Before the EU, 20% of construction sites lack safety standards

2026-06-28 07:18:00, Aktualitet CNA

20% of the construction sites out of the total of 338 inspected so far by the National Inspectorate of Territorial Protection do not meet the technical safety requirements according to EU standards.

At the beginning of the process of approximating EU rules in the construction sector, business associations warn that the transformation will be accompanied by increased construction costs and the risk of exclusion of some companies for not meeting the requirements.

After the food safety sector, the turn to undergo the test of European standards has come for construction. The first inspections by the National Inspectorate for Territorial Protection (IKMT) show that almost 1 in 5 inspected construction sites do not comply with basic safety conditions, raising questions about the industry's readiness for the European market.

So far, out of 338 construction sites inspected in Tirana, Golem, Vlora and Himara, according to IKMT data, 65 entities or about 20% of them have been punished with fines and suspension of works for non-compliance with technical safety rules.

The inspections are being conducted in two phases. Initially, the inspectors highlight violations and make recommendations for improving safety conditions.

Two weeks later, a re-inspection is carried out and if the recommendations have not been implemented, the entities are penalized with fines ranging from 500 thousand to 5 million lek, as well as with suspension of works depending on the violations found.

The data shows that 219 construction sites have been verified in the territory of the Municipality of Tirana, of which 41 have permits approved by the National Territorial Council (buildings with over 8 floors) and 178 have permits issued by the local government.

After re-inspections carried out in cooperation with the Territorial Development Agency and the Territorial Protection Inspectorates, in 45 cases or about 21% of them, deficiencies in the implementation of safety measures were found, leading to the imposition of fines and the suspension of works.

In the Golem area, 73 construction entities were inspected, where 8 of them or about 11% were punished with administrative measures. Meanwhile, in Vlora, 32 facilities were inspected and in 12 cases, or about 38% of them, violations of safety regulations were found.

The inspections have also begun in Himara, where 14 out of the 71 planned entities have been inspected so far. IKMT has warned that the process will gradually be extended to the entire territory of the country.

The Director of IKMT, Afrim Qendro, explained to "Monitor" that controls for compliance with technical safety standards according to EU regulations will be intensified in the coming months. According to him, inspections are currently ongoing in the Qerret area, while they are expected to be extended to Durrës, Lezhë, Dhërmi and Kamëz.

Zoti Qendro tha se pas përfundimit të inspektimeve për sigurinë në kantieret e ndërtimit, kontrollet do të fokusohen në kontrollin e materialeve të ndërtimit, përfshirë cilësinë dhe kushtet teknike të përdorimit të betonit.

Kjo fazë inspektimesh do të ndërmerret në bashkëpunim me Institutin e Ndërtimit.

Arben Shkodra, sekretari i përgjithshëm i Shoqatës së Bashkimit të Prodhuesve Shqiptarë, thotë se para integrimit të vendit në tregun e përbashkët të Bashkimit Europian, edhe sektori i ndërtimit do t’i nënshtrohet një procesi të gjatë dhe të vështirë transformimi, duke nisur me plotësimin e kushteve të standardeve teknike të kantiereve të ndërtimit.

Por paraprakisht, sipas tij mbështetur në analizat e kryera, vlerësohet se shumica dërrmuese e kompanive të ndërtimit janë ende shumë larg standardeve të sigurisë teknike sipas rregullave të BE-së.

“Nga njëra anë, sektorit të ndërtimit do t’i duhet të përballet me kërkesa të larta të plotësimit të standardeve për proceset ndërtimore, siç janë siguria në punë, kushtet teknike të kantiereve, makineritë dhe pajisjet e certifikuara CE, ruajtja e mjedisit etj.

Nga ana tjetër, industria e prodhimit të materialeve të ndërtimit do të duhet të plotësojë një sërë kushtesh dhe standardesh teknike, të cilat kërkojnë investime më të mëdha dhe rritje kapacitetesh të brendshme për t’i mbajtur këto standarde në vazhdimësi.

Nëse të gjithë këto elemente do të duhet të përshtaten me kërkesat e Bashkimit Europian, atëherë pritet të ketë rritje të kostos së ndërtimit në Shqipëri”.

Zoti Shkodra rekomandon se inspektimet e nisura për sektorin duhet të kenë përparësi kategorizimin e kompanive, duke ndjekur modelin e ngjashëm me atë të sigurisë ushqimore.

“Së fundi, Inspektorati Kombëtar i Mbrojtjes së Territorit (IKMT) ka nisur kontrollet në kantieret e ndërtimit për verifikimin e përmbushjes së standardeve të Bashkimit Europian.

