Si përhapet virusi në ambientet e mbyllura/ Hapat që duhet të ndiqni për ta parandaluar

31 Tetor 2020, 08:19, Blog CNA

Dy studime mbi mënyrën se si përhapen në ajër spërklat, zbulojnë informacione të reja mbi mënyrën e transmetimit të Covdi-19 në hapësira të mbyllura, një nga problemet kryesore në fazën aktuale të bashkëjetesës me koronavirusin SARS-CoV-2.

I pari hedh dritë mbi morinë e spërklave të lëshuara në ajër kur kollitemi dhe mbi efektivitetin e maskave në frenimin e tyre. I dyti analizon efektet e ventilimit të ambienteve të mbyllura, dhe shpjegon se përse këshillohet të ajrosni ambientet ku rrimë më shumë.

Vendosni maskën

Hulumtimi i parë, i botuar në ?Physics of Fluids? nga dy shkencëtarë nga Instituti Indian i Teknologjisë në Bombei, propozon një model se si vëllimi i grimcave virale të nxjerra nga kollitja, ndryshon me kalimin e kohës. Studiuesit zbuluan se në5-8 sekondat e para pas kollitjes mbeten në ajër spërklat e emetuara, prandaj këto janë arsye thelbësore për përhapjen e çdo lloj infeksioni.

Pas atij momenti, ?reja? e spërklave nis të shpërndahet. Gjithsesi, të dhënat më interesante kanë të bëjnë me maskat. Mbajtja e një maske kirurgjikale, e zvogëlon me 7 herë vëllimin e ?reve? me grimca infektive të emetuara nga kollitja. Ndërsa maska N95, që është më filtruese, e zvogëlon me 23 herë atë vëllim.

?Çdo gjë që zvogëlon distancën e mbuluar nga kjo ?re? spërklat, si mbajtja e një maske, shamie, apo kollitja me bërrylin përpara gojës, duket se ngushton shumë zonën ku shpërndahen spërklat, dhe për pasojë redukton edhe shanset e infektimit?-shpjegon Rajnesh Bardvaj, një nga autorët e studimit.

Hapni dritaret!

Studimi i dytë, i botuar në të njëjtën revistë shkencore, eksploroi udhëtimin e aerosoleve të infektuara në një dhomë të mbyllur dhe me ajër të kondicionuar, si një klasë në shkollë apo një zyrë. Nga modeli, i zhvilluar nga shkencëtarët e Universitetit të Nju Meksikos, mund të shihet se një gjest i thjeshtë siç është hapja e dritareve, e shton me më shumë se 40 për qind pjesën e grimcave virale që dalin nga ambienti i mbyllur.

Sipas autorëve, fluksi i ajrit brenda një hapësire të mbyllur, bën që midis personave të pranishëm të ketë një shkëmbim domethënës të spërklave (të paktën 1 për qind e atyre të lëshuara) edhe nëse distanca është të paktën 2.4 metra. Por kur hapni dritaret, mund të dalin jashtë deri 70 për qind të grimcave me madhësi 1 mikrometër (një e mijta e milimetrit).

Rëndësia e ambienteve të ajrosura mirë

Sipas modelit, ajri i kondicionuar mund të zhvendosë deri në 50 për qind të grimcave të emetuara në ajër nga frymëmarrja apo të folurit. Por sasia e mbetur bie mbi sipërfaqet brenda dhomës, dhe nga atje mund të vihet sërish në qarkullim (prandaj është e domosdoshme higjena e duarve).

Studimi konfirmoi ndërkohë, se shpërndarja e aerosoleve të mbetura nuk është e njëtrajtshme. Ajo ndryshon në përputhje me pikat ndryshme në dhomë, dhe se barrierat prej xhami që mbrojnë tryezën ose banakun pengojnë kalimin e ajrit, duke devijuar trajektoren, dhe duke e bërë më pak të mundur infektimin.

Masat paraprake kryesore

Studime të tilla, sigurojnë informacione të rëndësishme, se si mund të kufizohen infeksionet në ambientet e mbyllura dhe të mbushura plot me njerëz, ku ju duhet t?i frekuentoni ato personalisht. Ndaj mbani gjithmonë maska, mbajini hapur dritaret, përmirësoni sistemet e ventilimit, instaloni pengesa transparente rreth tavolinave të punës. Këto janë masat që zvogëlojnë rrezikun e infektimit nga Covid-19./ Fokus – Përshtatur nga CNA.al