Fazat e të folurit tek fëmijët/ Disa fakete që duhet ti di çdo prind

17 Shtator 2022, 16:02, Sociale CNA

Fazat e të folurit tek fëmijët/ Disa fakete që duhet ti di

Foto ilustruese

Faza e parë është kur fëmija fillon të mësojë si ta lëvizë gojën për të artikuluar fjalët dhe dalëngadalë fillon edhe ti kuptojë. 0-2-3 vjeç

Kur fillon ti përdorë fjalët nëpërmjet të kuptuarit, çfaqet edhe “mendimi leteral” apo nëpërmjet fjalëve. Pra fëmija mendon sipas fjalës që dëgjon. Psh kur fëmija dëgjon të rriturin që thotë se një X problem e ka si “mal mbi kuriz” nuk e kupton që është thjeshtë një mënyrë figurative për ndjesinë e keqe që provon. Në këtë periudhë çfaqet edhe e mbajtura e gojës e cila njëkohësisht është e lidhur edhe me temperamentin e fëmijës. Fëmijët e ndrojtur kanë më shumë propabilitet tu mbahet goja. E folura nuk është një process i lehtë as për të rriturin. Kujtoni kur jeni në një takim të rëndësishëm dhe kur u drejtohen pyetje. Sa e vështirë është ti shprehësh ato, që do të thuash dhe ti lidhni me njëra tjetrën. Jo më kot njerzit pregatiten me shkrim se çfarë do të thonë. Mbajtja e gojës fillon e çfaqet rreth moshës dy vjeç e gjysëm-tre vjeç.

Nga mosha pesë vjeç e lart fëmija pregatitet për mendimin iper-racional, Ky mendim punon dhe formohet me fjalët dhe mënyrën e përpunimit të vetë fëmijës. Në këtë fazë njeriu nuk “punon” më me fjalët e të tjerëve si psh çfarë i thotë mami apo mësuesja. Fëmija përpunon informacionin dhe e shpreh me fjalët e veta. Prandaj është shumë i rëndësishëm leximi i librit dhe sidomos, dialogu me të rriturit, por dhe me njëri tjetrin.

Mendimi hiperracional apo mënyra adoleshenciale e të menduarit është shumë e organizuar dhe racionale, por që nuk merr në konsideratë anët negative të një dëshire apo një nisme.

Pas moshës 24 vjeç fillon të organizohet mendimi global që është edhe mënyra e të menduarit e të rriturit. Mendimi global nuk udhëhiqet nga dëshira edhe pse mund të jetë ajo që e nxit, por mendja tashmë i ka rritur e zhvilluar mirë mekanizmat e të menduarit dhe sëbashku me fjalën e bëjnë mendimin të mos lëkundet por të zgjidhë situatën me kurajo dhe duke e mbajtur dëshirën pranë, por pa e lënë ta tërheqi zvarrë mendimin siç ndodh në adoleshencë.

Ky process do të zgjasë gjithë jetën sepse duke shtuar fjalorin rritet edhe shkalla e komunikimit.

Marre nga Facebooku i pediatres Lira Gjika