Modeli i kontrollit i çdo trupe inspektuese duhet të jetë i njëjtë me atë të ndjekur për sigurinë ushqimore nga AKU, ku bizneset i nënshtrohen një procesi inspektimi, i cili bën vlerësimin dhe kategorizimin e çdo ndërmarrje në lidhje me përmbushjen e kushteve të BE-së. Vlerësimi dhe kategorizimi është një fotografi e qartë e gjendjes aktuale dhe nivelit të përgatitjes për t’u integruar në tregun e përbashkët të Bashkimit Europian.

Ashtu si për çdo sektor tjetër, edhe për sektorin e ndërtimit, duhet të organizohen tryeza dialogu dhe sesione informuese me bizneset e sektorit, me qëllim ofrimin e orientimeve dhe mbështetjes për përmbushjen e kritereve të kërkuara”, vlerëson ai.

Në total, në vend, sipas të dhënave të publikuara nga Drejtoria e Përgjithshme e Tatimeve për vitin 2026 operojnë 8,784 kompani ndërtimi. 47% e kompanive e kanë të përqendruar aktivitetin e tyre në Tiranë, 14% në Durrës, 6% në Vlorë, 6% në Fier, 5% në Elbasan, në Lezhë dhe Sarandë 4% secila etj.

Pjesa më e madhe e aktivitetit të ndërtuesve shqiptarë është e përqendruar te ndërtimi i ndërtesave rezidenciale dhe jorezidenciale, ku sipas të dhënave të tatimeve, 27% e tyre operojnë në këtë segment.

Pjesa tjetër është përqendruar për punime të specializuara ndërtimi p.k.t, duke përbërë 22% të totalit të kompanive. 6.2% e tyre e kanë të fokusuar veprimtarinë për punime hidraulike, instalime të ngrohjes dhe kondicionimit të ajrit, 5.4% për instalime elektrike, etj.

Në total, në sektor janë të punësuar 64,572 punonjës, ku 12% e punonjësve janë të deklaruar nën pagën minimale prej 40 mijë lekësh dhe 18% e tyre janë të deklaruar me pagë minimale.

6,220 apo 25% e tyre marrin paga që përfshihen në fashën e pagave 40,001 deri 50,000 lekë në muaj. 14,475 punonjës apo 22% përfshihen në fashën e pagave nga 50,001 deri në 70,000 lekë; 8,062 apo 12% e tyre janë në fashën e pagave nga 70,001 deri në 100,000 lekë; 2,156 apo 3% e totalit të punonjësve janë në fashën e pagave nga 100,001 deri në 120,000 lekë dhe vetëm 7% e tyre përfitojnë paga mbi 120 mijë lekë në muaj.

Shoqata e Ndërtuesve: Për përmbushjen e standardeve nevojiten orientime më të qartë

Teksa testimi për përmbushje standardesh para anëtarësimit në BE ka nisur me trokitjen derë më derë të inspektorëve edhe te kompanitë e ndërtimit, përfaqësues të sektorit ngrenë shqetësimin e nevojës për orientime më të qarta për përmbushjen e standardeve, dhe më shumë përgatitje.

Kryetari i Bordit Drejtues të Shoqatës së Ndërtuesve të Shqipërisë, Erjon Harizi, pohoi se sektori shqiptar i ndërtimit ka bërë hapa drejt përafrimit me standardet e Bashkimit Europian, por ende mbetet punë e konsiderueshme për t’u bërë për të garantuar tranzicionin e plotë dhe konkurrues në tregun europian.

Z. Harizi theksoi se bizneset kanë nevojë për më shumë qartësi lidhur me standardet që do të bëhen të detyrueshme në të ardhmen.

“Deri më sot ka pasur disa hapa në drejtim të përafrimit të legjislacionit dhe standardeve me ato të Bashkimit Europian, por sektori i ndërtimit ka nevojë për orientim më të qartë. Kompanitë duhet të dinë konkretisht se cilat standarde teknike do të jenë të detyrueshme për t’u zbatuar.

Aktualisht ka ende shumë punë për t’u bërë”, deklaroi z. Harizi.

Duke folur për nivelin aktual të përmbushjes së standardeve europiane nga kompanitë shqiptare, kreu i Shoqatës së Ndërtuesve tha se mungojnë të dhënat e plota kombëtare, por sipas vlerësimeve, sektori konsiderohet ende i papërgatitur.

