web counter
LEXO PA REKLAMA!

SHKARKO APP

App Store
Google Play

E fundit!

x

Tymi i zjarreve po kalon kufijtë, ndryshimet klimatike intensifikojnë flakët e Evropës

25 Korrik 2026, 07:55, Kosova & Bota CNA

Tymi i zjarreve po kalon kufijtë, ndryshimet klimatike intensifikojnë

"Ndryshimi i klimës, zjarret në pyje dhe ndotja e ajrit janë një rreth vicioz", thotë drejtoresha ekzekutive e Fondit për Ajrin e Pastër, Jane Burston - dhe grimcat toksike mund të udhëtojnë mijëra kilometra.

Një emergjencë kombëtare e shpallur në Spanjë, mijëra të detyruar të largohen në Francë dhe mijëra hektarë të djegur në Itali, zjarret po digjen më shpesh dhe më intensivisht, ndërsa ndryshon klima.

Dhe rreziku i tyre nuk mbaron kur flakët shuhen. Tymi mbart karbon të zi, grimca të vogla të materialit pjesërisht të djegur që mund të udhëtojnë qindra, madje mijëra kilometra larg vetë zjarrit.

“Ndotja mund të përhapet në distanca mjaft të gjata”, thotë për Euronews Earth Jane Burston, drejtoreshë ekzekutive e Fondit të Ajrit të Pastër. Disa grimca janë aq të vogla sa të kalojnë nëpër mushkëri në qarkullimin e gjakut, thotë ajo, duke shkaktuar astmë në afat të shkurtër dhe, me kalimin e viteve, kancer të mushkërive, atakë në zemër, goditje në tru dhe madje edhe demencë.

Burston përmendi sezonin rekord të zjarreve në Kanada në vitin 2023 si një shembull të qartë, rreth 82,000 njerëz vdiqën nga toksinat dhe ndotja që rezultoi në të gjithë Kanadanë, SHBA-në dhe Evropën, shumë kohë pasi vetë zjarret kishin pushuar së djeguri.

Tymi i zjarreve në pyje është një rrezik i nënvlerësuar

Hulumtimet e fundit mbështesin shqetësimet e saj. Një studim në The Lancet Planetary Health, që mbulon 32 vende evropiane, zbuloi se vdekshmëria e lidhur me tymin e zjarreve në pyje mund të nënvlerësohet me 93 përqind , sepse grimcat e imëta që lidhen me zjarrin duken më të dëmshme sesa ndotja nga burime të tjera.

Më vete, studiuesit amerikanë raportuan se emetimet globale të gazrave dëmtuese për shëndetin nga zjarret në pyje mund të jenë rreth 21 për qind më të larta se vlerësimet e mëparshme.

Burston thotë se thatësira e kombinuar me valët e të nxehtit, të dyja të intensifikuara nga ndryshimet klimatike , po krijojnë kushtet që zjarret të përhapen me shpejtësi. "Do të presim një sezon zjarresh më të gjatë dhe më intensive çdo vit", i thotë ajo Euronews Earth. Thyerja e 'rrethit vicioz' të ndryshimeve klimatike, zjarreve dhe ndotjes së ajrit

Burston e përshkruan ndotjen e ajrit, ndryshimet klimatike dhe zjarret si një lak vetëpërforcues: ndotësit e çliruar së bashku me gazrat serrë kur njerëzit djegin lëndë djegëse fosile rrisin temperaturat, duke nxitur më shumë zjarre, të cilat nga ana tjetër prodhojnë më shumë ndotje.

"Ne duhet të trajtojmë me të vërtetë shkaqet e tjera të ndotjes së ajrit, si dhe zjarret në pyje", thotë ajo, duke shtuar se ulja e ndotjes kursen gjithashtu para për sistemet shëndetësore dhe rrit produktivitetin.

Ajo bën thirrje për sisteme më të forta paralajmërimi të hershëm, duke vënë në dukje se disa rajone në Amerikën Latine përdorin tashmë monitorues të cilësisë së ajrit për të zbuluar zjarret përpara se ato të dallohen vizualisht.

Qeveritë, thotë ajo, duhet të kombinojnë parashikimin me udhëzime të qarta se kur njerëzit duhet të qëndrojnë brenda, të përdorin pastrues ajri ose të evakuohen./ CNA





Lajmet e fundit nga