Disa njerëz mund të “dëgjojnë” ngjyra ose të “shijojnë” fjalë, fenomeni i rrallë i sinestezisë

20 Prill 2026, 15:55, Kuriozitete CNA

Disa njerëz mund të “dëgjojnë” ngjyra ose

A keni përjetuar ndonjëherë që një këngë t’ju duket me ngjyra, apo një fjalë të ketë shije? Për një pjesë të vogël të njerëzve, kjo nuk është imagjinatë, por një realitet neurologjik i njohur si sinestezi.

Sipas studiuesve, rreth 1% deri në 4% e popullsisë përjeton këtë fenomen, ku aktivizimi i një shqise – si dëgjimi – shkakton një përvojë të dytë shqisore, si shikimi apo shija. Kjo do të thotë se disa njerëz mund të shohin ngjyra kur dëgjojnë muzikë, ose të lidhin shkronjat dhe numrat me ngjyra specifike.

Ekzistojnë forma të ndryshme të sinestezisë. Një nga më të zakonshmet është sinestezia dëgjimore-vizuale, ku tingujt shoqërohen me ngjyra. Një tjetër është sinestezia grafemë-ngjyrë, ku shkronjat dhe numrat perceptohen me ngjyra të caktuara. Ka edhe raste më të rralla, si sinestezia e “prekjes pasqyrë”, ku një person ndien fizikisht atë që sheh te të tjerët.

Shkencëtarët theksojnë se sinestezia nuk është sëmundje dhe nuk përbën rrezik për shëndetin. Për shumicën e njerëzve që e kanë, ajo është thjesht një mënyrë e natyrshme e perceptimit të botës. Madje, shumë prej tyre nuk e kuptojnë se përvoja e tyre është e pazakontë.

Sa u përket shkaqeve, studiuesit ende nuk kanë një përgjigje të qartë, por ekzistojnë dy teori kryesore. E para sugjeron se njerëzit me sinestezi kanë më shumë lidhje nervore në tru, duke bërë që zona të ndryshme të komunikojnë më drejtpërdrejt. Teoria e dytë thotë se truri i tyre funksionon në mënyrë të ngjashme me të tjerët, por disa rrugë nervore janë më aktive se zakonisht.

Interesant është fakti se sinestezia duket të jetë më e përhapur te njerëzit kreativë. Studimet tregojnë se një përqindje e konsiderueshme e sinestetëve punojnë në fusha si arti, muzika apo dizajni. Kjo mund të lidhet me aftësinë e tyre për të krijuar lidhje të pazakonta midis ideve dhe ndjesive.

Megjithatë, ekspertët theksojnë se kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht se sinestezia e bën dikë më kreativ, por mund të ndikojë në mënyrën se si përjetohen dhe përpunohen informacionet.

Në fund, sinestezia mbetet një dritare interesante drejt mënyrës se si funksionon truri i njeriut. Ajo tregon se perceptimi i realitetit nuk është i njëjtë për të gjithë, por një proces kompleks dhe i ndryshueshëm që mund të marrë forma shumë më të pasura nga sa mendohet zakonisht./ CNA