“Shoqata e Ndërtuesve nuk disponon një databazë të plotë kombëtare që të tregojë sa kompani përmbushin standardet e BE-së.

Megjithatë, nga praktika e sektorit vërehet se ka kompani serioze që punojnë me standarde të larta, por ka edhe një pjesë të tregut që ka nevojë për përmirësim në dokumentacionin teknik, kontrollin e cilësisë, sigurinë në kantier dhe përdorimin e materialeve më të sigurta.

Disa kompani shqiptare janë të përgatitura dhe kanë përvojë, kapacitete teknike dhe potencial për të konkurruar. Por sektori në tërësi nuk mund të konsiderohet ende plotësisht i përgatitur. Duhet një proces tranzicioni, me rregulla të qarta, certifikime, formalizim më të madh, rritje të kapaciteteve teknike dhe mbështetje institucionale”, tha ai.

Sipas kreut të Shoqatës së Ndërtuesve, integrimi europian nuk duhet parë si kërcënim për industrinë e ndërtimit, por si një mundësi për të rritur cilësinë dhe standardet e të gjithë tregut.

“Ndërtuesit nuk e shohin integrimin në BE si pengesë, por si mundësi për të ngritur standardin e gjithë tregut. Ky proces do të ketë nevojë për kohën e vet, por me rëndësi është që ndërtuesit të fillojnë që tani përgatitjet e tyre për një konkurrencë më të madhe në të ardhmen”, përfundoi z. Harizi.

Prodhuesit e materialeve të ndërtimit, përballë standardeve europiane

Ndërsa kontrollet në kantieret e ndërtimit po intensifikohen dhe kompanitë e ndërtimit kërkojnë orientime më të qarta për fillimin e përgatitjeve, prodhuesit e materialeve të ndërtimit paralajmërojnë se përmbushja e standardeve europiane do të kërkojë investime të konsiderueshme, të cilat jo të gjitha kompanitë janë në gjendje t’i përballojnë.

Ilda Baraj, anëtare e Shoqatës së Bashkimit të Prodhuesve Shqiptarë, thotë se kompanitë më të mëdha të sektorit kanë nisur prej vitesh investimet për përafrimin me standardet e Bashkimit Europian, veçanërisht në drejtim të mbrojtjes së mjedisit dhe modernizimit të teknologjisë së prodhimit.

Sipas saj, ende nuk ka nisur një monitorim i plotë i sektorit për të matur nivelin e përmbushjes së standardeve, por bizneset tashmë kanë orientimet dhe udhëzimet e nevojshme për të nisur procesin e përshtatjes.

“Prej 5 vitesh, që kur nisi diskutimi për investimet në teknologji për reduktimin e emetimeve të lëndëve djegëse të dëmshme për mjedisin, kompania e prodhimit të tullave K.I.D Alb sh.p.k. ka përmirësuar sistemet e filtrimit dhe teknologjinë prodhuese.

Edhe kompani të tjera serioze, përfshirë prodhuesit e çimentos, e kanë nisur tashmë këtë proces. Megjithatë, prodhuesve u është ngarkuar ndër vite një barrë fiskale e lartë krahasuar me prodhuesit e materialeve të ndërtimit në rajon, duke sjellë rritje të kostove të prodhimit.

Gjithashtu mungojnë lehtësitë për promovimin e produkteve shqiptare”.

Megjithatë, jo të gjitha kompanitë ndodhen në të njëjtën fazë.

“Disa kompani janë në proces përshtatjeje me standardet e BE-së. Por, nga ana tjetër, një pjesë e konsiderueshme e kompanive, për shkak të mungesës së kapaciteteve financiare dhe njerëzore, janë ende larg përmbushjes së këtyre standardeve”, vlerëson zonja Baraj.

Fatura e transformimit

Kostoja e financimit për këtë transformim, si për kompanitë zhvilluese të ndërtimit apo edhe për prodhuesit e materialeve të ndërtimit mbetet një nga shqetësimet kryesore të industrisë.

Arben Shkodra, nga Shoqata e Bashkimit të Prodhuesve Shqiptarë, paralajmëron se përmbushja e një sërë standardesh, që nga çështjet e sigurisë, deklarimit të pagave të punonjësve, rritja e cilësisë së materialeve të përdoruara, pritet të rrisë koston e ndërtimit në vend. Për rrjedhojë do të rriten edhe çmimet e shitjes së apartamenteve.

