Lufta në Lindjen e Mesme/ Nga zgjedhja e pasuesit të Khamenei-t tek ashpërsimi i sulmeve

Mojtaba Hosseini Khamenei, djali i Ajatollah Ali Khamenei, është një nga kandidatët kryesorë për t'u bërë pasardhësi i babait të tij, lideri suprem të Iranit, që mbeti i vrarë në ditën e parë të bombardimeve nga SHBA-ja dhe Izraeli.

Mojtaba Khamenei lindi në vitin 1969 në Mashhad, një qendër e rëndësishme fetare në Iran, rreth një dekadë para se Republika Islamike të themelohej në vitin 1979.

I njohur për lidhjet e ngushta me Gardën Revolucionare, 56-vjeçari u bashkua për herë të parë me trupat ushtarake islamike rreth vitit 1987, pasi mbaroi shkollën e mesme. Ai shërbeu gjatë periudhës së fundit të luftës së gjatë të Iranit me Irakun nga viti 1980 deri në vitin 1988. Më pas, babai i tij u emërua udhëheqës suprem, duke zëvendësuar të ndjerin Ajatollah Ruhollah Khomeini.

Mojtaba Khamenei vazhdoi të studionte me klerikët më të respektuar të vendit në Qom, dhe vetë dha mësim në një seminar fetar, duke krijuar lidhje me udhëheqjen fetare dhe duke fituar respekt në sytë e tyre pjesërisht falë pozicionit të babait të tij.

Por ai nuk ishte një figurë e njohur dhe ka vepruar kryesisht në hije, duke drejtuar zyrën e udhëheqësit suprem nga prapaskena, duke bërë bujë vetëm herë pas here në dekadat e fundit.

Në vitin 2005, pasi kandidati konservator Mahmoud Ahmadinejad u zgjodh president, reformatorët akuzuan Mojtaba Khamenein se kishte punuar me udhëheqësit fetarë dhe Gardën Revolucionare për të siguruar fitoren e kandidatit relativisht të panjohur që ata preferonin. Mehdi Karroubi, një reformator dhe një nga kundërshtarët e Ahmadinejad, e kishte kritikuar Mojtaba Khamenein, duke e akuzuar për ndërhyrje në zgjedhje.

Në vitin 2024, Asambleja e Ekspertëve të Iranit u mblodh për të planifikuar trashëgiminë e udhëheqësit suprem. Ajatollah Khamenei tha në atë kohë se djali i tij duhet të përjashtohet nga trashëgimia. Zgjedhja e tij mund të ngjallë reagime të ashpra në Iran dhe të zemërojë qytetarët.

Zgjedhja e Mojtaba Khamenei do të dërgonte një mesazh, sipas disa analistëve, se mbështetësit e linjës së ashpër të lidhur me Gardën Revolucionare mbeten në krye, duke sugjeruar se pak gjëra do të ndryshojnë në vend. 

Gruaja e Mojtaba Khameneit, Zahra Adel; nëna e tij, Mansoureh Khojasteh Bagherzadeh, dhe një djalë u vranë së bashku me të atin në sulme të shtunën, tha qeveria iraniane. /Marrë nga New York Times

Ministri i Jashtëm i Iranit, Abbas Araghchi, ka akuzuar presidentin amerikan, Donald Trump, se “bombardoi” tryezën e negociatave mes dy vendeve.

Në një postim në platformën “X”, ai thotë se Trump i trajtoi negociatat si një transaksion pasurish të paluajtshme. Më tej shton se ai tradhtoi diplomacinë dhe amerikanët që e zgjodhën për president.

“Kur negociatat komplekse bërthamore trajtohen si një transaksion pasurish të paluajtshme dhe kur gënjeshtrat e mëdha errësojnë realitetet, pritjet jorealiste nuk mund të përmbushen kurrë. Rezultati? Bombardimi i tryezës së negociatave nga inati. Trump tradhtoi diplomacinë dhe amerikanët që e zgjodhën atë”, thuhet në postimin e tij.

Ndërkohë një ditë më parë, presidenti Trump deklaroi se nuk ka kthim pas dhe se ishte shumë vonë për negociata me Iranin. Përpara operacionit ushtarak, pati tri raunde bisedimesh midis SHBA-së dhe Iranit, me raundin e fundit që përfundoi pak ditë më parë në Gjenevë. /CNA

Mediat libaneze kanë raportuar se është rritur numri i viktimave nga sulmet izraelite. Sipas tyre, nga sulmet kanë mbetur 12 viktima.

