Second day without full bus service/ Operators await response for compensation

2026-04-16 07:13:54, Aktualitet CNA

Public transport operators in Tirana and the districts will continue to operate with reduced service of 40 to 60% today.

The decision was made at a meeting held yesterday afternoon with representatives of operators for the country's 450 lines and leaders of the National Association of Urban Transport and the Association of Urban and Interurban Transport.

After the meeting, the Chairman of the Urban and Interurban Transport Association, Dashnor Memaj, told "Monitor" that the operators are looking forward to meeting with the responsible institutions to approve their request for compensation.

Otherwise, if there is no reaction from the institutions, they will escalate measures to further reduce the service.

"The operators remained determined to approve their request for compensation of up to 100 lek per liter following the increase in the price of oil, a request submitted at the meeting held on April 1 through an "Emergency Anti-Crisis Package" to the ministries, to avoid the reduction in service that at the national level has reached up to 60%.

"In the event of a lack of response from the institutions, the measures to reduce services will be escalated," said Memaj.

On the first day of the operators' protest, the number of buses for Tirana's 50 urban lines went from 200 to 115 vehicles in service.

While in the districts the reduction in service was higher. In the city of Durrës the number of buses providing public service was reduced by 50%, in the city of Vlora by 60%, in Berat by 60%, in Lushnje by 50% and in Peshkopi by 40%.

Today, the number of buses in the main districts where urban and interurban public transport operates has reached up to 60%.

According to estimates by public transport associations, the increase in the price of oil has increased operators' costs by up to 800 thousand euros per month, making it difficult for them to continue with full service.

Public transport associations have proposed that the compensation be carried out for a period of 6 months and the fund is estimated at 300 million lek or about 3 million euros.

Regarding the oil price compensation measure, Kostandin Foni, president of the National Association of Urban Transport, previously claimed that the scheme is easily applicable, as it is proposed to be similar to what was implemented in 2022 with the price crisis after the war in Ukraine.

It also guarantees that in addition to the documentation available from operators on fuel purchases and expenses, consumption is also calculated, as it has not changed with the period 2022.

“Skema është tërësisht e zbatueshme, pasi po kërkohet që të aplikohet një mekanizëm kompensimi financiar i drejtpërdrejtë, i bazuar në faturat reale të furnizimit me karburant, deklarimet tatimore dhe nivelin e konsumit të verifikuar sipas aktivitetit të licencuar që nuk ka ndryshuar me konsumin e 2022. Gjithashtu është një skemë e provuar më parë në periudhë krizë që ka funksionuar dhe ka reduktuar kostot e operatorëve.

Nëse në vitin 2022 buxheti I shteti vendosi në dispozicion fondin me vlerë 500 mln lekë, që për kompensimin 6 -mujor u përdor 60% e tij apo rreth 300 mln euro. Shpenzimet e llogaritura mbeten të njëjta. Pra në dispozicion të operatorëve edhe për këtë krizë nevojitet fondi prej 3 mln euro”, pohoi ai më herët për Monitor.

Përveç kompensimit, si masë kryesore për ulje të kostove edhe shmangien e pakësimit të shërbimit, shoqatat e transportit kërkojnë gjithashtu edhe rishikim të barrës fiskale.

Përfshirë heqjen e taksës së qarkullimit dhe akcizës të nafta që blen sektori, si dhe uljen e TVSH-së nga 20% në 5%.

Pas disa letrave të njëpasnjëshme dhe takimit të zhvilluar më 1 Prill, dy shoqatat kryesore të transportit Shoqata Kombëtare e Transportit Urban dhe Interurban dhe Shoqata Kombëtare e Transportit Qytetas i kanë dorëzuar ministrisë së Ekonomisë dhe Inovacionit dhe Ministrisë së Infrastrukturës dhe Energjetikës miratimin e paketës me 4 masa fiskale.

Për kërkesat e dorëzuara operatorët prisnin përgjigje më 7 Prill, por deri tani nga isntitucionet përgjegjëse nuk ka ende një reagim.

Paketa antikrizë e transportit publik dorëzuar ministrave Ibrahimaj dhe Karakaçi

Në kushtet e rritjes së ndjeshme dhe të vazhdueshme të çmimit të karburantit, e cila ka krijuar një disbalancë të thellë midis kostove reale të operimit dhe të ardhurave të pandryshuara të sektorit, paraqesim për diskutim këto kërkesa prioritare, të mbështetura në precedentë ligjorë dhe në nevojën për garantimin e një shërbimi publik esencial:

1. Miratimi i një pakete antikrizë emergjente, në përputhje me precedentët ekzistues

Kërkohet ndërhyrje e menjëhershme përmes një pakete mbështetëse financiare, duke marrë si bazë ligjore dhe praktike VKM nr. 225, datë 13.04.2022 “Për përcaktimin e procedurave, të dokumentacionit dhe të masës së kompensimit për shoqëritë e linjave të transportit qytetas, rrethqytetas dhe ndërqytetas, pjesë e paketës antikrizë”, e cila është miratuar në kushte të ngjashme krize për kompensimin e kostove të karburantit për operatorët e transportit publik me 100 lekë/litër). Ky vendim, i mbështetur në nenin 100 të Kushtetutës dhe në legjislacionin buxhetor (ligji për buxhetin e shtetit), ka sanksionuar parimin e ndërhyrjes së shtetit në situata të jashtëzakonshme për garantimin e vazhdimësisë së një shërbimi publik jetik.

