web counter
LEXO PA REKLAMA!

SHKARKO APP

App Store
Google Play

E fundit!

x

Ambasadorët dhe ishulli Smullyan

20 Prill 2017, 08:27, Aktualitet CNA

U caktuan dy veta ti çojnë ujë një “fatziu”, mbetur në një oaz, pa ujë nga thatësira e gjatë, po të dy nuk paskeshin qënë dashamirë të fatziut.

Ata e pranuan detyrën; i pari shpoi enën, ndersa tjetri helmoin ujin.

I pari u nis shkretëtirës që t’i çojë ujin (e helmuar). Mbërriti po me enën bosh. Sidoqoftë fatziu vdiq nga etja.Kush duhet dënuar për vdekjen e fatziut, ai që shpoi enën, apo ai që helmoi ujin….?

Raymond Smullyan një nga matematikanët, filozofët dhe prestigjatorët modern më të njohur të shek XX, njihet edhe si shpikësi i një tipi gjëagjëzash “ekuacionesh” mjaft intriguese, ilustruese,sa paradoksale aq filozofike, që ndihmojnë të dalësh në konkluzione logjike te befasishme.

Në një rast ai e nis “vizitorin” e tij në një ishull. Vizitori di vetëm se popullata e ishullit përbëhet nga dy kategori njerëzish; “kngihts” and “knaves”. Pra kalorës të fisëm që thonë gjithmonë të vertetën nga njëra anë dhe mashtrues të tjerët. Gjithçka vizitori duhet ta zbulojë vetë.

Vizitori nuk disponon as këshilltarë, as makineri magjike, përveç mekanizmit të pyetjes, pergjigjeve që merr, përvojës dhe logjikës së vet, nga do të bëjë deduksionet.

Një nga versionet e eksperimentit të filozofit, është ai me tre ishullarë. Ishullarët (A,B,C).Tek keta gjenden mashtruesi ose mashtruesit dhe i ndershmi ose të ndershmit.

Pyet ishullarin A. Ti je mashtrues?

Ishullari A, thotë përgjigjen, që vizitorit nuk i mbërrin e qartë. Atëhere ishullari B, përgjigjet ne vend të ishullarit A. “E dëgjova unë. A, tha se është mashtrues.”

C, e ndjek bisedën. “Degjo mos i beso B, se po rren.”

Çfarë janë A,B, dhe C?

Provojmë të zëvendësojmë vizitorin me ambasadorin(ambasadorët), ishullarët e takuar nga ambasadori, me R,M,B

“Ti, R, qeveria jote, ministri yt i brendshëm, Sorosi, keni mbjellë drogë në Shqiperi? Ti ke futur kriminelët në parlament, ti i liron ata nga burgu, nga akuzat dhe i sistemon në institucionet e shtetit?Ti rren përditë shqiptarët ndersa shkatërron institucionet dhe ekonominë e vendit?

R, jep përgjigjet e ngatërruara me fluturime metaforike; rilindje, drejtime te duhura, 300 mijë, vende pune që shqiptaret nuk dinë ti numërojnë, me pjeshka qeverie, me SHQUP, aleat, shpellarë dhe fajin e ka Saliu…

Ambasadori nuk merr vesh asgjë nga “sallata maqedone” e R. Shikon nga M(Meta), ky përgjigjet në vend të R; “shiko ambasador, me qetësi e dashuri R, tha se është mashtrues, ai mbolli drogën, “sorosi” është kumbara i tij, ai e beri Shqipërinë çorbë e kanabistan, prej katër vitesh. Ekonomia shqiptare ka rene në krizë, politika në krizë, parlamenti po ashtu në krizë, gjykata në krizë, vetëm kriminelët e mashtruesit janë në ditët e tyre më të mira (në ishullin tonë) Shqipëri…”

Ambasadori drejtohet nga ishullari i tretë B(Basha); Ambasador, mos beso as R as M. Asnjëri nuk ka thënë të vertetën që kerkoni ju.

Ka një ndryshim  konsistent midis ambasadorit-ambasadorëve ne “kanabistan”dhe “vizitorit” të Smullyan, në ishullin e panjohur.

Se pari ambasadorët jetojnë ne Shqiperi në “kasollet e tyre diplomatike . Aty kanë dhe zyrat e tyre, qendrore, zyrat informative, kanë nëpunësit që informacionet publike i verifikojne edhe në rrugë të tjera, deri jo aq legalisht legale.

Ambasadori takohet perdite e sa herë të dojë me R, me M, me B.

Ambasadoret mbledhin gjind’ gazetarë e nepunës, mund edhe ti paguajnë ata “nën dorë” kur e si të duan, për të zbardhur të vërtetën, dmth për të zbuluar që R, M, dhe B, janë mashtrues apo thonë të vertetën, kalorës a mashtrues.

Vizitori i Smullyan nuk e ka këtë luks. Ai hyn në një ekuacion me të tria kufizat që interviston, të panjohura dhe i duhet të përcaktojë gjithashtu dy enigma të tjera (fisnikët e mashtruesit) gjithaq’ të panjohura.

Mjaft prej atyre që i kanë hyrë ketij ekuacioni të Smullyan, e kanë zgjidhur atë, edhe pse kaq e veshtirë në mënyrë logjike, disa të tjerë i janë drejtuar algjebrës booleana.

Ndersa Olifreddi një filozof e matematikan italian bashkëkohor, ka dhenë një shembull logjik sesi mund të mbërrihet tek e verteta, mjaft të besh pyetje të tërthortë, anësore. Psh, ti …,je lopë? Po ti …., je nje lopë? Sido të ishte përgjigja do dilte e verteta.

Ambasadorët e akredituar apo “debuar” në ishullnajën e Shqipërisë, nuk besoj se kanë ndonjë problem me “shqisat.” Po dhe as me diplomat e tyre, si parlamentarët, qeveritarët e Kanabistanit.

Po dhe nëse kanë, ndonjë problem me diplomat si parlamentarët e qeveritaret e “Kanabistanit”, mjaft të venë ndonjë nga sekretaret tu lexojë me zë ose instrumenta teknike “audiobooks”, pak Smullyan, “vjershat e papagallit” psh.  Dhe e gjejnë, pa shpenzuar asnjë euro për “Sherlock Holmes”./ Zef ZEFI





Lajmet e fundit nga