Pse ndryshon ngjyra e syve me kalimin e viteve

30 Shtator 2022, 15:40, Kuriozitete CNA

Pse ndryshon ngjyra e syve me kalimin e viteve

Foto ilustruese

Ne mund të mendojmë për ngjyrën e syve tanë si një nga tiparet tona përcaktuese. Është një tipar që shpesh mund të lërë përshtypje dhe mund të ndikojë te besueshmëria për dikë.

Por, çuditërisht, ngjyra e syve nuk mbetet konstante gjatë gjithë jetës sonë. Në fakt, një gamë e gjerë ndikimesh të jashtme mund ta ndryshojnë atë, nga lëndimi tek infeksioni dhe dëmtimi i diellit. Dhe ndonjëherë ndryshimi duket se ndodh spontanisht.

Mund të ketë rastisur të kemi parë që një fosnje të porsalindur i ka ndryshuar ngjyra e syve. Fillimisht ato mund ti ketë të kaltër dhe me kalimin e kohës mund të marrin ngjyrën e syve të prindërve.

Studimet tregojnë se nëse ngjyra e syve të foshnjës ndryshon apo jo varet edhe nga vetë ngjyra. Një studim i udhëhequr nga Cassie Ludwig, një okuliste në Institutin e Syve Byers në Universitetin e Stanfordit, gjurmoi 148 foshnja të lindura në Spitalin e Fëmijëve Lucile Packard në Kaliforni, duke regjistruar ngjyrën e irisit të tyre në lindje . Gati dy të tretat e foshnjave kanë lindur me sy kafe dhe një e pesta me sy blu.

Dy vjet më vonë, Ludwig dhe kolegët e saj zbuluan se nga 40 foshnjat me sy blu në studim, 11 kishin sy kafe deri në moshën dyvjeçare, tre kishin ngjyrë lajthi dhe dy të gjelbër. Nga 77 të sapolindurit me sy kafe, 73 kishin ende sy kafe në moshën dyvjeçare. Pra, duket se sytë blu kanë më shumë gjasa të ndryshojnë sesa sytë kafe gjatë fazave të hershme të jetës sonë.

Pse ndryshon ngjyra e syve blu më shumë ajo kafe?

Një e dhënë qëndron në faktin se kur sytë e foshnjave ndryshonin ngjyrë, ato prireshin të bëheshin më të errët, jo më të hapur. Në studimin e Ludwig, një e treta e syve të foshnjave ndryshuan ngjyrën në dy vitet e para, me ndryshimin më të zakonshëm që sytë u bënë më të errët. Vetëm pesë nga 148 fëmijët në studim (3.4%) kishin sy që bëheshin më të hapur me moshën. Tendenca drejt errësimit mund të jetë për shkak të grumbullimit të një pigmenti mbrojtës në iris.

Një ndryshim i tillë relativisht i zakonshëm kufizohet kryesisht në fëmijërinë e hershme. Në një studim tjetër në SHBA, i cili gjurmoi më shumë se 1300 foshnja binjake deri në moshën madhore, ngjyra e syve zakonisht ndaloi së ndryshuari në moshën gjashtë vjeç.

Megjithatë në 10-20% të rasteve, ngjyra e syve vazhdoi të ndryshonte gjatë adoleshencës dhe në moshën madhore.

Në mesin e binjakëve joidentikë, ngjyra e syve kishte më shumë gjasa të ndryshonte në jetën e mëvonshme sesa te binjakët identikë./ CNA.al