Zhvillim i shpejtë i bankave në Shqipëri dhe Kosovë

23 Mars 2015, 19:38, Ekonomi CNA

Sistemi bankar në Shqipëri dhe Kosovë ka të përbashkët një histori relativisht të re, por edhe një hov të rëndësishëm zhvillimi në dekadën e fundit. Element i përbashkët është edhe mbështetja kryesisht mbi kapitalin e huaj dhe sidomos në grupet bankare nga vendet e Eurozonës. Sistemi bankar shqiptar është më i madh për nga numri i aktorëve dhe për nga përmasat. Në Shqipëri veprojnë gjithsej 16 banka tregtare, për një total aktivesh prej rreth 9.25 miliardë euro. Në Kosovë veprojnë tetë banka tregtare, për një total asetesh prej diçka më pak se 3.2 miliardë euro.
Portofoli i kredisë i dhënë nga sistemi bankar shqiptar ka vlerën e rreth katër miliardë eurove, ndërsa në Kosovë sistemi bankar zotëron një portofol kredie në vlerën e 1.24 miliardë eurove. Në vlerë relative, portofoli i kredisë në Kosovë zë rreth 30% të Prodhimit të Brendshëm Bruto, ndërsa në Shqipëri mbi 39% të Prodhimit Kombëtar. Sidoqoftë, duhet thënë se në Kosovë një peshë shumë të rëndësishme në strukturën e aktiveve të bankave zë aktiviteti i qirasë financiare apo lizingut.
Nëse kredisë i shtojmë edhe portofolin e lizingut, atëherë shuma totale e financimeve nga bankat kosovare është rreth 1.88 miliardë euro ose afërsisht 45% e Prodhimit të Brendshëm Bruto. Në përgjithësi, sistemi bankar kosovar ka një peshë më të lartë të financimit për sektorin privat në strukturën e vet të aktiveve. Kreditë dhe lizingu zënë afro 60% të aktiveve, ndërsa në Shqipëri kredia zë 43% të totalit të aktiveve.
Kjo tregon se sistemi bankar në Kosovar mbështete më shumë te biznesi me sektorin privat dhe ka një ekspozim më të ulët në letrat me vlerë të qeverisë, krahasuar me sistemin bankar në Shqipëri. Gjithsesi, në Kosovë interesat e kredive janë mesatarisht më të larta se në Shqipëri. Sipas të dhënave më të fundit nga Banka Botërore dhe që i takojnë vitit 2013, interesi mesatar i kredive në Shqipëri ishte 9.8%, ndërsa në Kosovë ishte 11.1%.
Gjatë vitit 2014 interesat besohet të jenë ulur më tej për të dyja vendet, gjithsesi kredia në Kosovë ngelet më e shtrenjtë, kryesisht për shkak të rreziqeve më të larta që paraqet tregu, për shkak të dobësisë së institucioneve ligjzbatuese dhe problemeve të shumta politike dhe sociale.