Gjashtë persona kanë mbetur të vrarë nga një sulm që synonte një ndërtesë banimi në Baalbek dhe gjashtë të tjerë u vranë në sulme në zonat Aramoun dhe Saadiyat në jug të Bejrutit.

23 të tjerë janë plagosur në vargun e sulmeve dhe dy të tjerë rezultojnë të zhdukur./ CNA

Ministri i Jashtëm i Francës, Jean-Noël Barrot, ka njoftuar vendosjen e avionëve luftarakë Rafale mbi qiellin e Emirateve të Bashkuara Arabe për të mbrojtur bazat ushtarake franceze atje.

“Ata kryen operacione sigurie të hapësirës ajrore mbi bazat tona”, tha Barrot për mediat.

Ministri francez nuk dha hollësi mbi misionet e kryera nga avionët, apo nëse ata kanë qenë të përfshirë në rrëzimin e ndonjë droni apo rakete që mund të kërcënojë bazat.

Franca ka qenë kritike ndaj sulmit SHBA-Izrael ndaj Iranit, me Presidentin Emmanuel Macron që tha se operacioni u zhvillua jashtë kornizës së ligjit ndërkombëtar, të cilin, sipas tij, nuk mund ta miratojnë.

Por, me konfliktin që po zgjerohet me shpejtësi në të gjithë Lindjen e Mesme, ajo ka zhvendosur më shumë asete ushtarake duke vendosur aeroplanmbajtësen e saj me energji bërthamore Charles de Gaulle dhe fregatat e saj shoqëruese në Mesdhe. /CNA

Dy raketa balistike kanë goditur një bazë ajrore amerikane në Katar. Ministria e Mbrojtjes së Katarit tha se një nga këto raketa u kap nga sistemet e mbrojtjes së vendit.

Raketa tjetër goditi bazën ajrore amerikane në Al Udaid, baza më e madhe amerikane në rajonin e Lindjes së Mesme.

Nga sulmi nuk janë raportuar viktima, sipas Ministrisë së Mbrojtjes të Katarit. Një ditë më parë, një dron iranian goditi konsullatën amerikane në Dubai. /CNA

Sri Lanka ka shpëtuar 30 marinarë nga një fregatë iraniane që lëshoi një thirrje për ndihmë dhe po fundosej pak jashtë ujërave territoriale të ishullit, sipas raportimeve.

Ministri i Jashtëm i Sri Lankës, Vijitha Herath, tha se marinarët e plagosur nga anija me 180 anëtarë të ekuipazhit u dërguan në një spital në jug të vendit, raportoi AFP.

Ai nuk tha se çfarë e shkaktoi fundosjen e anijes luftarake iraniane.

Një ligjvënës i opozitës pyeti në Parlament nëse fregata ishte goditur mes sulmeve SHBA-Izrael kundër Iranit, por nuk pati asnjë përgjigje të menjëhershme nga qeveria, raportoi agjencia./ CNA

Agjencia e Lajmeve të Aktivistëve të të Drejtave të Njeriut (HRANA) me seli në SHBA ka bërë me dije se 1,097 persona janë raportuar të vrarë në Iran që nga 28 shkurti.

Nga këta, 181 ishin fëmijë nën moshën 10 vjeç, thotë agjencia. Numri i civilëve të plagosur ka arritur në 5,402, përfshirë 100 fëmijë, shton HRANA.

Sipas HRANA-s, vetëm gjatë 24 orëve të fundit ka pasur të paktën 104 sulme. Ato kanë goditur baza ushtarake, qendra mjekësore dhe zona banimi./ CNA

Një sulm izraelit në një ndërtesë banimi katërkatëshe ka vrarë të paktën katër persona dhe ka plagosur gjashtë të tjerë në qytetin lindor libanez të Baalbek, tha agjencia shtetërore e lajmeve NNA.

Ekipet e shpëtimit po punonin gjithashtu për të nxjerrë familjet nga rrënojat.

Sulmi ishte pjesë e një përshkallëzimi të mprehtë në luftimet përgjatë kufirit libano-izraelit që nga e hëna pasi Hezbollahu qëlloi me dronë dhe raketa drejt Izraelit.

Që atëherë, grupi i lidhur me Iranin ka lëshuar më shumë raketa dhe Izraeli ka kryer valë sulmesh ajrore në të gjithë Libanin dhe ka dërguar trupa në jug.

