web counter
LEXO PA REKLAMA!

SHKARKO APP

App Store
Google Play

E fundit!

x

Pse vendet komuniste dhe ish-komuniste vazhdojnë të mbeten prapa në zhvillimin ekonomik dhe mirëqenien sociale

25 Qershor 2023, 21:30, Kosova & Bota CNA

Pse vendet komuniste dhe ish-komuniste vazhdojnë të mbeten prapa

Pasojat negative të sundimit komunist në zhvillimin njerëzor dhe mirëqenien ekonomike janë shumë të dukshme. Nëse ka ende disa idealistë që shpresojnë se meritojnë të besohen premtimet e komunistëve për përmirësimin e kushteve të jetesës së punëtorëve dhe fshatarëve, shembulli i Koresë së Veriut duhet që ta demaskojë naivitetin e tyre.

Koreanët e Veriut po vdesin sërish nga uria, por me kufijtë tashmë të mbyllur ata nuk mund të shpëtojnë më apo të marrin ushqime nga jashtë. Të kërcënuar nga ekzekutimi me vdekje, pak njerëz guxojnë të shijojnë videot që hyjnë fshehurazi nga Koreja e Jugut apo Perëndimi.

Fondet që fiton regjimi por edhe ato nga sulmet kibernetike që kryen ndaj vendeve të ndryshme  shkojnë kryesisht për armët e reja bërthamore apo për blerjen e konjakut të cilësisë së parë për udhëheqësin e madh.

Ecuria e regjimeve të tjera komuniste dhe postkomuniste - Rusisë, Kinës, Kubës, Vietnamit, Laosit dhe ish-republikave sovjetike në Azinë Qendrore - është gjithashtu shumë më e dobët se ajo e shoqërive të lira dhe të ligjshme. Sigurisht, pak udhëheqës kudo në botë qeverisin të pa kritikuar nga askush.

Një ish-president i SHBA-së është paditur së fundmi për krime federale, ndërsa ish-kryeministri i Britanisë së Madhe është përjashtuar nga parlamenti për shkak të mashtrimit të qëllimshëm. Megjithatë, në një spektër sjelljesh të këqija, udhëheqësit e vendeve komuniste dhe ish-komuniste veprojnë në një mbretëri të errët të krijuar po prej tyre.

Krimet e tyre bëhen akoma më të urryera nga pretendimet e tyre se e dinë se çfarë është më e mira për nënshtetasit e tyre. Së pari, të gjitha shoqëritë komuniste dhe postkomuniste janë shumë të korruptuara. Indeksi i Perceptimit të Korrupsionit të Transparency International, tregon se vit pas viti, Rusia ka qenë një nga vendet më të korruptuara në botë.

Renditja e indeksit të saj u përkeqësua nga vendi i 90-të në vitin 2004 në të 137-tin këtë vit, pra shumë më keq se sa Bjellorusia në vendin e 91-të. Koreja e Veriut, një furnizuese e municioneve për ushtrinë e Putinit, u rendit në vendin e 171-të .?Ukraina në vendin e 116-të, këtë vit është në një nivel me Algjerinë dhe Zambian, por edhe në kohë lufte është ngjitur 6 vende në krahasim me vitin 2015.

Në mars, grupi kundër korrupsionit i Këshillit të Evropës, deklaroi se zyrtarët ukrainas kishin treguar një përkushtim të fortë për ndryshim dhe lavdëruan vendosmërinë e vendit për të vazhduar luftën ndaj korrupsionin, pavarësisht situatës së shkaktuar nga pushtimi gjithëpërfshirës i Rusisë.

Një masë tjetër vlerësimi është Indeksi i Zhvillimit Njerëzor i Kombeve të Bashkuara, që analizon 3 faktorë që rrisin gamën e zgjedhjeve tek njerëzit: shëndeti, arsimi dhe të ardhurat. Zvicra dhe Norvegjia shënuan rezultatin më të lartë në HDI në vitin 2022. Rusia u rendit e 52-ta, Kina e 79-ta, ndërsa SHBA ra në vendin e 21-të.??

HDI nuk thotë asgjë për politikën, por Freedom House analizon të drejtat politike dhe liritë civile. Kjo organizatë raporton vit pas viti se Rusia dhe Kina - ashtu si shtetet e tjera komuniste apo postkomuniste nga Bjellorusia në Korenë e Veriut në Kubë - nuk janë “të lira”.

