Truri jonë është projektuar të “vdesë” për ëmbëlsira/ Si ta kufizojmë sasinë e sheqerit

18 Nëntor 2019, 07:31, Blog CNA

Ne i duam ëmbëlsirat. Por sheqeri i tepërt në dietat tona ushqimore, mund të çojë në shtim të peshës, diabet të Tipit 2 dhe prishjen e dhëmbëve. Ne e dimë që nuk duhet të hamë karamele, akullore, biskota, ëmbëlsira, por ndonjëherë është shumë e vështirë t?u rezistohet atyre. Duket sikur sikur truri ynë, e ka të vështirë t?i refuzojë këto ushqime.

Trupi jonë ?vdes? për sheqerin, më saktë glukozën. Glukoza vjen nga fjala greke ?glukos? që do të thotë e ëmbël. Glukoza ushqen qelizat që përbëjnë trupin tonë, përfshirë qelizat e trurit, neuronet. Ushqimet që përmbajnë sheqer, janë burime të shkëlqyera energjie.

Prandaj ne kemi evoluar për të gjetur ushqime të ëmbla veçanërisht të këndshme. Ushqimet me shije të pakëndshme, të hidhura dhe të tharta mund të jenë të papjekura, helmuese ose të kalbura, dhe mund të shkaktojnë sëmundje.

Prandaj, për të maksimizuar mbijetesën tonë si specie, ne kemi një sistem të lindur të trurit, që na bën të pëlqejmë ushqimet e ëmbla, pasi ato janë një burim i shkëlqyeshëm i energjisë për të furnizuar trupin tonë. Kur ne hamë ushqime të ëmbla, në tru aktivizohet sistemi i shpërblimit, i quajtur sistemi mesolimbik i dopaminës.

Dopamina, është një kimikat në trur që çlirohet nga neuronet, dhe mund të sinjalizojë se një ngjarje ka qenë pozitive. Kur akvizitohet sistemi i shpërblimeve, ai përforcon sjelljet, duke na bërë më të predispozuar t?i kryejmë sërish këto veprime.

Dopamina nxit ngrënien e sheqerit, dhe na nxit të mësojmë si të identifikojnë preferencialisht sa më shumë nga këto lloj ushqimesh. Mjedisi ynë është i bollshëm me ushqime të ëmbla, të pasura me energji. Fatkeqësisht, truri ynë është akoma funksionalisht i ngjashëm me paraardhësit tanë, dhe i pëlqen shumë sheqeri.

Po çfarë ndodh në trurin tone, kur konsumojmë tepër sheqer? Truri e rimodelon vazhdimisht vetveten, përmes një procesi të quajtur neuroplasticitet. Kjo mund të ndodhë në sistemin e shpërblimit. Aktivizimi i përsëritur i këtij sistemi nga droga, ose ngrënia e shumë ushqimeve me sheqer, e detyron trurin t?i përshtatet stimulimit të shpeshtë, duke çuar në një lloj tolerance.

Në rastin e ushqimeve të ëmbla, kjo do të thotë që ne duhet të hamë më shumë sheqer, për të marrë të njëjtën ndjenjë shpërblyese, një tipar ky klasik i varësisë. Për t?i rezistuar dëshirave, ne duhet të pengojmë reagimin tonë natyror, për t?u kënaqur me këto ushqime të shijshme.

Një rrjet neuronesh frenuese, është thelbësor për kontrollimin e sjelljes. Këto neurone, janë të përqendruara në lobin parafrontal, një zonë kryesore e trurit që lidhet me vendimmarrjen, kontrollin e impulsit dhe kënaqësinë e vonuar.

Një zonë tjetër e trurit e prekur nga dietat ushqimore me shumë sheqer, është hipokampusi, një qendër kryesore e kujtesës. Hulumtimet tregojnë se minjtë, që hanë ushqime me shumë sheqer, ishin më pak të aftë të mbanin mend nëse kishin parë më parë objekte në vende specifike.

Po si ta mbrojmë trurin nga sheqeri? Organizata Botërore e Shëndetit, këshillon të kufizojmë marrjen e sheqernave të shtuar në vetëm 5 për qind të kalorive tona ditore, ose 25 gramë (6 lugë çaji)./ The Conversation-Përshtatur nga CNA.al