Ukraine should promote a major new EU enlargement with the Balkan countries as well

2022-06-21 08:25:00, Blog Toby Vogel

Ukraine should promote a major new EU enlargement with the Balkan countries as

Illustrative photo

Ukraine's fierce struggle to defend its democracy against a brutal and unprovoked attack by Russia deserves the full support of the West. Ukraine's struggle for survival is also Europe's.

Giving candidate status to the European Union to Kiev would be the right signal to send to next week's summit of EU leaders. But to ensure that this signal goes beyond a simple statement, EU leaders must back up their words with deeds, and refocus on what the European Union stands for.

Në samitin e BE të datave 23-24 qershor, udhëheqësit e vendeve të unionit do të vendosin nëse do të ndjekin rekomandimin e Komisioni Evropian për t’i dhënë Ukrainës statusin e kandidatit për anëtarësim në union. Kjo do të ishte e paprecedentë.

Pasi asnjëherë më parë BE-ja nuk e ka shtrirë këtë ofertë për një vend në luftë. Kësisoj, dhe për shkak të madhësisë territoriale të Ukrainës por edhe sfidave të pamohueshme në aspektin e reformave që duhet të ndërmarrë, disa qeveri nuk duken shumë entuziaste.

Ukraine should promote a major new EU enlargement with the Balkan countries as

Përpara se liderët të diskutojnë mbi Ukrainën, ata do të kenë një darkë pune me liderët e 6 vendeve të Ballkanit Perëndimor.

Përvoja e këtyre 6 vendeve, disa prej të cilave janë kandidate prej më shumë se 15 vjetësh, duhet t’u japë liderëve një moment reflektimi duke forcuar vendosmërinë e tyre për të mos përsëritur me Ukrainën, Moldavinë dhe Gjeorgjinë gabimet që u bënë në Evropën Juglindore.

15 vitet e fundit, vendet e Ballkanit kanë treguar cektësinë e vizionit të zgjerimit të BE-së. Ajo shkon përtej thjesht “lodhjes nga zgjerimi”, e diagnostikuar për herë të parë që nga përfundimi i zgjerimit të madh të vitit 2004.

Pas hyrjes së Rumanisë dhe Bullgarisë në vitin 2007, dhe krizës së eurozonës në vitet 2009-2010, lodhja nga zgjerimi e nxiti BE-në të vendoste kushte më të ashpra për reformat, duke dobësuar njëkohësisht edhe mbikëqyrjen e tyre. Elitat ballkanike e pranuan këtë, duke e shfrytëzuar për luftën e tyre për të ruajtur një statuskuo, nga e cila ata kishin shumë përfitime.

Përgjigja histerike e BE-së ndaj krizës së refugjatëve të viteve 2015-2016, ndihmoi në forcimin e një qasjeje transaksionale, e cila shpërbleu regjimet autokratike, si ai i presidentit Aleksandër Vuçiç në Serbi. Rrjedhimisht, angazhimet serbe për sundimin e ligjit, lirinë e medias dhe përafrimin me politikën e jashtme të BE-së janë penguar deri në pikën e të qenit qesharake.

Kjo e ka dëmtuar jo vetëm reputacionin e BE-së si një “komunitet vlerash” (tashmë i dëmtuar rëndë nga abuzimet e shumta të të drejtave të njeriut gjatë mbajtjes së emigrantëve jashtë unionit), por edhe si një aktore politike. Elektorati potencial i BE-së por edhe më gjerë i botës demokratike me qytetarët e Ballkanin Perëndimor, nuk ndihet thjesht i zhgënjyer, por edhe i zemëruar.

Dhe kur BE-ja i zbeh vlerat që mbron, teksa vazhdon që të flasë për liberalizimin ekonomik dhe mundësitë, i gjithë projektit evropian vihet me të drejtë në pikëpyetje. Problemi i vërtetë, përtej lodhjes nga zgjerimi, është se vetë elitat politike të BE-së kanë humbur çdo lloj bindje se pse zgjerimi është gjëja e duhur për t’u bërë.

Zgjerimi i BE-së nuk shihet më në kontekstin e një Evrope “të plotë dhe të lirë”, apo si një bashkim politik i thelluar i vlerave. Në vend të kësaj zgjerimi shihet në rastin më të mirë, si një detyrim me gjysmë zemre që buron nga premtimet e mëparshme, si ai i dhënë shteteve të ballkanit në samitin e Selanikut në vitin 2003.

Mungesa e plotë e një vizioni strategjik për zgjerimin u dëshmua ndoshta më së miri kur presidenti francez Emanuel Makron vuri veton ndaj hapjes së negociatave të anëtarësimit me Maqedoninë e Veriut në tetor 2019, dhe me propozimin e paqartë që bëri në fillim të këtij viti për krijimin e një lloj “komuniteti politik”, anëtarët e të cilit do të ishin përkohësisht pjesë e mbledhjeve të unionit.

Ukraine should promote a major new EU enlargement with the Balkan countries as

Mungesa e vizionit dhe bindjes u shoqërua nga brenda nga çmontimi i brendshëm i tipareve themelore demokratike dhe të sundimit të ligjit nga qeveritë e Polonisë dhe Hungarisë, të ndihmuara dhe të përkrahura nga Berlini dhe Brukseli, gjë që minoi më tej bindjen se zgjerimi është vërtetë në interesin e BE-së, duke e rritur rrezikun e anti-liberalizmit brenda vetë BE-së.

Lufta brutale e Rusisë ndaj Ukrainës, ka shkaktuar një shok tek një BE moralisht e rraskapitur (dhe më gjerësisht tek Perëndimi), duke e detyruar atë ta pranojë se demokracia ka armiqtë e saj, dhe se nganjëherë dinjiteti njerëzor duhet të mbrohet me forcë.

Vetëmbrojtja e guximshme e Ukrainës dhe evokimi i vlerave demokratike e ka penguar BE-në, NATO-n dhe në përgjithësi Perëndimin që të artikulojnë perspektivat politike të Ukrainës. Ndërsa kjo i bën disa liderë të shteteve anëtare, që ishin tashmë mbështetës të zgjerimit, të ndihen në siklet, kjo pikë kthese duhet të shihet si një dhuratë që i ofron unionit një mundësi për të pasur një rikthim të vonuar tek vlerat e tij themelore dhe morale.

This also includes an internal confrontation hitherto overlooked with non-liberals in Budapest, Warsaw and elsewhere. The EU must ask itself whether it still believes in the combination of political liberalism, based on rights with economic liberalism, the necessary combination that has ensured the EU its success. This is a chance to re-calibrate not only the enlargement process, but the whole European project. EU leaders need to embrace this strategy.

Note: Toby Vogel, Associate of the Democratization Policy Council, a research institute based in Berlin, Germany.

Translated and adapted by CNA.al.