Nga të dhënat e përgjithshme rezulton se paketa financiare e asaj periudhe ka qenë në vlerën rreth 500 milion lekë, nga e cila është përdorur rreth 55–60% e fondit, për një periudhë rreth 6 mujore.

Ky precedent provon qartë se ndërhyrja është e mundur dhe e justifikuar ligjërisht, efekti financiar është i përballueshëm për buxhetin e shtetit dhe mekanizmi i kompensimit është i zbatueshëm dhe i verifikueshëm përmes dokumentacionit tatimor dhe kontrollit administrativ.

Në këto kushte, kërkohet riaktivizimi i një skeme të ngjashme, të përshtatur me nivelin aktual të çmimeve dhe kostove reale të sektorit.

2. Rishikimi i menjëhershëm i barrës fiskale, heqja e taksës së qarkullimit

Duke qenë se taksa e qarkullimit përbën një komponent të rëndësishëm në strukturën e çmimit të karburantit, kërkohet pezullimi ose përjashtimi i përkohshëm i saj për operatorët e transportit publik. Kjo taksë është e përcaktuar në Ligjin nr. 9975, datë 28.07.2008 “Për taksat kombëtare”, i ndryshuar, në nivelin 27 lekë/litër, së bashku me taksën e karbonit prej 3 lekë/litër, dhe aplikohet në mënyrë të njëtrajtshme mbi benzinën dhe gazoilin.

Duke qenë një barrë fikse që përfshihet në çmimin final, ajo rëndon proporcionalisht më shumë në kushtet e rritjes së çmimeve të tregut. Në funksion të interesit publik dhe duke marrë në konsideratë natyrën e veçantë të transportit publik si shërbim social, pezullimi i kësaj takse për këtë sektor përbën një masë të justifikuar dhe të mbështetur në parimin e proporcionalitetit fiskal.

3. Heqja ose pezullimi i akcizës mbi karburantin për këtë sektor

Akciza mbi karburantin, e përcaktuar po në kuadër të Ligjit nr. 9975/2008 dhe legjislacionit fiskal përkatës, aplikohet në nivelin rreth 39.4 lekë/litër për naftën dhe përbën një nga komponentët kryesorë të çmimit final. Si taksë indirekte me efekt të drejtpërdrejtë në koston e operimit, ajo rëndon ndjeshëm mbi operatorët e transportit publik, të cilët nuk kanë mundësi të transferojnë këtë kosto te konsumatori për shkak të tarifave të rregulluara.

Në këto kushte, vazhdimi i aplikimit të akcizës në të njëjtin nivel krijon një disproporcion të dukshëm ndërmjet barrës fiskale dhe kapacitetit ekonomik të sektorit, duke cenuar parimin e drejtësisë dhe proporcionalitetit në taksim. Vetë legjislacioni shqiptar parashikon përjashtime për sektorë të caktuar (si peshkimi), çka përforcon argumentin për trajtim të diferencuar edhe për transportin publik.

TVSH-ja e rregulluar nga Ligji nr. 92/2014 “Për tatimin mbi vlerën e shtuar”, aplikohet në nivelin standard 20%, duke rritur drejtpërdrejt çmimin përfundimtar dhe duke kufizuar aksesin në këtë shërbim esencial. Duke qenë se transporti publik përmbush një funksion social dhe ekonomik, si dhe duke marrë në konsideratë praktikat e vendeve të rajonit ku kjo normë varion nga 0% deri në 5, kërkohet heqja e plotë ose reduktimi i TVSH-së.

“Në rast se masat e mësipërme fiskale nuk janë të realizueshme në afat të menjëhershëm, kërkohet që të aplikohet një mekanizëm kompensimi financiar i drejtpërdrejtë, i bazuar në faturat reale të furnizimit me karburant, deklarimet tatimore dhe nivelin e konsumit të verifikuar sipas aktivitetit të licencuar.

This mechanism, previously foreseen and tested by the Council of Ministers No. 225/2022, guarantees transparency, administrative control and fair distribution of public funds, avoiding abuses and directly targeting the real need of the sector. These requirements do not constitute a privilege for the sector, but a necessity to guarantee the continuity of an essential public service, in accordance with the constitutional principles of proportionality, equality in taxation and protection of the public interest.

"Failure to intervene at this stage would lead to direct consequences for citizens, through reduced services and increased social costs, making intervention not only justified, but mandatory in the interest of economic and social stability," the package of measures states. /Monitor