E fundit!

10:57 Aktualitet

Rama i nxjerr “simpatizantes” së Iranit foton me kryeshërbëtorin famkeq të Ajatollahëve

Në protestat e zhvilluara prej më shumë se tri javësh në T...

Nili/ Si ndihmoi një lumë në ndërtimin e një civilizimi

6 Dhjetor 2020, 08:07, Blog CNA

Lumi Nil me një gjatësi prej gati 6.719 km, përshkon 9 vende në kontinentin afrikan, dhe konsiderohet gjerësisht si lumi më i gjatë në botë. Ndërsa këto mund të konsiderohet si njohuri të zakonshme, ujërat dredha-dredha të lumit të famshëm bartin shumë fakte intriguese që mbase nuk i dini. Ja cilat janë 10 nga faktet më interesante mbi këtë lum.

1.Pa Nilin, qytetërimi i lashtë egjiptian mund të mos kishte ekzistuar

Lumi Nil cilësohej si burimi i jetës nga egjiptianët e lashtë. Ai luajti një rol jetik në historinë e vendit dhe kulturën e tij të pasur. Nili ishte gjithashtu një faktor shumë i rëndësishëm në zhvillimin socio-ekonomik dhe suksesin e Egjiptit të lashtë. Pa të, civilizimi i madh antik mund të mos kishte ekzistuar kurrë, pasi reshjet në Egjipt ishin thuajse jo-ekzistente, dhe lumi Nil ishte burimi i vetëm i ujit për të siguruar të korrat.

2.Burimi i vërtetë i Nilit mbetet i panjohur

Disa mund t?ju thonë se është Viktoria, liqeni kryesor i Afrikës. Të tjerët, do të thonë se burimi është lumi Kagera dhe dega e tij Ruvubu, me burimet e tij origjinale në Burundi.

Por e vërteta është se burimi i lumit Nil mbetet një mister edhe sot e kësaj dite.

3.?Autostrada? e Nilit

Lumi Nil ishte ?autostrada? që e bashkoi vendin, dhe ishte thelbësore për tregtinë dhe transportin. Deri në shekullin XIX-të, udhëtimi tokësor ishte praktikisht i panjohur në rajon. Anijet dhe varkat ishin mjeti kryesor i transportimit të njerëzve dhe mallrave nëpër vende.

4.Nili, Jetëdhënësi

Përpos sigurimit të ujit, Nili ofroi një tokë të shkëlqyer për kultivimin e produkteve të ndryshme ushqimore. Kjo është arsyeja kryesore pse kaq shumë egjiptianë jetonin pranë tij. Vendasit përdornin shtizat dhe rrjetat për të kapur peshq,apo për të zënë zogj të ndryshëm që fluturonin pranë sipërfaqes së ujit.

5.Kontributi në prodhimin e papirusit

Shumë nga ato që dimë për Egjiptin e lashtë, vijnë nga bollëku i shënimeve të shkruara të lëna pas në papiruse. Dhe papiruset sigurohen pikërisht falë Nilit. Ato prodhoheshin nga kallamishtet që rriteshin buzë lumit.

6.Përmbytja e Nilit

Shkrirja e dëborës dhe shiu i madh i verës në malet e Etiopisë dërgonte poshtë një sasi të madhe uji. Kjo bënte që Nili në Egjipt të dilte nga shtrati, duke shkaktuar çdo vit përmbytje të mëdha. Arsyeja pse ai tani nuk përmbyt, është për shkak të ndërtimit të Digës së Lartë Asvan në vitet 1960.

7.Akhet:Sezoni i përmbytjes

Derisa u ndërtua Diga e Lartë Asvan, përmbytja vjetore e Nilit ndodhte midis muajve qershor dhe shtator, në një sezon që egjiptianët e quajtën Akhet:përmbytja. Ai shihej nga egjiptianët si një ardhje vjetore e hyjnisë Hapi, që i sillte tokës pjellori. Hyjnesha e përmbytjes ishte perëndesha Mehet-Weret, ?Përmbytja e Madhe?.

8.Osiris:Zoti më i Shenjtë i Nilit

Pavarësisht se Hapi ishte hyjnia lokale, perëndia më e lidhur historikisht dhe kulturalisht me Nilin ishte Osiris, që sipas mitit u vra nga vëllai i tij Seti në bregun e lumit, dhe më pas u bë mbreti i Botës së Nëndheshme. Për atë arsye, lumi Nil ishte gjithashtu një pjesë e rëndësishme e jetës shpirtërore egjiptiane.

Egjiptianët besonin se Nili ishte rruga e kalimit midis jetës dhe vdekjes. Kjo është arsyeja pse të gjitha varret egjiptiane janë ndërtuar në anën perëndimore të Nilit. Perëndimi konsiderohej si vendi i vdekjes përderisa perëndia i diellit Ra vendoset në perëndim çdo ditë.

9.Në ujërat e tij luhej një sport popullor antik

Egjiptianët e lashtë praktikonin një sport të njohur lumor:përleshja në ujë. Njohuritë e sotme mbi këtë sport vijnë nga studimi i relievit të lashtë egjiptian. Këto përshkrime tregojnë se enët përshkruanin një grup të vogël burrash, secili me një shtizë të gjatë. Ndërsa shumica e ekuipazhit i përdori shtizat për të manovruar anijen, disa prej tyre do të qëndronin në këmbë, duke mbajtur shkopinjtë e tyre për të rrëzuar kundërshtarët nga anijet e tyre.

10.?Banorët? më të vjetër të Nilit

Krokodilët jetojnë prej mijëra vjetësh në ujërat e lumenjve të Nilit, ndaj atyre nuk u pëlqen kur u afrohen njerëzit. Dihet që ata i sulmojnë vazhdimisht njerëzit, zakonisht ata që janë me rroba ose peshkojnë në breg. Vlerësohet se çdo vit në Afrikë ka mbi 200 sulme në vit nga krokodilët e Nilit./Përshtati në shqip CNA.al