"Saranda hostage to a poorly designed terminal"/ Zhupa: Traffic and pollution every day
Democratic Party MP Ina Zhupa has denounced the way the bu...
Democratic Party MP Ina Zhupa has denounced the way the bu...

Tech giants have taken a central role in Russia's war against Ukraine and in geopolitical dynamics in general. The most vocal of these is entrepreneur genius Elon Musk, who has enthusiastically embraced this role, drawing a lot of attention with his opinions on the conflict.
Much of that attention recently revolved around a conversation with Russian President Vladimir Putin — a claim Musk vehemently denies — followed by a poll the entrepreneur himself conducted via Twitter about his ideas for t ended the war.
Ato nuk përfshinin pikën që Ukraina të rifitojë integritetin e saj territorial. S’ka nevojë të thuhet se sondazhi shkaktoi një reagim të ashpër nga qeveria e Ukrainës dhe aleatët e saj perëndimorë, ndërsa u vlerësua nga Kremlini. Disa media duke analizuar këtë dhe rolin e rëndësishëm të Musk në shërbimin e internetit në Ukrainë, shkuan aq larg sa që sugjeruan se ai mund të diktonte rezultatin e luftës.
Që nga muaji mars, Musk ka angazhuar mijëra antena interneti satelitore SpaceX Starlink në ndihmë të Ukrainës. Ato kanë rezultuar jetike për qeverinë e Ukrainës për të zhvilluar fushatën e saj të komunikimit dhe për ushtrinë e vendit, e cila i përdor ato për të transmetuar të dhënat e inteligjencës, dhe për të kryer sulmet me dron.
Por, pas bisedës së supozuar të Musk me Putinin, trupat ukrainase në front raportuan ndërprerje drastike të punës së sistemit SpaceX Starlink. Po ashtu Musk kërcënoi të ndërpriste funksionimin e Starlink në Ukrainë, përpara se të tërhiqej nga kjo qasje.

Por sa vendimtar mund të jetë realisht roli i Musk në këtë luftë? Dhe si mund ta parandalojë Perëndimi që ai të bëhet një aktor gjeopolitik? Në fakt, duke pasur parasysh dinamikën e sotme gjeopolitike, këto pyetje vlejnë në mënyrë të barabartë për rolet dhe interesat e të gjithë gjigantëve të teknologjisë globale, dhe drejtuesve të tyre shpeshherë të çuditshëm.
SpaceX nuk ishte kompania e parë teknologjike, që luajti një rol vendimtar në këtë luftë. Vetëm disa orë përpara se trupat e Putinit të nisnin pushtimin e Ukrainës, Qendra e Inteligjencës së Kërcënimeve e kompanisë Microsoft, zbuloi një lloj të ri virusi (malware) të dëmshëm - të quajtur FoxBlade - që ishte krijuar enkas për të fshirë të dhënat nga sistemet kompjuterike të qeverisë ukrainase dhe institucioneve të saj financiare. Microsoft veproi me shpejtësi duke e bërë malware-in të padëmshëm, i informoi menjëherë autoritetet ukrainase dhe kontaktoi Shtëpinë e Bardhë për të vendosur mbi masat shtesë.
Po të mos ishte për Microsoft-in, qeveria ukrainase do të ishte penguar shumë në koordinimin e reagimit të saj ndaj sulmit hibrid të Rusisë. Për më tepër, virusi mund të ishte përhapur lehtësisht nëpër sistemet e aleatëve evropianë të Ukrainës. Po ashtu, platformat dixhitale amerikane janë bërë fushëbeteja qendrore e luftës informative të Rusisë.
Në Evropë dhe SHBA, por edhe në të ashtuquajturin jugun global, gatishmëria dhe aftësia e Meta, Twitter, TikTok dhe platformave të ngjashme për të identifikuar dhe kufizuar fushatat globale të dezinformimit të Kremlinit - qoftë mbi shkaqet e rritjes së çmimeve të ushqimeve, apo se kush ë shtë fajtor për luftën - diktojnë ndjenjat dhe reagimet ndaj luftës. Prandaj, këto platforma dixhitale dhe politikat e tyre, janë një faktor gjeopolitik me shumë peshë.
