Xi Jinping po i poshtëron Shtetet e Bashkuara

25 Qershor 2023, 20:00, Kosova & Bota CNA

Administrata e Joe Biden bëri mirë që i uli pritshmëritë për vizitën e Sekretarit të Shtetit Antony Blinken në Kinë. Sipërmarrja diplomatike e shumëpritur - e shtyrë si pasojë e zhurmës që shkaktoi në shkurt zbulimi i një baloni spiun kinez në hapësirën ajrore të SHBA-së - ishte turneu i këtij lloji brenda 5 viteve të fundit, duke treguar se në çfarë niveli të ulët kanë katandisur marrëdhëniet dypalëshe.

Dhe siç pritej udhëtimi nuk shkoi mirë. Kina bisedoi me Amerikën sikur kjo e fundit të ishte një partnere e vogël në marrëdhënien midis tyre. Dhe ndërsa takimi i Blinken me homologun e tij kinez Qin Gang u përshkrua nga të dyja palët si “konstruktiv, dhe me një dëshirë për të ulur tensionet”, Sekretari i Shtetit u përball me një leksion të ashpër dhe të pa kompromis nga krye-diplomati kinez, Wang Yi.

Thuhet se Wang mishëron më së miri qasjen agresive të “ujkut luftëtar” në diplomaci, pra të stilit të ashpër ku diplomatët kinezë zgjedhin përplasjen publike dhe të fortë me vendet e tjera, në vend të një rolit tradicionalisht të matur që lidhet me profesionin e diplomatit.

Brenda vendit, të shfaqurit dukshëm në mbrojtje të Kinës është një qasje shumë popullore, kjo gjykuar nga mbështetja që gëzojnë “ujqërit luftëtarë” në mediat sociale në Kinën, pavarësisht polemikave me bashkëbiseduesit e tyre ndërkombëtarë.

Në takimin midis tyre, Wang nuk bëri asnjë përpjekje për të zbutur sfidat në tejkalimin e mosbesimit dhe fërkimeve, që kanë karakterizuar marrëdhëniet dypalëshe vitet e fundit. Duke përsëritur sloganet e mirë-përpunuara të Pekinit, Wang fajësoi “perceptimin e gabuar” të Uashingtonit mbi Kinën si “shkakun rrënjësor” të rënies së marrëdhënieve dypalëshe.

Sipas televizionit shtetëror kinez CCTV, ai kërkoi që SHBA-ja të ndalojë “frenimin” e zhvillimit teknologjik të Kinës dhe mos t’i bëjë akoma jehonë tezës së “kërcënimit të Kinës”.

Po ashtu, Wang i tha Blinken se vizita e tij në Pekin erdhi në “një moment kritik në marrëdhëniet SHBA-Kinë, ku duhet bërë një zgjedhje midis dialogut ose konfrontimit, bashkëpunimit ose konfliktit”.

Dhe në lidhje me Tajvanin, ai theksoi se kombi është një nga “interesat thelbësore” të Kinës, mbi të cilin “nuk ka vend për kompromis apo lëshime”. Pekini theksoi se SHBA-ja duhet “të respektojnë sovranitetin dhe integritetin territorial të Kinës dhe të kundërshtojnë qartë pavarësinë e Tajvanit”.

Blinken përdori në mënyrë të gabuar një ton shumë më pajtues, duke theksuar nevojën për kanale të hapura komunikimi, për t’u siguruar që “konkurrenca të mos kalojë në një konflikt”. Por nuk kishte asnjë shenjë të një përmirësimi të rëndësishëm apo një përparimi në raportet dypalëshe.

Duke e parë vizitën nga një lente më optimiste, dikush mund ta përshkruajë si një “punë në progres” të gjithë gamën e mosmarrëveshjeve dypalëshe. Kjo listë e gjatë përfshin tregtinë, Tajvanin, të drejtat e njeriut në Kinë dhe Hong Kong, dhe vendosmërinë ushtarake kineze për të zgjeruar ndikimin në Detin e Kinës Jugore.

Për të mos përmendur qëndrimin në rastin më të mirë neutral të Kinës ndaj pushtimit rus të Ukrainës. Megjithatë, kjo “punë në vazhdim” po përpiqet që të japë ndonjë fryt. Në fund të vizitës së tij dhe pas një pasigurie të madhe nëse do të ndodhte, Blinken pati një takim gjysmë orësh me presidentin Xi në Sallën e Madhe të Popullit.

Lajmi u njoftua publikisht vetëm rreth 1 orë përpara se të ndodhte takimi. Duke pasur parasysh gatishmërinë e Xi për të takuar Bill Gates (të cilin e përshkroi si një “mik të vjetër”) disa ditë më parë, ky takim e vendosi padyshim SHBA-në në pozicionin e lutësit.

Dështimi për të pasur një takim ballë për ballë me Blinken do të ishte konsideruar nga Uashingtoni si një mospërfillje serioze, duke shkelur precedentin e një numri vizitash të mëparshme nga Sekretarët Amerikanë të Shtetit, që nisin me Henri Kissinger.

Thuhet se presidentin kinez i ka thënë Blinken se ndërsa bota ka nevojë për një marrëdhënie të qëndrueshme kino-amerikane, Shtetet e Bashkuara duhet ta respektojnë Kinën dhe të mos i dëmtojnë të drejtat dhe interesat e saj legjitime.

Në fund të fundit, arroganca e Kinës mbi këtë takim dhe tonet e larta ndaj Blinken nga ana e Wang, janë që të gjitha pjesë e një sjelljeje që tregon vetëbesimin dhe një vendosmërinë në rritje të Kinës për të rritur profilin në skenën globale. Mesazhi i Mbretërisë së Mesme për Perëndimin është i qartë: Ju keni nevojë për ne, ndërsa ne mund t’ia dalim mirë edhe pa ju. Nëse doni që të shkojmë mirë së bashku, kjo do të bëhet sipas kushteve tona.

Shënim:Sir Ivor Roberts, ish-ambasador i Britanisë së Madhe në ish-Jugosllavi, Irlandë dhe Itali./ Pershtatur nga CNA