Kurba kritike e zgjedhjes së deputetëve midis 1991-2017

6 Mars 2017, 13:36, Aktualitet CNA

Shqipëria ka bërë tetë zgjedhje parlamentare nga 1991, dhe pritet që më 2017 të ketë procesin e nëntë zgjedhor, nga të cilët, dy janë zgjedhje të parakohshme dhe shtatë zgjedhje të rregullta. Ka një tregues tipik për elitat politike të tranzicionit: si partitë kanë ndryshuar elitat e tyre përfaqësuese dhe sa ky ndryshim ka qenë vullnet i elektoratit vs vullnet i liderit politik. Ja psh, referuar të dhënave në vite, midis 1992-1997 zgjedhjet kanë ndryshuar rreth 75% të parlamentit, kurse midis viteve 2005-2013 janë ndryshuar rreth 50% e parlamentit. Një përqindje e lartë ndryshimesh pritet të ndodhin edhe më 2017. Nëse ndryshimet e viteve 1991-2005 lidheshin me verdiktin e votuesve (vota në mazhoritar ndaj kandidatëve të veçantë) pas 2009, me sistemin e listave të mbyllura proporcionale ndryshimet e elitës parlamentare vijnë nga vetë partitë, jo nga zgjedhësit. Pra nëse elektorati me votë të fshehtë ndryshonte deri në 70% të parlamentit, tani që listat bëhen nga kryetarët/kryesitë e partive të mëdha, përqindja e ndryshimit është ulur me 20%.

Ajo që ka më shumë vlerë është fakti se ndryshimi nuk është vetëm në sasi, por edhe në cilësi. Nëse më 1992 kishte rreth 22 deputetë krijues (shkrimtarë, gazetarë, autorë librash, etj, më 2013 patëm 15-19 deputetë me precedentë penalë, dhe vetëm 2-3 deputetë me cilësi krijimi (shkrimtarë, gazetarë, autorë..). Për ironi, më shumë deputetë juristë kishim më 1992, kur kishim vetëm një fakultet juridik, sesa më 2013 kur kemi 14 fakultete juridike (përfshirë universitetet private) dhe ato mijera jashtë vendit!! Më 1992 shumica e kabinetit qeveritar dhe zyrtarëve të lartë kishte formim ekonomik dhe në profesione të tjera afër saj, më 2013 dominues janë ministra dhe zyrtarë të lartë me formim në shkencat shoqërore, kryesisht në fakultetin e gjuhëve të huaja. Më 1992 kishte 11 deputetë direkt ish të përndjekur politik, më 2013 nuk ka asnjë deputet të tillë;?kurse në nivel drejtues të shtetit, e nisëm me doktor dhe jemi me piktor?një simbolikë e çuditshme në një vend ku jetësore janë reformat ekonomike, juridike dhe strukturore!!

Më 2017? Me siguri do të ndryshojë gjysma e parlamentit të ri. Ndryshimi do jetë edhe në cilësinë e tij, pasi zërat më cilësorë brenda mazhorancës dhe opozitës, janë paralajmëruar se nuk do jenë më pjesë e listave zyrtare partiake, kryesisht për shkak të sjelljeve të tyre liberale dhe shumë më pak militante sesa u kërkohet nga shefat e partive. Cilët mbijetojnë? Kryesisht ata që përbëjnë pjesën më militante, ata që financojnë fushatën dhe ata që kanë lidhje personale me liderit, ? cilësi, të cilat në thelbin e tyre janë para-demokratike dhe kilometra larg standardit të përfaqësuesit të popullit!/ISP