Përkujtohet lindja e Sigmund Freud, themeluesit të psikanalizës

6 Maj 2026, 12:09, Kulturë CNA

Sot, më 6 maj, përkujtohet lindja e Sigmund Schlomo Freud, një nga mendimtarët më me ndikim të shekullit XX dhe themeluesi i psikanalizës, një qasje që ndryshoi rrënjësisht mënyrën se si kuptohet mendja dhe sjellja njerëzore.

I lindur në vitin 1856 në Freiberg (sot Pribor, në Çeki), Freud zhvilloi një karrierë të hershme si mjek dhe neurolog. Ai përfundoi studimet në Universitetin e Vjenës në vitin 1881 dhe për disa vite u fokusua në kërkime mbi sistemin nervor, duke studiuar si funksionimin e trurit te njerëzit ashtu edhe te kafshët.

Freud është i njohur për vendosjen e theksit te roli i pavetëdijes në jetën e përditshme. Ai argumentoi se shumë nga vendimet, dëshirat dhe sjelljet tona udhëhiqen nga procese që nuk jemi të vetëdijshëm për to. Në këtë kuadër, ai zhvilloi modelin e famshëm të personalitetit të ndarë në tri pjesë: id, ego dhe superego.

Një tjetër kontribut i rëndësishëm ishte interpretimi i ëndrrave, të cilat ai i quajti “rruga mbretërore drejt pavetëdijes”. Kjo ide u shtjellua në veprën e tij më të njohur, “Interpretimi i Ëndrrave”, botuar në vitin 1900. Freud gjithashtu zhvilloi koncepte si kompleksi i Edipit dhe teoria e transfertës, të cilat mbeten pjesë e diskutimeve edhe sot.

Megjithëse ndikimi i tij është i jashtëzakonshëm, teoritë e Freud-it janë përballur me kritika të shumta. Shumë studiues i konsiderojnë disa prej ideve të tij si të vështira për t’u provuar shkencërisht, veçanërisht ato që lidhen me rolin e dëshirave seksuale në zhvillimin e individit. Megjithatë, edhe kritikët pranojnë se ai hapi rrugë të reja në studimin e psikikës njerëzore.

Jeta e Freud-it mori një kthesë dramatike pas Anschluss (1938), kur ai dhe familja e tij, për shkak të origjinës hebreje, u detyruan të largoheshin nga Austria. Ata u vendosën në Londër, ku ai kaloi vitet e fundit të jetës.

Freud ndërroi jetë më 23 shtator 1939, pas një beteje të gjatë me kancerin e gojës. Sipas burimeve historike, ai kërkoi nga mjeku i tij lehtësimin e dhimbjeve përmes dozave të morfinës në momentet e fundit të jetës.

Gjatë jetës së tij, Freud shkroi mbi 20 vepra të rëndësishme, përfshirë edhe “Tri ese për teorinë seksuale”. Sot, idetë e tij vazhdojnë të ndikojnë jo vetëm në psikologji, por edhe në fusha si letërsia, arti dhe filozofia.

Trashëgimia e tij ruhet në institucione dhe muze në Vjenë dhe Londër, ndërsa psikanaliza mbetet një nga shkollat më të njohura të mendimit në studimin e mendjes njerëzore./CNA