E fundit!

10:54 Aktualitet

Dosja Meta/ Sot seanca në GJKKO, mbështetësit e ish-presidentit para gjykatës

Sot në GJKKO do të zhvillohet seanca ndaj ish-Presidentit ...

Çfarë po ndodh me Amerikën?

12 Gusht 2019, 08:46, Kosova & Bota CNA

Nga Nick Paton Walsh ?CNN?

Çfarë ndodh me një vend që është një ide, dhe kur kjo ide bëhet e shëmtuar? Që nga rënia e Murit të Berlinit, Shtetet e Bashkuara, kanë qenë lidere e botës së lirë në aspektin ekonomik, ushtarak, por u shembën pasi komunizmi dhe fashizmi, edhe si një ide.

Amerikanët shkuan shumë larg në Irak në vitin 2003, u bënë tejet të babëzitur para vitit 2008, dhe e braktisën Sirinë në vitin 2013. Por sërish triumfoi fiksimi i SHBA-së pas vetë-analizimit dhe ndarjes së barrës së fajit. Sado që mund ta urreni, ideja dukej se e justifikonte ekzistencën e saj.

Por muaji i fundit ka qenë i vështirë. Më saktë, viti i fundit ka qenë i vështirë. Në fakt, gjithçka që nga nëntori i 2016-ës ka shkuar për dreq. Mua më kujtohen shumë mirë reagimey e emigrantëve në SHBA, apo edhe i evropianëve kur Donald Trump fitoi zgjedhjet.

Për ta dukej sikur civilizimi po ndalej. Por me siguri që kjo nuk mund të zgjaste përgjithmonë, pasi ideja e Shteteve të Bashkuara ishte e dizenjuar të rezistonte gjatë apo jo? Megjithatë, kjo ishte ajo që dëshironte populli amerikan – ose të paktën kolegji elektoral.

Ngjitja e Trumpit në pushtet, reflektoi atë që Evropa tashmë po i bënte vetes:një reagim ndaj globalizimit të shfrenuar, ndaj epokës së emigracionit dhe lirive ekonomike, që nuk i kishte parë asnjë brez më herët. Por Amerika supozohej të dinte më shumë, të na çonte përpara dhe jo pas. Mendohej që ajo e dinte rrugën. Uiston Çërçill tha dikur, që pasi të kemi provuar gjithçka tjetër, mund të mbështetemi gjithmonë në fund tek amerikanët, të cilët do të bëjnë gjënë e duhur.

Tani, nuk është e qartë se kush e di se cila është gjëja e duhur. Twitter, rrjetet e tjera sociale dhe faqet e internetit, nënkuptojnë se mund të biem pre e sulmeve kibernetike. Kur vjen puna tek racizmi, problemi nuk është vetëm në Amerikë, por kudo.

Edhe Evropa ka një histori të shëmtuar me këtë dukuri. Brexit është një formë e maskuar e ksenofobisë, e fshehur pas mospëlqimit të rregullave evropiane të tregtisë, për të cilat vetëm pak votues dinë ndonjë gjë. Dhe fushata pro saj, u drejtua nga një burrë, që dikur thoshte që gratë me shami në kokë, duken si kuti prej letre.

Ky burrrë është sot kryeministri i Britanisë së Madhe. Gjermania ka ?Alternative für deutschland?. Italia Mateo Salvinin. Por Amerika ka hedhur një hap më tej në këtë drejtim.

Sot protestuesit shtypen me makina, shpërthejnë shpesh skandale në politikën e establishmentit. Është e çuditshme të jetosh në një kohë, kur kryeministrja e deridjeshme e Britanisë së Madhe, Tereza Mej, detyrohet të denoncojë publikisht presidentin amerikan për komentet e tij raciste, sipas të cilaves 4 gra në Kongresin Amerikan, duhet të ?kthehen? në vendet nga e kanë origjinën.

Dhe që kancelarja gjermane, Angela Merkel, të shprehë ?solidaritet? me kongresmenet e sulmuara. Ne e kemi parë të pafuqishëm spiralen rënëse të SHBA-së, duke u përpjekur të mos zhytemi në të. Fiksimi i shëmtuar i Amerikës pas armëve dhe masakrave këtë muaj, u përzje në mënyrë të parashikueshme me ndjenjat kundër emigrantëve të së djathtës ekstreme.

