E fundit!

22:51 Aktualitet

Biznesmeni Artur Shehu thyen heshtjen: Jam pronar i vjetër i tokës në Zvërnec, nuk i njoh fare investitorët

Biznesmeni shqiptar Artur Shehu ka folur në emisionin Opin...

Ndryshojnë gjatësi, shkaktojnë stres/ Gjashtë fakte mbresëlënëse mbi skeletin e njeriut

2 Nëntor 2019, 21:45, Blog CNA

* Kockat janë të mahnitshme. Njerëzit befasohen kur mësojnë, se kocka është një ind i gjallë. Kockat tona, kanë aftësinë të riparojnë veten pas thyerjeve që pësojnë. Por ato shpërbëhen dhe rindërtojë veten, edhe si reagim ndaj veprimtarisë së përditshme, në një proces qelizor që ne e quajmë rimodelim. Ja cilat janë disa nga faktet mbresëlënëse, lidhur me skeletin tonë:

1. Jo të gjithë njerëzit kanë 206 kocka

Tekstet mësimore, na mesojnë se skeleti i njeriut përbëhet nga 206 eshtra. Por foshnjat lindin me mbi 300 eshtra, të bëra fillimisht nga kërce, të cilat mineralizohen gjatë viteve të para të jetës, dhe për pasojë disa kocka bashkohen me njëra-tjetrën. Disa njerëz lindin me kocka shtesë, siç janë është brinja e 13-të, apo një gisht më tepër.

Disa njerëz madje zhvillojnë kocka shtesë gjatë jetës së tyre. Një studim i kohëve të fundit, tregoi se ?fabella?, një kockë në formën e një kokrre fasuleje, është identifikuar në pjesën e prapme të gjurit. Ajo është e përhapur në trupin e njeriut, për shkak të ushqyerjes më të mirë dhe shtimit të tij në peshë.

2. Skeleti i njeriut, ndryshon vazhdimisht në gjatësi

Ndryshimi në gjatësinë e një fëmije në vitin e parë të jetës, është më i shpejtë. Ne e arrijmë gjatësinë tonë maksimale nga fillimi i adoleshencës, deri në adoleshencën e vonë. Por edhe më vonë kur kockat ndalen së rrituri, gjatësia jonë mund të ndryshojë akoma.

Në kyçe, ekziston një shtresë kërci, e përbërë nga uji, kolagjeni, proteoglikanët dhe qelizat. Gjatë një dite, kërci ngjishet nga graviteti. Kjo do të thotë që ne më të shkurtër kur flemë gjumë.

Fatmirësisht, kërci është në gjendje të kthehet në madhësinë e tij origjinale.

3. Vetëm një kockë nuk është e lidhur me ndonjë tjetër

Jo të gjitha kockat në skeletin e njeriut, janë të lidhura me njëra-tjetrën. Përjashtim bën kocka hioide, që ka formën e një U-je në bazën e gjuhës, dhe që mbahet e fiksuar nga muskujt dhe ligamentet që ndodhen në bazën e kockave të kafkës dhe nofullave të sipërme. Kjo kockë u jep mundësi njerëzve të flasin, marrin frymë dhe gëlltiten. Thyerja e kësaj kocke është shumë e rrllë, dhe evidentimi i frakturës në një ekzaminim pas vdekjes, mund të tregojë se viktima është mbytur ose varur.

4. Palca e kockave, nuk është thjesht një mbushëse hapësirash

Kockat e gjata, siç është kërcinjtë, janë të mbushura me palcë kockore, e cila përbëhet nga qelizat yndyrore, qelizat e gjakut dhe qelizat imune. Tek fëmijët, palca e eshtrave është e kuqe, pasi reflekton rolin e saj në prodhimin e qelizave të gjakut. Tek të rriturit, ka ngjyrën e verdhë, dhe përmban 10 për qind të të gjithë yndyrës në trupin e të rriturve.

Për një kohë të gjatë, është menduar se qelizat yndyrore në palcën e eshtrave, nuk ishin asgjë më shumë se sa një mbushëse të hapësirave. Por shkencëtarët po mësojnë gjithnjë e më shumë, se si dhjami brenda kockave ka funksione të rëndësishme metabolike dhe endokrine, që ndikojnë në gjithë trupin e njeriut.

5. Kockat më të vogla ndodhen në vesh

Eshtrat më të vogla në trupin e njeriut janë ato në vesh, dhe njihen si ossicles (që në latinisht do të thotë ?kocka të vogla?. Roli i tyre, është të transmetojnë vibrimet e tingujve nga ajri, në lëngun që gjendet në veshin e brendshëm. Ato janë jo vetëm kockat më të vogla në trup, por ato edhe të vetmet, që nuk rimodelohen pas moshës 1-vjeçare. Kjo është e rëndësishme, pasi një ndryshim në formë mund të ndikojë në dëgjimin e njeriut. Këto kocka, janë gjithashtu të rëndësishme në rastin e gërmimeve arkeologjike dhe egzaminimit mjekoligjor.

6. Kockat ju shkaktojnë stres

Brenda trupit të njeriut, sistemi ynë nervor simpatik, është mekanizmi përmes të cilit trupi ynë e përgatit veten për një aktivitet intensiv. Kjo shpesh quhet reagimi ?lufto ose ik?, dhe shoqërohet me lëshimin e hormonit të adrenalines, në përgjigje të një situate stresuese.

Por kohët e fundit, studiuesit kanë identifikuar osteokalcinën, një hormon që lëshohet nga qelizat që formojnë kockat, si përgjegjese kryesore në reagimin ndaj stresit. Shkencëtarët ekzaminuan nivelet e osteokalcinës te njerëzit, ku gjetën nivele të rritura në gjak dhe urine, pasi pjesëmarrësit në studim u ekspozuan ndaj situatave stresuese./ Theconversation.com-Përshtatur nga CNA.al