Sigurisht, kompanitë private, kanë qenë forca vendimtare gjeopolitike shumë përpara shekullit XXI-të. Transformimi i shpejtë nga prodhimit i makinave Ford në ndërtimin e avionëve bombardues dhe tankeve gjatë Luftës së Dytë Botërore, dhe Kompania e Indisë Lindore si një agjent vendimtar i imperializmit britanik, janë vetëm dy shembuj.

Por shtrirja e këtyre kompanive nuk i ka kapërcyer asnjëherë aq shpejt kufijtë dhe një në mënyrë gjithëpërfshirëse sa në botën e sotme të ndërlidhur. Por ndonëse nënvlerësimi i rolit të gjigantëve të teknologjisë në gjeopolitikën e sotme mund të jetë i gabuar, edhe mbivlerësimi i tij do të ishte po aq i padobishëm.
Ai që supozohej të ishte një rol vendimtar i Musk në sukseset e Ukrainës për shkak të Starlink, është një shembull i mirë i kësaj nevoje për të pasur një qasje më të nuancuar.
Apo më keq, t’ia ofrojë këtë teknologji Rusisë? Përgjigja për pyetjen e dytë është shumë e thjeshtë: ai nuk mund ta bëjë këtë. Sanksionet e gjera teknologjike të Perëndimit ndaj Rusisë, ndalojnë eksportin e pothuajse çdo malli që mund të përfundojë me ushtrinë ruse (apo bjelloruse).
Dhe nuk ka rëndësi nëse këto janë antena interneti Starlink, mikroçipa, lapsa apo furça dhëmbësh. Sa i përket ndërprerjes së shërbimit Starlink me Ukrainën për arsye ekonomike, Musk duket se e ekzagjeron rolin e kompanisë së tij në financimin e këtyre shërbimeve. Sepse 85 për qind e antenave dhe 30 për qind e kostove të lidhjes mbulohen nga vende si SHBA dhe Polonia, apo nëpërmjet financimit të njerëzve të thjeshtë përmes fushatave dhe donacioneve private.
Por ekzagjerimi i rolit të tij, nënkupton se ai do të përballej me një reagim të madh nëse do të tërhiqte fondet. Prandaj duket se Musk po e përdor rolin e tij dhe të Starlink për të drejtuar vëmendje drejt tij: si për të rritur vlerën e kompanisë së tij, po ashtu edhe për të kënaqur egon e tij.
Atëherë çfarë duhet të bëjnë Perëndimi dhe BE-ja në këto kushte? Musk nuk duhet të lejohej të merrte vendimin për të furnizuar Ukrainën me Starlink. Qeveritë perëndimore duhet të blejnë dhe sigurojnë vetë teknologji të tilla për aleatët e tyre. Kjo nënkupton ose ndërtimin e partneriteteve gjithëpërfshirëse me kompani private të besuara - alternativat ndaj Starlink ekzistojnë - ose zhvillimin e zgjidhjeve publike.
Për shembull, pak përpara pushtimit të plotë të Rusisë ndaj Ukrainës, BE-ja miratoi planet për ndërtimin e sistemit të tij lidhjes së internetit me bazë satelitore. Ajo duhet ta zhvillojë këtë sistem jo vetëm për të siguruar komunikime dhe për të mbrojtur infrastrukturën kritike brenda unionit, por edhe për të ofruar qasje të pandërprerë në internet për aleatët në rastet e konfliktit.
Për më tepër, politikë-bërësit kanë shumë përpara për të siguruar që aktorët e fuqishëm të sektorit privat të mos i minojnë objektivat e tyre, që regjimet e sanksioneve të jenë të përshtatshme për shekullin XXI-të. Nuk ka dyshim se sanksionet teknologjike të Perëndimit kundër Rusisë kanë efekte drastike mbi ekonominë e saj dhe kompleksin ushtarako-industrial rus.