Por pjesa tjetër e botës, është mësuar me qasjen amerikane pas tragjedive si ajo në El Paso, duke i parë amerikanët të diskutojnë plot bujë në faqet e internetit, kryesisht mbi problemet e shëndetit mendor, dhe jo mbi problemin e dukshëm të vetë armëve, që janë lehtësisht të disponueshme për adoleshentët.

Është jashtëzakonisht e vështirë të kuptohet obsesioni amerikan pas armëve, përveçse nëse jeni vetë një amerikan i fiksuar pas tyre. Ata amerikanë që besojnë tek e drejta e tyre për të mbajtur armë, i shohin me zemërim të huaj që mendojnë se më e rëndësishme është e drejta e një personi për të qenë i sigurtë për jetën.

Bota e jashtme, thjesht nuk e kupton këtë. Madje edhe në vende si Serbia – vetëm pak pas SHBA-së dhe Jemenit, përsa i përket pronësisë së ligjshme të armëve, me 39 armë për 100 banorë (SHBA ka 120 armë për 100 banorë) – arrijnë të kenë nivele shumë të ulëta të vrasjeve.

Atje ndodhin 1.39 vrasje për 100 mijë banorë, në krahasim me 5.35 vrasje në SHBA gjatë vitit 2016. Amerika duket të jetë një vend i dhunshëm dhe i zemëruar, edhe pse 20 vite me parë atje nuk ka pasur ndonjë luftë civile.

Japonia i paralajmëroi këtë javë turistët e saj që shkonin në SHBA, se kjo e fundit se është një ?shoqëri që i do armët?, dhe ku ?incidentet me armë zjarri, mund të ndodhin kudo?. Në Japoni, ju keni gati 0 për qind shanse që të vriteni nga armët. Dhe meqë ra fjala, aty duhet të kaloni një listë të gjatë provimesh, para se të zotëroni një armë zjarri.

Japonezët janë shumë më të sigurtë, me më pak armë nëpër duart. Edhe serbët janë më të sigurtë, me jo aq shumë armë. Kryeministrja e Zelandës së Re, Xhakinda Ardern, deklaroi në maj se si ndihen njerëzit kur shihnin me trishtim masakrën e radhës në SHBA. ?Të jem e sinqertë, unë nuk i kuptoj Shtetet e Bashkuara?- tha ajo. Një pjesë të asaj dhune, e ushqen miti amerikan, që bota e do nëpërmjet Hollivudit.

Heroi e mposht gjithnjë i vetëm persekutorin e tij. Por edhe dhembshuria është gjithashtu thelbësore. Mizoria e madhe e autoriteteve kufitare amerikane ndaj emigrantëve, duke i ndarë fëmijët nga prindërit e tyre, e ka dëmtuar pikëpamjen rozë, që kanë pasur shumë njerëz nga jashtë mbi SHBA-në.

Masat e ashpra mbrojtëse, kanë qenë gjithmonë të pranishme në Shteteve të Bashkuara, por tani emigrantët janë shndërruar në ?armikun? që është futur brenda vendit. Mizoria se si SHBA-ja i persekuton ata që kanë shkelur ligjet e saj, është diçka që ka habitur shumë evropianë.

Por ne priremi ta falim mizorinë amerikane. Ajo shihet si pjesë e kulturës së tyre, që njeh vetëm triumfin, me shpresën se përfundimisht amerikanët do ta kuptojnë se kush gaboi, kush ishte dembeli, dhe kush pati idenë më të mirë. Se meritokracia do të rivendoset së shpejti.

Por me Trumpin është ndryshe. Politika e tij nuk karakterizohet nga e vërteta apo mirësjellja. Duket sikur ideja amerikane, është vjedhur nga dikush tjetër. Ne nuk e dimë nëse e gjitha kjo do të marrë fund ndonjëherë, apo nëse siç shkruante Majkëll Ulf, problemi më i madh që do të ketë tani Amerika është rikthimi tek politika e mërzitshme.

Dhe çfarë vjen më pas? A do ta udhëheqë sërish ajo botën e lirë, apo do të lejojë që boshllëkun ta mbushë një autoritarizëm alla kinez? A e ka arritur SHBA-ja kulmin e vet? Dhe a do të arrijë të bëjë përfundimisht gjënë e duhur?

Përshtatur nga CNA.al