Hezbollahu tha të mërkurën se qëlloi raketa në një tubim të forcave izraelite pranë kufirit në përgjigje të sulmeve izraelite në Liban.

Izraeli gjithashtu paralajmëroi banorët në 16 fshatra libaneze të evakuohen, duke thënë se aktiviteti i Hezbollahut po e detyronte të vepronte.

Ministria e Shëndetësisë e Libanit tha të martën se sulmet izraelite kishin vrarë të paktën 50 persona dhe plagosur 335 të tjerë që nga fillimi i përshkallëzimit të fundit të situatës./ CNA

Forcat Mbrojtëse të Izraelit (IDF) kanë lëshuar një paralajmërim urgjent për banorët në disa zona të periferive jugore të Bejrutit, duke u kërkuar atyre të evakuohen menjëherë për shkak të sulmeve të vazhdueshme ajrore.

Sipas zëdhënësit të IDF-së, Avichay Adraee, banorët në zonën Haret Hreik duhet të largohen “menjëherë” nga ndërtesat dhe rrethinat e tyre. Ai theksoi se objektivat e sulmeve janë ndërtesa që, sipas ushtrisë izraelite, janë të lidhura me Hezbollahun.

Paralajmërimi vjen në një kohë tensionesh të shtuara mes Izraelit dhe Hezbollahut, me përplasje të shpeshta përgjatë kufirit dhe sulme që kanë zgjeruar përmasat e konfliktit në territorin libanez.

Autoritetet lokale nuk kanë dhënë ende një bilanc të plotë për dëmet apo viktimat e mundshme, ndërsa situata në terren mbetet e tensionuar. Banorët e zonave të prekura raportojnë shpërthime të forta dhe lëvizje të shumta të ambulancave në drejtim të lagjeve të goditura.

Zhvillimet pritet të monitorohen nga afër nga komuniteti ndërkombëtar, ndërsa frika për një përshkallëzim të mëtejshëm të konfliktit mbetet e lartë./ CNA

Lufta në Lindjen e Mesme po paraqet rreziqe në rritje për ekonominë globale, me çmimet e naftës dhe gazit natyror që po rriten ndjeshëm ndërsa tregjet e aksioneve bien. Lindja e Mesme është një prodhuese e madhe e naftës dhe gazit natyror, por eksportet e saj të energjisë janë ndaluar kryesisht nga pjesa tjetër e botës për shkak të mbylljes efektive të Ngushticës së Hormuzit.

Irani është zotuar të sulmojë anijet që përpiqen të kalojnë nëpër Ngushticë, zakonisht një kanal për rreth një të pestën e prodhimit global të naftës dhe gazit natyror të lëngshëm çdo ditë. Republika Islamike ka sulmuar gjithashtu infrastrukturën energjetike në të gjithë rajonin, duke bërë që disa prodhues të ndalojnë prodhimin dhe duke rritur rrezikun që furnizimet globale të pengohen.

Tregjet po e ndiejnë presionin. Të martën, çmimi i benzinës në SHBA shënoi rritjen më të madhe ditore që nga viti 2005, kur goditi uragani "Katrina". Tregjet aziatike gjithashtu ranë ndjeshëm në orët e para të mëngjesit të së mërkurës, pasi shumë vende në rajon furnizohen me shumicën e naftës bruto dhe një pjesë të konsiderueshme të gazit nga shtetet e Gjirit.

Ekonomistët kanë paralajmëruar se inflacioni mund të rritet dhe rritja ekonomike të ngadalësohet në të gjithë botën nëse konflikti në Lindjen e Mesme zgjatet. Në terren, kjo përkthehet në kaos.

Junta ushtarake në pushtet e Mianmarit njoftoi të mërkurën një sistem racionimi të karburantit për shkak të konfliktit. Sipas "Reuters", makinat private me targa me numër çift do të lejohen të qarkullojnë vetëm në datat çift, dhe e njëjta gjë vlen edhe për targat me numër tek në datat tek.

Në Tajlandë, autoritetet u kanë kërkuar banorëve të mos panikosen për të blerë dhe grumbulluar karburant dhe kanë inkurajuar punonjësit e qeverisë të punojnë nga shtëpia për të kursyer karburant. Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, urdhëroi të martën sigurimin dhe garancitë e SHBA-së për anijet që udhëtojnë nëpër Gjirin Persik dhe duke sugjeruar që marina do të shoqëronte tankerat përmes ngushticës nëse është e nevojshme.

