Si ndikon urbanizimi në valën e sotme globale të protestave

17 Nëntor 2019, 07:39, Blog CNA

Protesta të shumta antiqeveritare, kanë paralizuar prej muajsh qytetet në mbarë globin, nga La Pazi në Bolivi, në Santiago në Kili, nga Monrovia në Liberia, deri në Bejrut të Libanit. Çdo protestë në këtë valë trazirash, ka dinamikën dhe kauzën e vet lokale. Por ato kanë ndërkohë edhe tipare të caktuara
Pasi u është sosur durimi me pabarazinë në rritje, korrupsionin dhe rritjen e ngadaltë ekonomike, qytetarët e zemëruar po kërkojnë t?i jepet fund korrupsionit të shfrenuar, dhe rivendosjen e një sundimi demokratik të shtetit ligjor.

Nuk është rastësi, që Amerika Latine, ku ndodhet shumica e vendeve ku kanë shpërthyer protestat e dhunshme, dhe që janë më të zgjaturat, ka rritjen më të ngadaltë rajonale në botë,
me vetëm 0.2 për qind për këtë vit. Amerika Latine, është gjithashtu rajoni i botës me pabarazinë më të madhe.
Ish-presidenti i plotfuqishëm i Bolivisë, Evo Morales, mbështetja për të cilin ishte më e fortë në zonat rurale, u detyrua të dorëhiqej më 11 nëntor, pas dhunës që ushtria përdori për të shtypur trazirat e mëdha urbane, të cilat shpërthyen pas dyshimeve për manipulimin e zgjedhjeve të fundit.

Muajin e kaluar, edhe kryeministri i Libanit dha gjithashtu dorëheqjen pas protestave të mëdha popullore. Një faktor i pa analizuar në këto protesta, është emigrimi vendas nga zonat rurale ne ato urbane. Të gjitha kryeqytetet e pushtuara nga protestat, kanë një popullatë të madhe njerëzish të varfër që dikur jetonin ne fshat, dhe që u zhvendosën në qytet si pasojë e ndryshimeve klimatike, politikave kombëtare që dëmtuan fermerët e vegjël, apo si pasojë e një sistemi të tregtisë globale, që po varfëron bujqësinë lokale.
Qytetet në mbarë botën, janë rritur me një ritëm të paqëndrueshëm gjatë 7 dekadave të fundit. Në vitin 1950, zonat metropolitan të Nju Jorkut dhe Tokios, ishin mega-qytetet e vetme në botë, me më shumë se 10 milionë njerëz. Deri në vitin 1995, kishin lindur 14 mega-qytete. Sot, ka 25 të tillë.
Nga 7.6 miliardë njerëz që ka sot bota, 4.2 miliardë ose 55 për qind e tyre, jetojnë në qytete dhe vendbanime të tjera urbane. Sipas Kombeve të Bashkuara 2.5 miliardë të tjerë, do të transferohen deri në vitin 2050 në qytete nga zonat e varfëra rurale. Shumica e mega-qyteteve moderne, ndodhen në rajonet në zhvillim të Afrikës, Azisë dhe Amerikës Latine.

Në këto rajone, rritja natyrale e popullsisë në qytete është shtuar nga emigrantët ruralë, që janë në kërkim të një jete më të mirë. Por në vend të jetës më të mirë, ato jatojnë në disa shtëpi dhe lagje informale, që quhen zakonisht me përçmim geto, ose ?favela? në Brazil, ?bidonvilles? në Haiti, dhe ?vila miserias? në Argjentinë.
Çuditërisht, ato duken shumë të ngjashme në të gjithë globin. Të harruar nga qeveria lokale, këto zona nuk kanë zakonisht as kanalizime, as ujë të pijshëm të pastër, as energji elektrike, as qendra shëndetësore dhe as shkolla. Aty gjallojnë grupet kriminale, që merren me trafikun e paligjshëm të drogave, njerëzve dhe armëve.
Këto banda, janë shpesh të lidhura me partitë politike, duke shërbyer shpesh si forca e tyre e armatosur në këto zona. Shumë emigrantë rurale, që u mungojnë dokumentat e identitetit, të drejtat sociale, strehimi dhe shërbimet financiare, janë të detyruar të angazhohen në trafiqet e paligjshme.

Në këto lloj ekononomish kriminale, mbrojtësi i jetës janë bandat e armatosura.
Padrejtësitë e shumta të kësaj jete të përditshme, janë shkaktarët e zemërimit të shumë prej protestuesve të sotëm. Nga Kuito i Ekuadorit, deri në Bejrut të Libanit, margjinalizimi ekstrem
i kaq shumë njerëzve që jetojnë në geto të mëdha, ka sjellë tashmë trazira që janë shpesh vdekjeprurëse.
Për shembull, në Haiti, shumica e protestuesve që kanë protestuar për 9 javë kundër korrupsionit të dokumentuar të zyrtarëve, apo mungesës së karburantit dhe ushqimit janë, vijnë nga lagjet më të vafra të kryeqytetit Port-O-Prins. Ata janë shumë të motivuar të vazhdojnë të protestojnë, pasi përballen çdo ditë me urinë.

Edhe Kili, që është zyrtarisht vendi më i pasur i Amerikës Latine, ka shumë njerëz të varfër
që mezi e përballojnë jetesën. Protestat aty, që filluan në mes të tetorit pas rritjes së çmimit të biletës në metronë e Santiagos, përbëhen në mënyrë disproporcionale nga të rinjtë dhe emigrantët ruralë nga rrethinat e varfëra të kryeqytetit.
Ndër vendet e Amerikës Latine, Kili ka shkallën e dytë më të lartë të emigracionit të brendshëm në të gjithë Amerikën Latine, vetëm pas Panamasë. Bolivia renditet e pesta në rajon. Sipas një analize të vitit vitin 2015, që shqyrtoi të dhënat e 20 viteve mbi emigrimin e brendshëm, varfërinë dhe pabarazinë në 34 qytete në Afrikë dhe Azi, nuk është lëvizja aktuale e njerëzve nga zonat rurale në qytete, ajo që shkakton trazirat sociale.
Përkundrazi, janë mundësitë e pabrabarta në arsim dhe strehim, me të cilat përballen emigrantët nga zonat rurale që jetojnë në qytete, e shoqëruar kjo me margjinalizimin e tyre socio-ekonomik, ajo që nxit pakënaqësinë e banorëve në zonat urbane.
Njerëzit që kanë ikur nga fshatrat e varfër, vetëm për të gjetur një tjetër mjerim në qytete, kërkojnë më shumë. Dy shekuj pas rebelimeve fshatare, që rrëzuan monarkitë në mbarë Evropën, qytetet janë shndërruar në skena ku po shfaqet një pakënaqësi dhe zhgënjim, që mund të destabilizojë kombe të tëra./Pështatur nga CNA.al