web counter
LEXO PA REKLAMA!

SHKARKO APP

App Store
Google Play

E fundit!

x

Dita Botërore e Refugjatëve: Përvoja e zhvendosjes së popullsisë azerbajxhanase dhe rruga drejt një paqeje të drejtë

19 Qershor 2025, 15:54, Aktualitet CNA

Dita Botërore e Refugjatëve: Përvoja e zhvendosjes së

Çdo vit më 20 qershor, bota shënon Ditën Botërore të Refugjatëve për të nderuar forcën, qëndrueshmërinë dhe dinjitetin e atyre që janë detyruar të largohen nga shtëpitë e tyre për shkak të luftës, persekutimit ose dhunës.

Azerbajxhani është ndër vendet që e kanë përjetuar koston e thellë njerëzore të zhvendosjes. Si rezultat i spastrimit etnik dhe pushtimit të territoreve të tij, mbi një milion azerbajxhanas, duke përfshirë si persona të zhvendosur brenda vendit (IDP) ashtu edhe refugjatë nga Armenia, u dëbuan me forcë nga shtëpitë e tyre në fillim të viteve 1990. Për dekada, këta individë jetuan në strehimore të përkohshme dhe duruan vështirësi të konsiderueshme socio-ekonomike, ndërsa prisnin një zgjidhje të drejtë.

Që nga viti 2023, Azerbajxhani ka rivendosur me sukses sovranitetin e plotë mbi të gjitha territoret e tij të njohura ndërkombëtarisht, duke përmbyllur procesin e çlirimit të territoreve që filloi në vitin 2020. Pas këtij zhvillimi, kthimi vullnetar i personave të zhvendosur brenda vendit në kuadër të programeve të drejtuara nga shteti, si “Kthimi i madh”, është bërë një nga përparësitë më urgjente të Azerbajxhanit. Infrastruktura, banesat dhe shërbimet thelbësore po rindërtohen për të lejuar familjet e zhvendosura të rimarrin jetën e tyre.

Megjithatë, një pjesë e madhe e çështjes së zhvendosjes mbetet e pazgjidhur. Refugjatët azerbajxhanas që u dëbuan nga Republika e Armenisë ende përballen me mohimin sistematik të së drejtës së tyre për t'u kthyer në trojet e tyre historike. Zhvendosja e tyre e vazhdueshme është në shkelje të qartë të së drejtës ndërkombëtare, përfshirë Nenin 13 të Deklaratës Universale të të Drejtave të Njeriut, i cili garanton të drejtën për t'u kthyer në vendin e vet, dhe Rezolutën 194 të Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së, e cila pohon të drejtën e refugjatëve për t'u kthyer në siguri dhe dinjitet.

Presidenti i Republikës së Azerbajxhanit, Ilham Aliyev, e ka nënvizuar vazhdimisht këtë padrejtësi. Duke folur në Samitin e Lëvizjes së të Painkuadruarve në Baku, ai deklaroi:

“Qindra mijëra azerbajxhanas u dëbuan me forcë nga tokat e tyre historike në Armeni. Për fat të keq, atyre ende u mohohet e drejta për t'u kthyer. Kjo është një shkelje e rëndë e të drejtave të tyre themelore të njeriut dhe duhet të adresohet nga komuniteti ndërkombëtar.”

Vlen të përmendet se Azerbajxhani është i përkushtuar ndaj paqes dhe normalizimit të bazuar në njohjen e ndërsjellë të integritetit territorial dhe sovranitetit. Nëse nënshkruhet një marrëveshje paqeje, ajo duhet të hapë rrugën për kthimin e sigurt dhe dinjitoz të refugjatëve azerbajxhanas nga Armenia. Azerbajxhani është i gatshëm të përgjigjet në mënyrë reciproke bazuar në parimet e drejtësisë dhe të së drejtës ndërkombëtare.

Në Ditën Botërore të Refugjatëve, Azerbajxhani rikonfirmon angazhimin e tij ndaj vlerave të mishëruara në Konventën e Refugjatëve të vitit 1951, Kartën e Kombeve të Bashkuara dhe të drejtën ndërkombëtare të të drejtave të njeriut. Vendi i bën thirrje komunitetit ndërkombëtar të sigurojë që të drejtat e të gjithë personave të zhvendosur të respektohen dhe të mbahen, pa paragjykim apo anësi politike.

Zhvendosja nuk duhet të pranohet kurrë si e përhershme. Përmes drejtësisë, përgjegjësisë dhe paqes gjithëpërfshirëse, ne duhet të punojmë për të transformuar traumën e mërgimit të detyruar në një të ardhme dinjiteti, kthimi dhe pajtimi.





Lajmet e fundit nga