Por nëse konflikti zgjatet, kjo situatë mund të nxisë një krizë humanitare në Lindjen e Mesme, sipas shefit humanitar të OKB-së, Tom Fletcher. Ai paralajmëroi se çmimet e ushqimeve do të rriten ndjeshëm, sistemet shëndetësore do të shtrëngohen dhe furnizimet bazë do të pakësohen në vendet që mbështeten në importe. /CNA

Pas rritjes së çmimit të naftës në bursat e huaja, menjëherë pas nisjes së konfliktit në Lindjen e Mesme, të parët që kanë reaguar në vend nga ndryshimet e kostos janë kompanitë e transportit të mallrave tregtare në rrugë tokësore dhe detare.

Nga sot kompanitë e transportit të mallrave raportojnë se kanë nisur të aplikojnë tarifa nga 6 deri 10% më të larta se para nisjes së sulmeve. Drejtuesit e kompanive të transportit pohojnë se prej fundjavës janë furnizuar me naftë me çmim deri 10% më të lartë.

Kompanitë e transportit të mallrave në rrugë tokësore pohuan që kanë rritur tarifat nga 6 deri 7% më shumë, për shkak të shtrenjtimit të çmimit të naftës deri 25 lekë.

“Çmimi i naftës është rritur me 10%, duke ndikuar drejtpërdrejt në tarifat e transportit, të cilat në vend janë rritur nga 6 në 7%. Nafta përbën 60-70% të kostos totale të transportit, prandaj çdo rritje e saj ka efekt të madh për tarifat e transportit. Në vendin pasi ekzistojnë pabarazi, konkurrencë e pa ndershme dhe inflacion, rritja nuk është reflektuar në të njëjtën masë me rritjen e çmimit të naftës”, thotë Rodolf Xhillari nga kompania “Balkan Trans Albania”.

Sipas të dhënave të marra nga operatorët, p.sh. tarifa për eksport mallrash nga Durrësi për Milano në rrugë tokësore varion nga 1500 euro në 1700 euro dhe importi nga Milano në Durrës 2500 euro. Pas rritjes së çmimeve tarifat për eksport mallrash variojnë nga 1600 deri 1800 euro për kamion dhe për import  deri 2,700 euro.

Prej fundjavës edhe çmimet e transportit detar janë rritur 10% për shkak të rritjes së çmimit të naftës në bursat e huaja.

Artur Dedja nga kompania “Dedja Shipping” shpjegoi se nisja e sulmeve shkaktoi frikë dhe pasiguri te operatorët të cilët nxituan të siguronin furnizimet me lëndë të burimeve djegëse.

“Pra si çmimet e naftës dhe transportit u rritën për shkak të frikës nga konflikti, sepse Irani, pjesë e OPEC, po godet rafineritë e rajonit, jo sulmuesit. Qëllimi i këtij veprimi është të krijojë pasiguri dhe trazira në treg, jo vetëm të reagojë ndaj sulmeve”.

Por gjithashtu këto ditë pritet të reflektohet edhe në tregun e shitjes me pakicë në vend çmimi i rritjes së naftës në bursat e huaja.

Nga Shoqata e Hidrokarbureve u tha pas nisjes së sulmeve furnizimet me naftë u bënë me çmim 900 USD për ton nga 740 USD për ton që ishte çmimi i furnizimeve me shumicë.

“Shtrenjtimi i çmimeve në bursë pritet të reflektohet brenda 4 ditëve në tregun e pakicës, me rritje çmimi nga 15 deri 20 lekë për litër”, pohuan nga Shoqata e Hidrokarbureve.

Aktualisht, në pikat e karburanteve, çmimi i shitjes së naftës është 170-175 lekë për litër dhe pritet të arrijë 185–190 lekë për litër.

Ndërsa në bursat e huaja ditën e djeshme (3 Mars) çmimi i naftës arriti 84 -85 USD për fuçi nga 75 USD për fuçi që arriti çmimi maksimal ditën e hënë. /Monitor

Media iraniane, Iran international raporton se është zgjedhur udhëheqësi i ri iranian pas vrasjes së Ajatollah Ali Khameneit.

Sipas asaj që raporton Iran International, pasuesi i Khameneit është djali i tij, Mojtaba.

“Asambleja e Ekspertëve të Iranit zgjodhi djalin e Ali Khameneit, Mojtaba, si Udhëheqësin e ardhshëm Suprem nën presionin e Gardës Revolucionare, thanë burime të informuara për Iran International”, raporton Iran international.