Paraburgimi si shqetësim i Sadushit/ Drejtësisë s’i ka munguar standardi

9 Prill 2026, 10:48, Aktualitet CNA

Paraburgimi si masë e jashtëzakonshme, analiza konkrete e rrezikut, proporcionaliteti — këto nuk janë risi. Janë pjesë e Kodit të Procedurës Penale që nga fillimi dhe reflektimi i drejtpërdrejtë i standardeve të Gjykatës Europiane për të Drejtat e Njeriut. Megjithatë, sot ato po trajtohen sikur drejtësia shqiptare sapo ka hyrë në një epokë të re ndërgjegjësimi juridik.

Kjo ngre një pyetje që nuk mund të shmanget: pse tani?

Sepse kur një sistem ndien nevojën të riafirmojë me kaq solemnitet atë që ka ditur gjithmonë, zakonisht nuk është duke zbuluar një të vërtetë të re — por duke reaguar ndaj një rrethane konkrete. Dhe kur kjo rrethanë përkon me çështje të profilit të lartë publik dhe politik, dyshimi nuk është më thjesht spekulativ, por i pashmangshëm në perceptimin publik.

Natyrisht, askush nuk do ta thotë hapur se një ndryshim i tillë i praktikës synon të ndikojë në një çështje të caktuar. Por drejtësia nuk matet vetëm me atë që thotë, por edhe me momentin kur zgjedh ta thotë. Dhe koha, në këtë rast, është po aq domethënëse sa përmbajtja.

Lëvizja e Sadushit/ Vendimi i paragjykuar i Kolegjeve të Bashkuara
9 Prill, 10:45

Problemi nuk ka qenë kurrë mungesa e standardit. Askush nuk i ka penguar gjykatat të kërkojnë prova konkrete për rrezikun, të shmangin formulat stereotipe apo të analizojnë proporcionalitetin. Problemi ka qenë tjetërkund: në mënyrën se si është ushtruar diskrecioni gjyqësor dhe në mungesën e një kontrolli të fortë mbi këtë diskrecion. Ky është një problem që nuk zgjidhet me një vendim unifikues të ri, por me një ndryshim të kulturës gjyqësore — diçka që nuk shpallet, por ndërtohet në kohë.

Në këtë kontekst, rreziku real i kësaj nisme nuk është juridik, por institucional.

Sepse ajo mund të lexohet si një përpjekje për të “universalizuar” një nevojë që në fakt lind nga një rast konkret. Dhe kur drejtësia perceptohet si reaktive ndaj rasteve dhe jo si e qëndrueshme në parime, besimi publik nuk forcohet — dobësohet.

Në fund, mbetet një dilemë e thjeshtë, por thelbësore: nëse standardi ka qenë gjithmonë aty, pse u desh një moment i tillë për ta rikujtuar? Dhe më e rëndësishmja — a kemi të bëjmë me një përmirësim real të sistemit, apo thjesht me një riformulim të tij për t’iu përshtatur një konteksti që kërkon përgjigje të menjëhershme?

Sepse drejtësia nuk matet nga aftësia për të thënë gjërat e duhura, por nga aftësia për t’i zbatuar ato në mënyrë të njëtrajtshme — edhe kur nuk ka asnjë arsye për t’i thënë me zë të lartë./ CNA