Vietnami, një vend shumë  i sfiduar nga ndryshimet klimatike, ka futur në burg 5 aktivistët kryesorë të çështjeve mjedisore. Indeksi Global i Inovacionit (i mbajtur nga Organizata Botërore e Pronësisë Intelektuale) e vendosi Rusinë të 47-ën në botë në vitin 2022, shumë prapa vendeve me një PBB më të ulët për frymë.

Megjithatë Kina, e renditur e 11-ta, ishte i vetmi vend me të ardhura mesatare në 30 vendet e para. Ndërkaq, ekziston një pikëpamje tjetër e dobishme për këtë çështje, e artikuluar nga Fondi për Paqe, që publikon një listë me shtetet më të brishta.

Sipas këtij kriteri, Rusia është shumë më e brishtë se pjesa më e madhe e Evropës, renditet e 78-a nga fundi. Si Bjellorusia po ashtu edhe Ukraina ishin më pak të brishta në vitin 2022 në vendin e 91-të dhe të 92-të nga fundi. Kina ishte pak mbi gjysmën e renditjes, e 96-a. SHBA, më e brishtë se shumica e vendeve perëndimore me 138. Më pak e brishtë dhe më e qëndrueshme ishte Finlanda, e 177-a nga fundi.

Pretendimet e Kremlinit se shumica e rusëve janë të kënaqur me cilësinë e jetës së tyre nuk janë të besueshme. Indeksi i Lumturisë Botërore (bazuar në të dhënat e Sondazhit Botëror të Gallup) u kërkon të anketuarve të vlerësojnë kënaqësinë e tyre me cilësinë e jetës së tyre. Kjo tregon se kënaqësia e rusëve renditet në vendin e 78- të në botë; një vend më poshtë se Turkmenistani.

Shumë nga qytetarët rusë janë të pakënaqur me qeverisjen e Putin. Pjesa më e madhe e PBB-së për frymë shkon në fakt për miqtë dhe oligarkët e regjimit.?Finlanda dhe Danimarka, vendet më pak të korruptuara në botë, janë në krye edhe të Indeksit të Lumturisë, që u kërkon njerëzve të vlerësojnë cilësinë e jetës së tyre në një shkallë nga 1 në 10.

Në këtë listë SHBA renditet e 16-ta ; Kina e 71-ta ndërsa Rusia e 76-ta. Vendi më pak i lumtur në botë është Afganistani. Koreja e Veriut nuk u anketua, ndoshta sepse pyetje të tilla nuk inkurajohen (por edhe sepse përgjigja është shumë e qartë). Në ccfarë mënyre këto të mira materiale përputhen pasuritë materiale?

Shumë përafërsisht. Rusia dhe Kina kishin të ardhura të ngjashme për frymë në vitin 2022, përkatësisht 14.700 dollarë dhe 13.630 dollarë. Finlanda dhe Danimarka që u vlerësuan si më të lumturat, kanë të ardhura respektive 51.000 dollarë dhe 66.000 dollarë për frymë, pra shumë më të ulëta se Norvegjia (89.000 dollarë) apo Shtetet e Bashkuara (76.400 dollarë).

Të ardhurat më të larta për frymë i përkasin Irlandës (107.000 dollarë) dhe Zvicrës (95.000 dollarë). Kështu, 2 sfiduesit kryesorë të Perëndimit, Rusia dhe Kina, nuk kanë sukses në kultivimin e vlerave njerëzore dhe njerëzore. Koreja e Veriut renditet më keq nga të gjitha në të gjitha aspektet, por të gjitha regjimet komuniste dhe ish-komuniste e kanë shumë të vështirë t’i shërbejnë popullit të tyre.

Shënim:Walter Clemens, bashkëpunëtor në Qendrën Dejvis të Universitetit të Harvardit për Studime Ruse dhe Euroaziatike dhe profesor i shkencave politike, në Universitetin e Bostonit. Ai ka shkruar dy libra mbi Korenë e Veriut, ndërsa libri i tij i fundit titullohet “Borxhet e Gjakut: Çfarë u detyrohen Putin dhe Xi viktimave të tyre”/ Pershtatur nga CNA 





Lajmet e fundit nga