web counter
LEXO PA REKLAMA!

SHKARKO APP

App Store
Google Play

E fundit!

x

Çfarë gjendet në brendësi të Hënës?/ Misteri që i mundon ende shkencëtarët

14 Gusht 2023, 14:19, Kuriozitete CNA

Çfarë gjendet në brendësi të Hënës?/

Toka ka na dhuruar disa surpriza kohët e fundit. Shkencëtarët zbuluan se bërthama e brendshme e planetit tonë, është në fakt një sferë me një përbërje që herë pas here ndalon së rrotulluari, dhe më pas nis të rrotullohet në anën tjetër.

Por brendësia e Hënës është shumë më tepër sesa një mister. Nën koren e saj plot me kratere, manteli i Hënës qëndron në majë të asaj që shkencëtarët mendojnë se është një shtresë pjesërisht e shkrirë, ku mund të gjenden të dhëna për formimin e satelitit të Tokës.

Por sipas një studimi të ri, nën sipërfaqen e Hënës mund të mos ketë asnjë shtresë të lëngshme. Nëse të dhënat e ardhshme konfirmojnë modelimin e ri të hartuar nga studiuesit nga Gjermania, Republika Çeke dhe SHBA-ja, manteli hënor mund të jetë i fortë në të gjithë shtirjen e tij, pa një shtresë që përmban ndonjë lëndë të shkrirë siç kanë teorizuar deri më sot gjeoshkencëtarët.

Në varësi të interpretimit të saktë të brendësisë së Hënës, gjetjet e ardhshme mund të rivendosin ose rikonfirmojnë dijet tona mbi sferat e brendshme të Hënës dhe mënyrën se si janë formuar ato. Në këtë fazë, si një seksion i mesëm i shkrirë ashtu edhe një pjesë e mesme e ngurtë, janë ende një mundësi për atë që përmban brendësia e Hënës.

Kjo bazohet tek të dhënat gjeologjike të kufizuara që kemi në dispozicion. Pas studimit më të fundit, studiuesit thonë se duhen më shumë mostra nga Hëna për ta zgjidhur këtë mister.

Mikaela Valterova, shkencëtare planetare në Qendrën Gjermane të Hapësirës Ajrore në Berlin dhe studiues të tjerë, u përpoqën të forconin kuptimin tonë për brendësinë e Hënës bazuar në të dhënat ekzistuese, teoritë mbizotëruese dhe tek disa ide të reja.

Ata krahasuan dy modele të ndryshme të brendshme hënore, për të parë se cili prej tyre shpjegonte realisht matjet që kemi bërë mbi formën dhe lëvizjen e Hënës. Sateliti sillet rreth Tokës në një distancë mesatare prej 384.400 kilometrash. Nga atje ajo ushtron forcën e saj tërheqëse ndaj Tokës, duke shkaktuar baticat në oqeane.

Këto efekte varen fuqishëm nga dendësia e brendshme, viskoziteti dhe ngurtësia e Hënës.

Por tërheqja e gravitetit shkon në të dyja drejtimet dhe Hëna deformohet periodikisht. Nga studimi i këtyre cikleve ritmike dhe matja e formës dhe lëvizjes së saktë të Hënës duke përdorur diapazonin e lazerit hënor, shkencëtarët mund të nxjerrin përfundimin se si mund të jenë brendësia e saj.

Të mundshëm janë 2 skenarë. “Sipas të parit, brendësia e hënës është e nxehtë, dhe një pjesë e vogël e saj mund të jetë e shkrirë, duke formuar një shtresë të trashë materiali përgjithësisht të dobët, të varrosur më shumë se 1000 kilometra thellë nën sipërfaqen e Hënës”-shkruajnë Valterova dhe kolegët në studimin e tyre.

Ky model u krijua kur gjeoshkencëtarët u përpoqën të përputhnin matjet e çuditshme të mbledhura nga një grup stacionesh sizmike hënore të vendosura nga misionet “Apollo” që ishin funksionale në vitet 1972-1977. Të kombinuara me të dhëna të tjera sizmologjike mbi efektet baticore të Hënës, ata menduan se mënyra më e mirë për të shpjeguar vëzhgimet e tyre ishte me një shtresë pjesërisht të shkrirë, viskoze në kufirin bërthamë-manteli të Hënës.

Kjo shtresë e shkrirë arsyetuan ata, mund të shpërndante energjinë e baticës dhe valët sizmike në një mënyrë që përputhej me modelet periodike në të dhëna. Por gjetjet e analizës së re të Valterovës dhe kolegëve, sugjerojnë se është i mundur një shpjegim tjetër.

“Sipas skenarit të dytë, nuk ekziston një shtresë e shkrirë, dhe deformimi i matur i Hënës, mund të shpjegohet me sjelljen e shkëmbinjve të ngurtë në temperatura relativisht të ulëta”- shpjegojnë studiuesit. Megjithatë, dy mundësitë nuk mund të dallohen nga njëra-tjetra me të dhënat ekzistuese.

Prandaj duhet të presim dhe të shohim se çfarë do të sjellë ndonjë eksplorim i mundshëm në të ardhmen në Hënë. Tani për tani, kemi një kuptim më të thellë të asaj që mund të ndodhen nën sipërfaqen e satelitit të Tokës, por mbeten ende shumë pyetje pa përgjigje./ Përshtatur nga CNA





Lajmet e fundit nga