E fundit!

12:34 Aktualitet

Kërkesa e protestuesve për kufizimin e mandatit të kryeministrit/ Berisha: PD e gatshme ta votojë

Kreu i PD-së, Sali Berisha, deklaroi se Partia Demokratike...

Ikja e një reformatori

3 Nëntor 2025, 07:23, Aktualitet CNA

Fatos Nano (1952–2025) mbetet një nga figurat më me ndikim të periudhës së tranzicionit shqiptar, sidomos për rolin e tij në rikthimin e stabilitetit pas krizës së vitit 1997 dhe në përpjekjet për modernizimin e ekonomisë gjatë qeverisjes 2002–2005. Me formim ekonomik dhe përvojë në administratën shtetërore të viteve ’80, ai ishte ndër të parët që solli në politikën shqiptare qasjen racionale ndaj reformave ekonomike dhe idenë e qeverisjes me bazë institucionale.

Nano u emërua për herë të parë kryeministër në vitin 1991, në një periudhë të trazuar kalimi, ku qeveria e tij pati një mandat të shkurtër. Roli i tij vendimtar erdhi më vonë, në qershor të vitit 1997, kur pas shpërthimit të krizës së piramidave dhe kolapsit financiar, ai mori drejtimin e qeverisë së rimëkëmbjes. Nën mbikëqyrjen e Fondit Monetar Ndërkombëtar, u miratua një paketë emergjente për stabilizimin makroekonomik, kufizimin e deficitit buxhetor, dhe ringritjen e sistemit bankar, si parakushte për rifillimin e bashkëpunimit me donatorët ndërkombëtarë. Sipas FMN-së, programi i qeverisë Nano në atë periudhë “shënoi rikthimin e besimit në ekonominë shqiptare pas një kolapsi të plotë financiar” (IMF, Press Release on Albania’s Economic Recovery Program, 1997).

Gjatë mandatit të tretë si kryeministër, në vitet 2002–2005, Nano u përqendrua në modernizimin e institucioneve ekonomike dhe afrimin e tyre me standardet europiane. Një nga ndërhyrjet më të rëndësishme ishte reforma në sektorin energjetik, që synonte ndarjen institucionale të funksioneve të prodhimit, shpërndarjes dhe furnizimit me energji elektrike – një proces që më pas u bë bazë për liberalizimin e tregut. U përgatit gjithashtu strategjia kombëtare e privatizimeve, përfshirë shitjen e aksioneve shtetërore në sektorë strategjikë, si telekomunikacioni dhe industria e çimentos.

Në fushën fiskale, qeveria Nano forcoi mbledhjen e të ardhurave buxhetore dhe përmirësoi administratën tatimore, duke rritur ndjeshëm të ardhurat buxhetore. Sipas raportit të Bankës Botërore për vitin 2004 (World Bank Country Report: Albania), gjatë kësaj periudhe rritja ekonomike u stabilizua mbi 6% në vit, ndërsa inflacioni mbeti në nivele të ulëta, nën 3%. Po ashtu, u përgatit Plani Kombëtar i Zhvillimit, që lidhte politikat buxhetore me prioritetet e integrimit europian.

Gjatë viteve 2002–2005, Nano promovoi edhe përfshirjen e Shqipërisë në iniciativat rajonale të tregtisë së lirë dhe afrimin me Bashkimin Europian, përmes nisjes së procesit të Marrëveshjes së Stabilizim-Asociimit. Politikat e tij ekonomike u mbështetën në partneritet të ngushtë me institucionet ndërkombëtare financiare, duke vendosur themelet për një model qeverisjeje më teknokratik dhe më pak populist.

Fatos Nano u tërhoq nga politika aktive pas vitit 2005, por ndikimi i tij në strukturimin e politikave ekonomike moderne në Shqipëri mbetet i dukshëm. Ai i përkiste brezit të politikanëve që besonin se zhvillimi i vendit duhej ndërtuar mbi institucione dhe stabilitet, jo mbi emocione politike.

Trashëgimia e tij është ajo e një reformatori të qetë, që solli në politikë logjikën ekonomike dhe konceptin e qeverisjes me plan, duke lënë pas një periudhë të rëndësishme konsolidimi për ekonominë shqiptare./ Monitor.al