E fundit!

22:51 Aktualitet

Biznesmeni Artur Shehu thyen heshtjen: Jam pronar i vjetër i tokës në Zvërnec, nuk i njoh fare investitorët

Biznesmeni shqiptar Artur Shehu ka folur në emisionin Opin...

"Letrat e dashurisë së Ajnshtajnit" shiten në shtëpinë e ankandeve në Christie's, Londër

11 Dhjetor 2024, 20:22, Kuriozitete CNA

"Letrat e dashurisë së Ajnshtajnit" shiten në

Albert Einstein

Gjatë gjithë jetës së tij, Albert Einstein ishte një ndër fizikantët më të njohur të historisë së shkencës dhe konsiderohet si një ndër studjuesit dhe mendimtarët më të rëndësishëm të shekullit XX. Teoria speciale e relativitetit , e bëri atë të famshëm në mbarë botën. Por ku e gjeti forcën, frymëzimin dhe kohën për t'i arritur të gjitha këto?

"Bërja e shkencës, dashurisë dhe kafesë", kjo mund të ketë qenë fare mirë motoja e Ajnshtajnit që parashtron Jürgen Renn, historian i shkencës dhe profesor në Institutin Max Planck për Gjeoantropologjinë në Jena.

Në 2005, Renn botoi "Am Sonntag küss' ich dich mündlich" (“Do të të puth në buzë të dielën”) titulli i një koleksioni letrash dashurie midis Ajnshtajnit dhe gruas së tij të parë Mileva Maric midis 1897 dhe 1903.

Ky koleksion letrash është gjithashtu pjesë e "Gazeta e mbledhura e Albert Ajnshtajnit", botuar nga Princeton University Press në SHBA në 1987.

Historiani i shkencës tha se ishte i magjepsur nga teksti “ishte material sensacional, sepse përmbante jo vetëm dëshmi dashurie, por edhe materiale shkencore nga faza më krijuese e Ajnshtajnit, të cilat ai i diskutoi intensivisht me të dashurën dhe më vonë gruan e tij”- shtoi Renn.

Shkencë dhe dashuri

Letrat jo vetëm që dhanë një pasqyrë të botës emocionale të të riut Albert Einstein, por gjithashtu - krejt rastësisht dëshmuan zhvillimin e teorive të tij shkencore.

Ajnshtajni dhe Mileva Mariç (1875-1948), një grua e re serbe, ishin takuar në Polytechnicum në Cyrih në vitin 1896, kur ai ishte 17 vjeç dhe ajo 20.

"Me të, Ajnshtajni ishte në gjendje të ndërthurte jetën e tij të dashurisë me jetën e tij shkencore", thotë Renn, duke shtuar se "ata mund të flisnin fjalë për fjalë për gjithçka!" Mileva ishte padyshim në të njëjtin nivel me Albertin në çështjet matematikore - pse përndryshe ekspertët ende spekulojnë për rolin e Milevas në zhvillimin e teorisë së relativitetit?

"I dashur Doxerl," i shkruante Ajnshtajni Milevës së tij rreth vitit 1901, "të dua, vashë e dashur... Sa bukur ishte hera e fundit kur më lejuan të mbaja pranë meje vogëlushin tënd të dashur, siç ia dha natyra, të puth. Unë sinqerisht për këtë, shpirt i dashur!"

Gjashtë vitet e korrespondencës ishin vite vendimtare për Albertin dhe Milevën: Mileva ra në dashuri në moshë të re, mbeti shtatzënë në vitin 1901 dhe lindi një fëmijë jashtëmartesor. Martesa pasoi në vitin 1903. Tre fëmijë lindën nga martesa, e cila formalisht zgjati vetëm deri në vitin 1918. "Ju hiqni dorë nga të gjitha marrëdhëniet personale me mua," sqaroi Ajnshtajni në një letër në vitin 1914. "Nuk keni të drejtë të prisni ndonjë dashuri nga unë, as për të më qortuar në asnjë mënyrë”.

Në zgjidhjen e tyre të divorcit, ai i pranon asaj paratë e çmimit nga çmimi Nobel, të cilin ai nuk e kishte marrë ende në atë kohë.

