Partia Socialiste e Milo Gjukanoviç po e rrënon Malin e Zi

2 Shkurt 2020, 07:45, Blog CNA

Nga Gordon N. Bardos ?National Interest?

Edhe pse nuk është vënë shumë re, për shkak të ngjarjeve në Lindjen e Mesme dhe impeachment-in presidencial në SHBA, një krizë tjetër po zhvillohet në Ballkan. Në Malin e Zi, mijëra qytetarë kanë protestuar ndaj një ligji të ri të miratuar nga parlamenti malazez, dhe të dekretuar nga presidenti Milo Gjukanoviç, që i jep autoritet qeverisë mbi pronat, që organizatat fetare në vend i kanë përdorur prej të paktën 1 shekulli.

Ky ligj është kritikuar hapur nga Papa Françesku, Patriarku Ekumenik Bartolomeu, dhe Patriarku Ortodoks rus Kirili. Motivet e Gjukanoviçit, pas kësaj lëvizjeje janë mjaft transparente. Në rrafshin ekonomikisht, ligji i ri e lejon kleptokracinë e Gjukanoviçit të marrë nën kontroll qindra prona të përdorura nga Kisha Ortodokse Serbe, dhe njëherazi të dobësojë politikisht institucionin e vetëm të organizuar në Mal të Zi, qëështë i aftë të paraqesë një kërcënim serioz ndaj sundimit të tij.

Por protestat aktuale në Malin e Zi, janë vetëm një simptomë e një konflikti që po përshkallëzohet prej vitesh. Anëtari më e ri e NATO-s, është i vetmi vend ish-komunist në Evropë, që nuk ka pasur kurrë një tranzicion demokratik. Edhe në Bjellorusi dhe Rusi, komunistët kanë qenë në opozitë për të paktën një cikël zgjedhor.

Ndërkohë Partia Demokratike e Socialistëve (DPS) e Gjukanoviçit, e cila është thjesht një riemërtim i Lidhjës së Komunistëve të Malit të Zi, ka qenë në pushtet vazhdimisht që nga viti 1945.Pra DPS e Gjukanoviçit, ka qenë në pushtet më gjatë se sa bolshevikët që sunduan Bashkimin Sovjetik, dhe vetë Gjukanoviç ka qenë në pushtet më gjatë se Stalini.

Ai e ka arritur këtë duke e rishpikur vazhdimisht veten, dhe duke ndryshuar me kohën. Në vitin 1991, si mbështetës i Sllobodan Milosheviçit, Gjukanoviç urdhëroi bombardimin e qytetit kroat tëDubrovnikut .Megjithatë, sot ka njerëz në Uashington që e vlerësojnë Gjukanoviçin si një ?shtetar veteran?.

Në vitin 2014, zv/presidenti Xho Bajden e priti në Shtëpinë e Bardhë.Teksa gëzonte kaq shumë popullaritet në Uashington, Gjukanoviç e ka shndërruar Malin e Zi në feudin e tij personal. Siç e thekson një artikull i kohëve të fundit në ?The New York Times?:Gjukanoviçështë tani lideri më jetëgjatë në pushtet në Evropë, më shumë sesa Vladimir Putin në Rusi dhe Rexhep Taip Erdogan në Turqi. . .Motra e presidentit, është avokatja kryesore në vend. Ajo ndihmon investitorët e huaj që të investojnë në resortet bregtare.Vëllai i tij, zotëron bankën kryesore në Malin e Zi ?First Bank?.I biri ka në pronësi termocentralin më të madh të vendit.Nipi i tij është i përfshirë në projektet më të mëdha të vendit në fushën e turizmit.Falë makinacioneve të tilla, siç ka argumentuar Moisi Naim, Gjukanoviç e ka shndërruar Malin e Zi në një shtet mafioz?.

