Nga Klodian TOMORRI/Nje menyre e mire per te shpenzuar parate publike

18 Shtator 2017, 10:10, Aktualitet CNA

Arsimi i detyrueshem duhet te jete universal dhe i financuar publikisht. Kete e thote, Fondi Monetar Nderkombetar, institucioni fiskal me konservator ne bote.

Ne vitin 2004 udheheqesit e botes e vendosen arsimin e detyrueshem universal, te dytin ne listen e Objektivave te Mijevjecarit. Kjo nuk ishte e rastesishme. Kur nje femije nuk shkollohet ai nuk mund te fitoje njohurite e domosdoshme per te qene nje antar produktiv i shoqerise. Rrjedhimisht humbasin te gjithe, jo vetem individi qe nuk shkollohet, por edhe e tere shoqeria.

Dhjetera studime nga Banka Boterore dhe organizatat e tjera me te specializuara kane treguar se kostoja e moshkollimit te nje femije eshte disa here me e larte se sa ajo qe nevojitet per shkollimin e tij.

Por serish, shume vende po deshtojne te sigurojne arsim falas per te gjithe femijet. Shqiperia eshte nje prej tyre. Formalisht arsimi i detyrueshem ne Shqiperi eshte falas. Por ne te vertete, familjet detyrohen te paguajne nga xhepi thuajse te gjithe koston e librave dhe materialeve te tjera mesimore. Kjo po shnderrohet ne nje problem te rende duke kufizuar aksesin e femijeve te varfer ne dije.

Gjithmone e me shume sistemi yne arsimor po i zhvendos kostot nga buxheti i qeverise tek ai i familjeve. Sipas Eurostat, aktualisht nje familje ne Bashkimin Europian paguan 0.6 per qind te buxhetit per shkollimin e femijeve ne te gjitha nivelet, perfshire arsimin universitar. Ne Shqiperi pesha e buxhetit qe familjet detyrohen te paguajne per arsimin eshte 3.5 here me e larte, plot 2.1 per qind.

Por edhe ky eshte numer mesatar. Ne familjet e varfra, per shkak te buxhetit te vogel shifra shkon mbi 10 per qind duke i vendosur ato perpara nje dileme gati tragjike, te shpenzojne per ushqime qe te mbajne frymen gjalle, apo per arsimimin e femijeve. Zgjidhja e dilemes eshte mese e qarte. ne 100 per qind te rasteve, femijen nuk do shkojne ne shkolle.

Cdo femije duhet te kete te drejten te shkollohet, pavaresisht gjendjes ekonomike te familjes apo gatifshmerise se prinderve te tij per te paguar.

Eshte koha qe qeveria shqiptare te marre persiper plotesisht financimin e librave shkollore per arsimin fillor dhe ate te mesem. Kostoja eshte teresisht e perballueshme. Eksperienca e vendeve te tjera tregon se zakonisht kostoja totale e librave luhatet nga 5-7% e buxhetit total te arsimit, qe ne Shqiperi perkthehet me pak se 25 milione euro.

Buxheti publik financon me qindra programe te kota qe shperdorojne qindra milione euro. Nuk eshte aspak e veshtire qe ne kazanin e madhe te abuzimeve te gjenden 25 milione euro, te cilat do i siguronin cdo femije ne kete vend nje te drejte jetike, shkollimin.