59 vjet pa Fan Nolin, një nga figurat më të ndritura të Shqipërisë

13 Mars 2024, 16:45, Kulturë CNA

59 vjet pa Fan Nolin, një nga figurat më të ndritura të

Këtë 13 mars bëjnë plot 59 vjet pa Fan Nolin, poetin, përkthyesin, priftin, politikanin, historianin dhe ish kryeministrin e Shqipërisë.

Noli, një nga figurat më të ndritura të kombit tonë, lindi në Ibrik Tepe në Edrene të Turqisë, ku përfundoi dhe shkollën e mesme.

Noli studioi në Harvard për arte, dhe më pas u shpërngul në Egjipt ku punoi si mësues.

Gjatë kësaj kohe u njoh me patriotë të shquar të kolonisë shqiptare të Egjiptit dhe përktheu në greqisht veprën e Sami Frashërit “Shqipëria ç’ka qenë, ç’është e ç’do të bëhet”.

Më 1907, pas vajtjes së tij në Amerikë, krijoi shoqërinë “Besa-besë” në Boston. Më 9 shkurt 1908, Fan Noli u dorëzua dhjak dhe në mars 1908, kryeprifti ortodoks i Nju Jorkut e shuguroi prift ortodoks.

59 vjet pa Fan Nolin, një nga figurat më të ndritura të

Disa ditë më pas, Noli mbajti liturgji në gjuhën shqipe për herë të parë në Boston.

Fan Noli e vizitoi Shqipërinë për herë të parë në vitin 1913, dhe ka qenë përkrahës i madh i Ismail Qemalit, dhe qeverisë së tij. Në korrik 1919, Noli u zgjodh Peshkop i Kishës Ortodokse Shqiptare në Amerikë.

Përpjekjet e Nolit për një kishë kombëtare shqiptare, u përmbushën më 1937, kur Patriarkana e Stambollit njohu zyrtarisht Kishën Ortodokse Shqiptare Autoqefale.

59 vjet pa Fan Nolin, një nga figurat më të ndritura të

Vepra e parë e Nolit qe drama me tre-akte Israilitë dhe Filistinë, e botuar në Boston 1907. Kjo dramë qe shkruar qysh më 1902, bazuar në historinë e Samsonit dhe Dalilës në Dhjatën e Vjetër.

Kontributi më i gjerë i Nolit qe në fakt ai i stilistit, siç shihet nga përkthimet e tij. Bashkë me Faik Konicën mund të vlerësohet si ndër stilistët më të mëdhenj të dialektit Toskë. Afria që kishte me gjuhët e huaja, greqishten, anglishten dhe frëngjishten e aftësoi ta bënte shqipen në një gjuhë të stërholluar dhe elegante, ndonëse pak folklorike.

59 vjet pa Fan Nolin, një nga figurat më të ndritura të

Noli përktheu mjaft autor amerikanë dhe europianë të shek. XIX, duke vënë në punë veshin muzikor, mundi të pasqyronte stilin dhe ngjyrat e ritmit të origjinalit. Ndonëse vetë nuk shkroi shumë në lëmë të letërsisë, ngelet një letrar i madh.

Fan Noli ishte deputet i Kolonisë së Amerikës në legjislaturën e dytë (21 prill 1921 – 30 shtator 1923), si dhe kundërshtari politik më i egër i Ahmet Zogut. Ky i fundit, mbretin e quante “shakaxhi të përparimit”. Ahmet Zogu dhe Fan Noli dënuan njëri-tjetrin me vdekje pas kryengritjes së vitit 1924 kur Noli erdhi në pushtet dhe në dhjetor të atij vitit kur Zogu erdhi sërish në pushtet.

Ai u nda nga jeta në Florida të Shteteve të Bashkuara të Amerikës në vitin 1965, në moshën 83-vjeçare, duke lënë pas një histori që i bën njerëzit krenarë./ CNA

59 vjet pa Fan Nolin, një nga figurat më të ndritura të