Sipas Naim, zyrtarët kryesorë të qeverisë janë në fakt ?lojtarë kryesorë, në mos drejtuesit e sipërmarrjeve kriminale, ndaj dhe mbrojtja dhe promovimi i këtyre aktivitete, bëhet një prioritet zyrtar. . . interesi kombëtar dhe interesat e krimit të organizuar, janë gërshetuar në mënyrë të pandashme?.

Një figurë e njohur se opozitës në Mal të Zi, e ka quajtur vend sistemin e qeverisjes së Gjukanoviçit ?Putinizëm Malazez?. Një auditim i bankës së familjes Gjukanoviç nga ?Price Ëaterhouse Coopers?, ka zbuluar një nga mekanizmat e shumtë, përmes të cilit ka funksionuar korrupsioni në Malin e Zi.

Në fillim, fondet publike depozitohen në ?First Bank?, e cila më pas u jep kredi bashkëpunëtorëve të Gjukanoviçit dhe figurave të njohura të krimit të organizuar, siç është Darko Sariç, një trafikant i njohur në Ballkan. Një taktikë tjetër, ka qenë ajo kur miqtë e Gjukanoviç fitojnë të drejtën e privatizimit të ndërmarrjeve në pronësi të shtetit, u zhbëjnë vlerën e tyre, dhe më pas i shpallin sitë falimentuara.

Sipas një raporti, deri në nëntorin e vitit 2015, 89 për qind e ndërmarrjeve shtetërore që ishin privatizuar nga Gjukanoviç, kishin shpallur falimentin.Përveç korrupsionit financiar, Gjukanoviç ka përdorur mjete të ndryshme për të manipuluar zgjedhjet, dhe për të vazhduar qëndrimin në pushtet.

Këto taktika përfshijnë shantazhin, kërcënimin me dhunë policore, dhe blerjen e hapur të votave.Një investigim, ka zbuluar se deri në 15 përqind e votave në zgjedhjet e tetorit 2016, ishin të manipuluara.Së fundmi, sulmet ndaj mediave të pavarura, janë një shenjë dalluese e sistemit të qeverisjes së Gjukanoviç.

Gjukanoviç u shpreh dikur se gazetarët investigativë duhet të ?shfarosen si minj?, dhe dikush në Malin e Zi e kuptoi mirë këtë mesazh. Në vitin 2004, botuesi i gazetës opozitare ?Dan? u vra në një atentat.Në gushtin e 2013-ës, gazetari investigative Tufik Softiç, ishte në shënjestër të një sulmi me bombë.

Në tetor 2015, gazetari investigativ i krimit të organizuar Jovo Martinoviç, u burgos për 15 muaj me akuza të fabrikara për trafik droge. Në majin e vitit 2018, gazetarja Olivera Lakiç u plagos në një atentat para shtëpisë së saj në Podgoricë.Uashingtoni po përballet si çdo vit me një nga dilemat e veta strategjike dhe morale të politikës së jashtme.

Me rritjen e presionit ndaj tij nga të gjitha palët, Gjukanoviç do të përdorë çdo lloj mjeti për të qëndruar në pushtet. Kjo nga ana tjetër, do të provokojë një konfrontim gjithnjë e më të madh me opozitën politike të vendit dhe shoqërinë civile.Uashingtoni ka dy zgjedhje.

Vazhdimine mbështjes ndaj regjimit të korruptuar të Gjukanoviçit, ose ndaljen e përkrahjessë kleptokracisë autoritare 30- vjeçare.Nëse është serioze në promovimin e demokracisë në Ballkan, atëherë SHBA-ja duhet të kërkojë dhënien fund të represionit politik nga regjimi i Gjukanoviç, dhe të përgatisë për tranzicionin e parë demokratik në historinë e Malit të Zi. Lëvizja kundër Gjukanoviçit, do të dërgonte gjithashtu një mesazh të fortë tek liderët e tjerë autoritarë të Ballkanit, se zullumet e tyre nuk do të tolerohen më./Përshtati në shqip CNA.al