Sot është nata më e gjatë e vitit/ Ja çfarë duhet të dini

21 Dhjetor 2024, 21:11, Kuriozitete CNA

Sot është nata më e gjatë e vitit/ Ja çfarë

Solstici dimëror shënon fillimin e dimrit në Hemisferën Veriore dhe sjell ditën më të shkurtër dhe natën më të gjatë të vitit. Në vitin 2024, solstici ndodh të shtunën, më 21 dhjetor, në orën 4:21 të mëngjesit EST. Kjo ngjarje astronomike, e shkaktuar nga pjerrësia prej rreth 23.5 gradësh e Tokës në raport me orbitën e saj rreth Diellit, shënon gjithashtu solsticin veror në Hemisferën Jugore.

Shkenca pas solsticit

Pjerrësia boshtore e Tokës shkakton ekspozimin e ndryshueshëm ndaj rrezeve të diellit në hemisfera të ndryshme gjatë vitit, duke krijuar stinët. Gjatë solsticit dimëror të Hemisferës Veriore, Poli i Veriut anon larg nga Dielli, duke e zhytur atë në errësirë për 24 orë. Në të njëjtën kohë, Poli i Jugut anon drejt Diellit, duke përjetuar dritë të pandërprerë. Në këtë ditë, Dielli duket më i ulët në qiell në gjerësitë veriore, duke arritur pikën e tij më të lartë drejtpërdrejt mbi Tropikun e Bricjapit (23.5° në jug të ekuatorit).

Pse ndryshon data

Solstici zakonisht bie me 21 ose 22 dhjetor në Hemisferën Veriore. Ky variacion vjen nga mosrreshtimi i vogël i kalendarit Gregorian me periudhën orbitale të Tokës prej 365.25 ditësh, gjë që kërkon vitet e brishta për të sinkronizuar kalendarin.

Gjatësia e dimrit

Në mënyrë astronomike, dimri zgjat nga solstici deri në ekuinoksin pranveror (19-21 mars), duke mbuluar rreth 89 ditë në Hemisferën Veriore. Në mënyrë meteorologjike, dimri përfshin periudhën nga 1 dhjetori deri më 28/29 shkurt, duke u përputhur me muajt më të ftohtë të vitit.

Keqkuptime për të ftohtin dimëror

Pavarësisht uljes së dritës së diellit, solstici dimëror nuk është dita më e ftohtë e vitit. Oqeanet dhe toka çlirojnë ngadalë nxehtësinë e grumbulluar gjatë verës, duke e vonuar kulmin e të ftohtit për disa javë. Ndërsa ditët zgjasin pas solsticit, rrezatimi diellor ngroh gradualisht Tokën.

Rëndësia kulturore

Solstici ka frymëzuar tradita kulturore në mbarë botën. Në Stonehenge, në Angli, perëndimi i diellit përputhet me gurët Altar dhe Slaughter, duke simbolizuar rigjallërimin ose nderimin ndaj Diellit. Në mënyrë të ngjashme, struktura maja si ato në Tulum, Meksikë, përfshijnë përputhje me solsticin, duke dëshmuar lidhjen e thellë të civilizimeve të lashta me modelet qiellore.

Distanca e Tokës nga Dielli

Përkundër perceptimit të zakonshëm, Toka është më afër Diellit (në perihelion) në fillim të janarit, rreth dy javë pas solsticit. Në këtë pikë, Toka ndodhet rreth 91.4 milion milje (147.1 milion kilometra) larg Diellit, krahasuar me pikën më të largët (afelionin) në fillim të korrikut.

Një festë e përhershme e ndryshimit

Nga monumentet e lashta te tubimet moderne, solstici dimëror përfaqëson reflektim dhe kalim. Ai shënon një moment kyç të vitit, duke rilidhur njerëzimin me ritmet e kozmosit dhe duke ofruar shpresë nëpërmjet zgjatjes së ditës.