Një foto nga viti 1912 e Ajnshtajnit dhe gruas së tij të parë, Mileva Maric

I mërzitur nga dhurata e furçës së flokëve

Një sëmundje e rëndë e pllakosi fizikantin e karrierës gjatë viteve të tij në Berlin. Pas qëndrimeve në Cyrih dhe Pragë, ai kishte jetuar në zbavitje duke filluar nga viti 1914, por u shkëput me Gjermaninë naziste në vitin 1933. Ajnshtajni ishte hebre dhe emigroi në SHBA.

Ndërsa ishte ende në Berlin, kushërira e tij e dytë, Elsa Löwenthal, një aktore dhe recituese u kujdes për Ajnshtajnin e sëmurë. Ai u zhvendos me të. Menjëherë pas divorcit nga Mileva, Alberti u martua me të.

Gjërat ishin të vështira mes tyre. Për shembull, ajo kritikoi mungesën e tij të higjienës personale dhe i dha një furçë flokësh. "Nëse nuk jam shumë i pakënaqur për ju, atëherë gjeni një mik që është më i këndshëm për shijet femërore. Por unë do ta ruaj pavarësinë time."

Kudo që ai shkoi, ai u ballafaqua nga zonjat. Në shumë nga turnet e tij të shpeshta të leksioneve, Ajnshtajni kishte lidhje dashurie. Edhe në Berlin ai kishte një dashnore, siç shkruan biografi i Ajnshtajnit, Armin Hermann, përveç martesës me Elsën. "Tendosja më e madhe në martesë ishin çështjet e Ajnshtajnit," vëren Hermann në parathënien e tij për letrat e dashurisë së Ajnshtajnit. “Ajnshtajni ndihej i tërhequr fort nga çdo gjë femërore”.

Letër e shkruar me dorë nga Ajnshtajni

Dashuria e pasionuar e fëmijërisë

Vetëm më vonë doli se marrëdhënia e Ajnshtajnit me të dashurën e tij të parë Marie Winteler ishte me sa duket më shumë se thjesht një flirt rinor. “Kur lexova letrën tuaj, sikur po shihja varrin tim duke më gërmuar,”- shkruante ai me patetikë, - ajo pak lumturi që më kishte mbetur është shkatërruar, ajo që ka mbetur është një jetë e shkretë e detyrës.

Ajnshtajni nuk ia adresoi këto rreshta dramatike gruas së tij të parë Mileva, gruas së tij të dytë, kushërirës së tij Elsas ose njërës prej dashnoreve të tij të shumta. Adresa ishte e dashura e tij e fëmijërisë Marie, vajza e familjes pritëse me të cilën Ajnshtajni jetoi për një vit si adoleshent për të kapur diplomën e shkollës së mesme.

Por kjo lidhje dashurie ishte jetëshkurtër dhe së shpejti i dashuri i tij mbajti emrin Mileva.

Megjithatë, këto letra, të cilat u mbajtën në Muzeun Historik Bernisches në Zvicër për një kohë të gjatë para se të publikoheshin në vitin 2018, tregojnë gjeniun e shekullit Albert Einstein si një romantik me prirje për pompozitet: “Çfarë lumturie e pafund është ndjenja. Ne jemi një shpirt së bashku, - entuziazmoi ai, - Dashuria na bën të mëdhenj dhe të pasur dhe asnjë zot nuk mund ta heqë nga ne.”

Letrat e dashurisë së Ajnshtajnit ndoshta tregojnë një gjë mbi të gjitha: Fizikani e donte shkencën, miqësinë dhe gratë. Ai nuk ishte thjesht gjeni i admiruar botërisht. Ai gjithashtu kishte disa histori të ndërlikuara dashurie.

"Letrat e dashurisë së Ajnshtajnit", me gruan e tij të parë Mileva, u nxorën në ankand të mërkurën në shtëpinë e ankandeve në Londër Christie's , duke shitur 441,000 paund (536,000 €, 562,000 dollarë)./Përshtatur nga CNA