit të Gripit Spanjoll të vitit 1918, bota kishte më pak se 2 miliardë njerëz. Sëmundja vrau afërsisht 2.5 për qind të popullsisë globale, ose rreth 50 milionë njerëz. Sot, bota ka mbi 7.6 miliardë njerëz. Një tjetër pandemi me të njëjtën shkallë globale vdekshmërie, do të shkaktont 190 milionë të vdekur. Numri i lartë e popullsisë, e rrit përhapjen e sëmundjeve infektive. Më shumë se gjysma e popullsisë së botës jeton në zona urbane, dhe kjo përqindje vazhdon të rritet. Sëmundjet ngjitëse përhapen më shpejt në qytetet e mëdha. Personat që përdorin transportin publik, janë në kontakt të ngushtë me njëri-tjetrin.

Rezistenca e antibiotikëve

Gjatë 70 viteve të fundit, antibiotikët janë përdorur për të trajtuar një gamë të gjerë infeksionesh të shkaktuara nga bakteret. Por këto ilaçe po humbasin fuqinë e tyre, pasi bakteret pësojnë mutacion dhe bëhen rezistente ndaj antibiotikëve. Këto patogjene shkaktojnë sëmundje të tilla si pneumonia, infeksionet e gjakut dhe gonorrea.

Mutacionet e vazhdueshme të virusit të gripit

Gripi është i vështirë për t?u parashikuar, dhe i vështirë për t?u planifikuar. Shkencëtarët prodhojnë vaksinat vjetore disa muaj para fillimit të sezonit të gripit. Por efektiviteti i kësaj vaksine ndryshon nga viti në vit. Gjatë sezonit të gripit 2015-2016, vetëm gjysma e njerëzve që u vaksinuan u mbrojtën nga viruset që ishin aktive atë vit. Gjatë disa viteve, gripi pëson mutacione të tilla drastike, saqë shfaqet si një virus plotësisht i ri. Dhe në këto raste ai shkakton pandemi, siç është mutacioni i virusit që shkaktoi Gripin Spanjoll të vitit 1918.

Shtimi i udhëtimeve

Sot njerëzit mund të udhëtojnë nëpër botë brenda një dite. Kjo do të thotë që edhe sëmundjet mund të përhapet po aq shpejt. Njerëzit që udhëtojnë në vendet e huaja, dhe mund të çojnë aty baktere ose viruse në një zone ku një popullatë lokale është më pak e pajisur për t?u trajtuar. Një nga arsyet pse shpërthimi i virusit të Ebolës në vitin 2014 ishte kaq vdekjeprurës në Afrikën Perëndimore, ishte sepse ajo zonë nuk kishte hasur më parë këtë virus. Po ashtu, njerëzit e kalojnë zakonisht kohën në zona që ofrojnë ambiente të favorshme për përhapjen e infeksioneve gjatë udhëtimit, siç janë aeroplanët dhe hotelet. Në fillim të shpërthimit të virusit SARS në vitin 2003, një mjek kinez i infektuar qëndroi në një hotel në Hong Kong para se të sëmurej dhe vdiste. Sëmundja u përhap tek klientët e tjerë të hotelit, të cilët më pas hipën nëpër aeroplanët dhe e bartën patogjenin në vendet e tjera. Brenda 5 muajve, SARS kishte infektuar më shumë se 8.000 njerëz në më shumë se tridhjetë vende të ndryshme, me 774 raste që rezultuan me vdekje.

Shpyllëzimet

Afro 75 për qind e sëmundjeve të reja infektive janë zoonotike, pra përhapen tek njerëzit nga kafshët. Shpyllëzimi rrit shfaqjen e sëmundjeve të tilla si Ebola dhe malarja, pasi prish mjedisin e kafshëve që strehojnë bakteret të cilat shkaktojnë sëmundje. Kur habitatet e tyre shkatërrohen, kafshët detyrohen të kërkojnë ushqim dhe strehim diku tjetër, gjë që shpesh i sjell ata në kontakte më të ngushta me njerëzit.

Rreziqet e eksperimenteve shkencore

Në vitin 2014, shkencëtarët amerikanë krijuan një virus shumë të ngjashëm me Gripin Spanjoll të vitit 1918. Ata thana se rikrijimi i virusit të rrezikshëm, ishte një pjesë thelbësore e të kuptuarit të rrezikut që ai paraqet për publikun. Por shumë shkencëtarë janë kundër këtyre eksperimenteve, duke argumentuar se akti i krijimit të këtyre viruseve paraqet një kërcënim për popullatën njerëzore. Edhe në laboratorët me siguri më të lartë, krijimi i një patogjeni të rrezikshëm është një veprimtari e rrezikshme.

Ndryshimi i klimës

Malaria, Zika dhe Dengue, janë vetëm disa nga shumë viruse vdekjeprurëse të transmetuara nga mushkonjat, me malarian që është më vdekjeprurëse. Mushkonjat lulëzojnë në klima të ngrohta. Ngrohja globale, mund të bëjë që popullata e mushkonjave të përhapet gjeografikisht shumë më tepër nga sot. Ndryshimi i klimës po krijon sezone më të gjata për riprodhimin e mushkonjave. Pleshtat dhe rriqnat, lulëzojnë gjithashtu në klimat e ngrohta dhe transmetojnë një numër sëmundjesh të rrezikshme, duke përfshirë Ethet Hemorragjike të Kongo-Krimesë, tifon dhe sëmundjen Lime.

Bioterrorizmi

Pandemia e ardhshme, mund të jetë rezultat i një sulmi të qëllimshëm terrorist. Bill Gejts, një nga burrat më të pasur në botë, ka financiar 20 vitet e fundit një fushatë globale për mbrojtjen e shëndetit global. Në fillim të këtij viti, Gejts paralajmëroi se bioterrorizmi, lëshimi i qëllimshëm i viruseve ose mikrobeve, mund të jetë përgjegjës për vrasjen e miliona njerëzve.

Dhe kërcënimi nga ky fenomen jnë rritur gjatë pesë viteve të fundit. Një terrorist, ka sot aftësinë të përdorë inxhinierinë gjenetike për sintetizimin e lisë së dhenve, apo të krijimit të një versioni shumë ngjitës dhe vdekjeprurës të gripit. Grupet e inteligjencës, raportojnë se ISIS ka punuar me armët biologjike në bazat e tyre në Siri dhe Irak./ Listverse.com-Përshtatur nga CNA.al