E fundit!

22:51 Aktualitet

Biznesmeni Artur Shehu thyen heshtjen: Jam pronar i vjetër i tokës në Zvërnec, nuk i njoh fare investitorët

Biznesmeni shqiptar Artur Shehu ka folur në emisionin Opin...

Një botë me tre internete

10 Dhjetor 2020, 07:20, Blog CNA

Nga Moisés Naím ?El Pais?

Interneti i sotëm nuk është as global dhe as i hapur. Më shumë se 40 për qind e popullsisë së botës jeton aktualisht në vendet ku qasja në internet kontrollohet nga autoritetet. Për shembull,qeveria kineze, kufizon qasjen e qytetarëve në Google, YouTube, Facebook, Instagram, Twitter, WhatsApp, CNN, Wikipedia, TikTok, Netflix dhe tek adresa e gazetës së njohur amerikane ?The New York Times?.
Natyrisht, ka versione kineze të atyre produkteve dixhitale. Në Indi, Iran, Rusi, Arabi Saudite dhe shumë vende të tjera, qeveria i bllokon faqet e internetit dhe censuron përmbajtjen e tyre.

Ndërkohë interneti nuk është më i decentralizuar.
Ndërsa është e vërtetë që ai ka fuqizuar shumë individë dhe grupe, duke u dhënë atyre një shans më të mirë për t?u dëgjuar dhe për të ndikuar tek të tjerët – përfshirë qeveritë e tyre –
ai ka evoluar gjithashtu në një mënyrë që u jep qeverive të tjera dhe gjigantëve të teknologjisë- Google, Microsoft, Amazon dhe Facebook – një kontroll gjithnjë e më të madh në internet.

Për pasojë në shumë vende, teknologjia e ?çlirimit politik? është shndërruar nënjë mjet të shtypjes. Ndërkaq interneti nuk është falas. Kërkimet në Google, takimet në Facebook, mesazhet në Twitter dhe bisedat në WhatsApp mund të duket se janë falas, por nuk janë të tilla.
Ne paguajmë për to, duke iu lejuar atyre që i ofrojnë këto shërbime të dinë praktikisht gjithçka për ne. Dhe ky informacion u jep mundësi të dominojnë në tregun fitimprurës të reklamave. Por prirja ndoshta më e rëndësishme që po e transformon internetin, është mënyra se si ai po copëzohet në tre blloqe të dallueshme.

Bota po shkon drejt pasjes së një interneti kinez, amerikan dhe evropian. Interneti kinez është i mbyllur, i censuruar, proteksionist, dhe ka pengesa të larta për qasjen e kompanive nga jashtë kufijve të tij dixhitalë. Këto kufij kibernetikë i kapërcejnë kufijtë gjeografikë të vendit dhe përfshijnë aleatë si Koreja e Veriut dhe të tjerët.

Avantazhi kryesor i tij konkurrues janë thuajse 1 miliard përdorues të internetit në Kinë. Protagonisti i saj më me ndikim është qeveria qendrore në Pekin dhe shërbimet e saj të sigurisë kombëtare, inteligjencës dhe kontrollit të qytetarëve. Dobësia e saj e madhe, është se përpiqet të përdorë pengesat e modës së vjetër (proteksionizmin dhe censurën) për të frenuar ardhjen e shpejtë të inovacioneve dixhitale të shekullit XXI.

Pastaj kemi versionin e Shteteve të Bashkuara të internetit, që është anarkik, inovativ, tregtar por në një mënyrë shumë agresive dhe me prirje të forta monopoliste. Lojtarët qendrorë janë kompanitë gjigante të teknologjisë. Me mjetet që kanë në dipozicion, talentet e reja që rekrutojnë dhe aftësinë e tyre të pashoqe për inovacion, ato kanë një dinamizëm që homologët e tyre të huaj thjesht nuk mundet që t`a rivalizojnë.
Por dobësia e sistemit amerikan,qëndron tek fakti që është një model biznesi i bazuar në shkëmbimin e shërbimeve dixhitale falas në këmbim të të dhënave personale të përdoruesve, ndaj nuk është i qëndrueshëm. As kontrolli monopolist që gëzojnë kompanitë e teknologjisë apo indiferenca e tyre ndaj përdorimit dashakeq të platformave të tyre nga disa aktorë që kërkojnë të mbjellin kaos shoqëror, polarizim dhe të ndikojnë në proceset zgjedhore.

Kjo gjë ka filluar tashmë të ndryshojë. Nga ana tjetër Evropa, është epiqendra e një qasje alternative në internet, që adreson të metat e modelit amerikan dhe abuzimet e atij kinez. Interneti evropian është më i rregulluar, përpiqet që t?i mbrojë përdoruesit, përballet me monopolet dhe mbron vlerat demokratike.
Komisioni Evropian ka vendosur miliarda dollarë gjoba ndaj Google, Apple, Microsoft dhe kompanive të tjera të teknologjisë. Në vitin 2018, Bashkimi Evropian miratoi Rregulloren e Përgjithshme të Mbrojtjes së të Dhënave (GDPR), duke vendosur udhëzime të rrepta për mbledhjen, ruajtjen dhe menaxhimin e të dhënave personale.

Kjo rregullore është shfaqja konkrete e një qasje ligjore, që e trajton mbrojtjen e të dhënave personale si një të drejtë themelore e njeriut. Këto tre blloqe po luftojnë tashmë ashpër për të fituar kontroll të plotë mbi fushat e tyre përkatëse të sovranitetit dixhital, dhe fërkimet midis tyre janë të dukshme.
Përveç zbatimit të ligjeve të tyre të anti-trustit dhe taksave për kompanitë amerikane, evropianët kërcënojnë të kufizojnë hyrjen e Big Tech në tregun e tyre, nëse ata nuk i respektojnë rregullat e tyre. Nga ana e saj, Shtetet e Bashkuara po vendosin sanksione dhe bllokojnë kompani si Huauei.

Natyrshëm Kina po kundërpërgjigjet me të njëjtën monedhe. Përfundimisht bota do të ketë tre internete, por beteja përcaktuese do të jetë ajo midis Shteteve të Bashkuara dhe Kinës. Dhe përballjet midis këtyre superfuqive dixhitale, nuk do të kufizohen në hapësirën kibernetike dhe as në mbrojtjen dhe zgjerimin e sovranitetit të tyre dixhital.

Ne po e shohim tanimë këtë në përpjekjet e Uashingtonit dhe Pekinit, për të garantuar që kompanitë e tyre të dominojnë teknologjinë 5G, gjeneratën e re të telefonisë celulare që do të revolucionarizojë komunikimet dhe transformojë internetin.
Sidoqoftë, këto janë vetëm xixat e para. Përplasja e vërtetë do të ndodhë rreth asaj se kush do të fitojë lidershipin në fushën e Inteligjencës Artificiale, një teknologji në zhvillim e sipër që do të ri-formatojë botën tonë. Ky revolucion sapo ka filluar./Përshtatur nga CNA.al