Lëvizja e Sadushit/ Vendimi i paragjykuar i Kolegjeve të Bashkuara

9 Prill 2026, 10:44, Opinione CNA

Ka një ironi të hollë në mënyrën se si drejtësia shqiptare zbulon herë pas here parime që i ka pasur gjithmonë në dispozicion. Sot flitet për nevojën e “zhvillimit të mëtejshëm të praktikës gjyqësore” mbi masat e sigurimit, sikur karakteri përjashtimor i paraburgimit, proporcionaliteti dhe analiza konkrete e rrezikut të jenë risi të viteve të fundit. Në të vërtetë, këto janë themelet mbi të cilat është ndërtuar që në fillim Kodi i Procedurës Penale dhe jurisprudenca e Gjykata Europiane për të Drejtat e Njeriut.

Atëherë, pse ky mobilizim i papritur institucional?

Pse një vendim unifikues i ri, një debat i ri, një “rishpikje” e standardit? Kur një sistem juridik ndien nevojën të riafirmojë me solemnitet atë që ligji e ka thënë prej kohësh, problemi zakonisht nuk është mungesa e normës, por mungesa e zbatimit të saj.

Është e vështirë të shmanget perceptimi se ky ushtrim nuk buron nga një reflektim i qetë doktrinar, por nga presioni i një konteksti konkret. Kur drejtësia lëviz me energji të madhe për të sqaruar parime të njohura pikërisht në momente të caktuara, lind pyetja legjitime: a po ndërtohet një standard i përgjithshëm, apo po kërkohet një justifikim i përgjithshëm për një rast të veçantë?

Sepse, në thelb, asgjë nuk e ka penguar ndonjëherë gjykatën të kërkojë prova konkrete për rrezikun, të analizojë realisht proporcionalitetin apo të shmangë formulat stereotipe. Nuk ka pasur boshllëk ligjor. Ka pasur, në shumë raste, thjesht mungesë vullneti për ta zbatuar ligjin në mënyrë rigoroze. Dhe ky është një problem që nuk zgjidhet me një vendim të ri unifikues, por me një kulturë tjetër gjyqësore.

Rreziku i kësaj nisme nuk qëndron në përmbajtjen e saj — e cila në vetvete është e drejtë dhe e padiskutueshme — por në mesazhin që transmeton.

Në vend që të pranohet se standardi ka qenë gjithmonë aty dhe se devijimi ka ardhur nga praktika, sistemi zgjedh të paraqesë situatën si një nevojë për “zhvillim të mëtejshëm”. Është një mënyrë elegante për të shmangur pyetjen më të vështirë: pse nuk është zbatuar deri më sot ajo që dihej prej kohësh?

Në një klimë ku çdo lëvizje e drejtësisë lexohet edhe politikisht, kjo nismë rrezikon të shihet jo si një përmirësim i sistemit, por si një reagim ndaj një rasti konkret. Dhe në drejtësi, perceptimi është po aq i rëndësishëm sa realiteti. Një standard që riafirmohet vetëm kur i duhet sistemit, dhe jo kur i duhet ligjit, humbet një pjesë të besueshmërisë së tij.

Në fund, pyetja mbetet e hapur dhe e pakëndshme: nëse ligji ka qenë gjithmonë i qartë, pse duhet një ushtrim kaq i madh gjyqësor për ta thënë sërish të njëjtën gjë? Dhe më e rëndësishmja — a do të ndryshojë realisht diçka, apo thjesht do të ndryshojë mënyra se si shkruhen vendimet?/ CNA