“Prej vitesh, sektori i ndërtimit ndodhet në një periudhë zhvillimi intensive duke kryesuar shpesh rritjen ekonomike. Në të gjithë vendin po zhvillohen kantiere të shumta ndërtimi, ndërsa nga ana tjetër, kostot e ndërtimit mbeten relativisht të ulëta krahasuar me vendet e Bashkimit Europian.

Kostoja e ulët e ndërtimit lidhet me disa faktorë kryesorë:

Së pari, proceset e ndërtimit nuk kanë përshtatur ende plotësisht standardet dhe kriteret e Bashkimit Europian në lidhje me mbrojtjen e mjedisit, sigurinë teknike të kantiereve, si dhe standardet e tjera teknike.

Së dyti, kostoja e krahut të punës mbetet ende e ulët në krahasim me vendet e BE-së, duke ndikuar në mbajtjen e një kostoje ndërtimi në nivele të pranueshme.

Së treti, kostoja e materialeve të ndërtimit mbetet shumë më e ulët krahasuar me vendet e BE-së, pasi proceset e prodhimit të këtyre materialeve nuk u nënshtrohen ende plotësisht rregullave, kritereve dhe standardeve teknike të prodhimit të aplikuara në vendet e Bashkimit Europian.

Edhe materialet e ndërtimit të importuara hyjnë në Shqipëri me një kosto relativisht të ulët, pasi në vendet e origjinës, ato nuk zbatojnë kriteret e qëndrueshmërisë në prodhim, taksat e karbonit apo edhe kosto të tjera që shpesh lehtësohen apo subvencionohen nga shtetet përkatëse.

Shpesh kjo situatë krijon probleme të konkurrencës së pandershme duke vendosur prodhuesin vendas nën një presion të vazhdueshëm të uljes së çmimeve dhe humbjes së pjesëve të caktuara të tregut të brendshëm”.

Ndërsa Ilda Baraj thotë se deri tani, rreth 90% e bizneseve prodhuese anëtare të Shoqatës së Bashkimit të Prodhuesve kanë mbuluar vetë kostot e investimeve për modernizimin e teknologjisë dhe përmirësimin e standardeve.

“Investimet janë realizuar përmes kredive bankare ose me kapitalet e vetë kompanive, ndërsa mbështetja financiare nga institucionet publike ka qenë e kufizuar. Ministria e Mjedisit ka qenë e pranishme në dhënien e direktivave, e udhëzimeve dhe monitorimit të emetimeve, por kostoja e transformimit është përballuar pothuajse tërësisht nga bizneset”, shprehet ajo.

Përfaqësuesja e Bashkimit të Prodhuesve Shqiptarë paralajmëron se jo të gjitha kompanitë do të mund ta përballojnë këtë proces. Sipas saj, edhe në vendet që janë anëtarësuar më herët në Bashkimin Europian, një pjesë e bizneseve nuk arritën të përmbushnin kërkesat dhe dolën nga tregu.

“Përfshirja në një treg të përbashkët nuk përbën shqetësim, pasi do të sjellë rregulla të njëjta për të gjitha kompanitë.

Shqetësuese mbetet periudha e tranzicionit, pasi deri në anëtarësimin e Shqipërisë në BE, kostot e transformimit të industrisë prodhuese do të përballohen kryesisht nga vetë bizneset.

During this period, due to financial difficulties, it is expected that some companies will fail to survive and go bankrupt.

So what does the industry require from the state?

Faced with integration challenges, the manufacturing industry requires fiscal policy interventions, in order to create equal conditions of competition with countries in the region, through reducing energy costs and reviewing excise duties on fuels used in industrial processes.

"Business really needs to operate in an environment with a level playing field. As I emphasized above, production costs in Albania are higher than for a manufacturer in Serbia, Bosnia and Herzegovina or other countries in the region, mainly due to the higher cost of energy, fuel and other fuels."

In addition to high energy costs, another disadvantage is high taxes, such as VAT, withholding tax, excise duties, and the lack of fiscal policies in support of domestic production.

"The fiscal policy for fuel excise duty needs to be reviewed. It is necessary to reduce excise duty on oil, gas and other energy sources used by the manufacturing industry, so that Albanian businesses can improve their competitiveness in regional and European markets," emphasizes Ms. Baraj.

In conclusion, as is happening with the agricultural production sector, construction material producers and project developers, the costs of adapting to the new standards will continue to be covered mainly by businesses, while competition from imported products is expected to increase.

For this reason, business association leaders reiterate that this period will be crucial in determining which companies will manage to adapt to European standards and which risk being left out of the market.

The next sector to be subject to control for compliance with standards will be tourism…/Monitor