Inflacioni në vend është më shumë se 50 për qind në sektorin e teknologjisë. Në dronët rusë po zbulohen mikroçipat e frigoriferëve dhe pjatalarëseve. Dy nga prodhuesit e mëdhenj të automjeteve të blinduara në Rusi janë detyruar të ndërpresin prodhimin.
Ndërkohë prodhimi i raketave balistike hipersonike është pezulluar për shkak të mungesës së pjesëve që importohen nga jashtë. Megjithatë, Rusia po angazhohet në blerjen e paligjshme të tyre. Prandaj SHBA-ja, Evropa dhe partnerët e tyre duhet të bëjnë një përpjekje edhe më të madhe për të luftuar shmangien e sanksioneve, dhe të shtojnë presionin mbi sektorin privat që të bëjë të njëjtën gjë.
This is needed now during the current war, and may be even more so in future conflicts. At a time when there is an increasing use of digital technologies as a weapon in geopolitical conflicts, governments need to better understand the interests and roles of technology companies in geopolitical developments. For their part, technology companies need to better understand and have a greater sense of responsibility regarding their role in geopolitics./ Prepared and adapted by CNA.al
After "The Economist" compared the time of Liz Tras as pri...
Albania tied yesterday with the result 1-1 against Saudi A...
Luftërat përfundojnë me marrëveshje, dhe diplomacia është ...
Transplantimi i organeve ka një histori shumë të gjatë. So...
Në pjesën më të madhe të historisë njerëzore, paraardh...
With a height of 8,849 meters above sea level, Everest...
What comes to your mind when you hear the word "hacker"? I...
Futbolli konsiderohet si një nga sportet më të rëndësishm...
Më 16 shtator, “New York Times” raportoi se Udhëheqësi...
Leximi ka një rëndësi shumë më të madhe nga sa m...
Public statements are not commensurate with the gravit...
Pas një ndarje nga partneri apo partnerja, ju mund të mend...
Më 27 nëntor 1895, kur po firmoste testamentin e tij, Alfr...
A keni pasur ndonjëherë atë ndjesinë e çuditshme se e keni...
When we fail the fourth, fifth, or tenth time, after promi...
What would we do if we had an abundant, cheap and inexhaus...
Pol Aleksandër nuk ka marrë frymë vetë që nga viti 1952. A...
In 1974, some farmers were slowly digging a well in th...
Për pjesën më të madhe të botës, ato janë thjesht foto zba...
You may have heard the story of Mogli or Tarzan, who were ...
CNA has put under scanner the assets of Sokol Sadushi, the...
A 39-year-old citizen has been arrested in Lezha, after se...
CNA has launched another investigation that could lead to ...
Irfan Hysenbelliu is a businessman that we call "Irfan the...
The Special Board of Appeal (KPA) decided this Monday ...
The KPA vetting decided this Thursday to dismiss the p...
Suela Salavaçi, a prosecutor in the Prosecutor's Offic...
The Special Board of Appeal reinstated the prosecutor ...
According to preliminary information, a person in his 60s ...
A triple accident occurred on the Peqin-Elbasan axis n...
The police have provided details regarding the accident th...
A serious accident has occurred on the Vlora-Llogara road....
Company leaders can improve productivity by investing in a...
Today, our country will be under the influence of stable a...
As the year 2026 is in its second half, the world is exper...
Today, our country will be under the influence of stable a...
The Romanian Air Force has shot down another drone that ha...
Over 300,000 people have been evacuated from France and Sp...
British Prime Minister Andy Burnham has stated that he wil...
In the heart of the infamous New Bell prison in Douala, Ca...
Two windows, a century of history and the metaphysics of p...
In my research at the Central State Archives, specifically...
At a time when industrial products are increasingly taking...
Trust among people is not just a three-syllable word. It c...
This Sunday, one US dollar is bought for 81.5 lek and sold...
This Saturday, one US dollar is bought for 81.7 lek and so...
War, weather and supply disruptions could send gas prices ...
The number of active enterprises in Albania continued to g...