Pesë mënyra se si njeriu më i pasur në botë e ndryshoi Shtëpinë e Bardhë

30 Maj 2025, 10:48, Kosova & Bota CNA

Pesë mënyra se si njeriu më i pasur në botë e ndryshoi

Kohës së Elon Musk në administratën Trump po i vjen fundi pas 129 ditëve të stuhishme, gjatë të cilave njeriu më i pasur në botë shkurtoi shpenzimet qeveritare, duke shkaktuar polemika të shumta gjatë rrugës.

Më herët këtë javë, miliarderi i lindur në Afrikën e Jugut, në platformën e tij të mediave sociale, "X", falënderoi Presidentin Trump për kohën e tij në Departamentin e Efikasitetit të Qeverisë, ose Doge.

Trump njoftoi se do të mbajë një konferencë për shtyp në Zyrën Ovale të premten me Musk, duke shkruar: "Kjo do të jetë dita e tij e fundit, por jo realisht, sepse ai do të jetë gjithmonë me ne, duke na ndihmuar gjatë gjithë kohës".

Ndërsa koha e Musk në qeveri zgjati pak më shumë se katër muaj, puna e tij me Doge përmbysi qeverinë federale dhe pati një ndikim jo vetëm në korridoret e pushtetit në Uashington, por në të gjithë botën.

Le të hedhim një vështrim në disa nga mënyrat se si Musk ka lënë gjurmë.

Sharra me zinxhir e Doge-it drejt shpenzimeve federale

Musk pranoi një punë në Shtëpinë e Bardhë të Trump me një mision: të shkurtonte shpenzimet qeveritare sa më shumë që të ishte e mundur.

Ai filloi me një objektiv fillestar prej "të paktën 2 trilionë dollarësh", i cili më pas u zhvendos në 1 trilion dollarë dhe në fund në 150 miliardë dollarë.

Deri më sot, Doge pretendon se ka kursyer 175 miliardë dollarë nëpërmjet një kombinimi të shitjeve të aseteve, anulimeve të qirave dhe granteve, "mashtrimit dhe fshirjes së pagesave të papërshtatshme", kursimeve rregullatore dhe një reduktimi prej 260,000 personash nga fuqia punëtore federale prej 2.3 milionësh.

Megjithatë, një analizë e "BBC"-së e këtyre shifrave zbuloi se ndonjëherë mungojnë provat.

Ky mision herë pas here ka shkaktuar kaos dhe polemika, duke përfshirë disa raste në të cilat gjyqtarët federalë ndaluan shkarkimet masive nga puna dhe urdhëruan rikthimin e punonjësve në punë.

Në raste të tjera, administrata është detyruar të tërhiqet nga shkarkimet.

Në një rast të dukshëm në shkurt, administrata ndaloi shkarkimin nga puna të qindra punonjësve federalë që punonin në Administratën Kombëtare të Sigurisë Bërthamore, përfshirë disa me punë të ndjeshme që lidheshin me arsenalin bërthamor të SHBA-së.

Vetë Musk e pranoi vazhdimisht se shkarkimet masive do të përfshinin në mënyrë të pashmangshme gabime.

"Do të bëjmë gabime", tha ai në shkurt, pasi departamenti i tij ngatërroi një rajon të Mozambikut me Gazën e kontrolluar nga Hamasi, ndërsa ndërpreu një program ndihme. "Por ne do të veprojmë shpejt për të korrigjuar çdo gabim."

Përpjekjet e Doge për të aksesuar të dhëna shkaktuan gjithashtu polemika, veçanërisht shtytja e departamentit për akses në sistemet e ndjeshme të departamentit të thesarit që kontrollojnë informacionin privat të miliona amerikanëve.

Sondazhet tregojnë se shkurtimet në shpenzimet qeveritare mbeten të njohura për shumë amerikanë - edhe nëse popullariteti personal i Musk është zbehur.

Vija të paqarta midis biznesit dhe politikës

Prania e Musk - një "punonjës i posaçëm qeveritar" i pazgjedhur me kompani që e konsiderojnë qeverinë amerikane si klientë - në Shtëpinë e Bardhë të Trump ka ngritur gjithashtu dyshime, duke nxitur pyetje në lidhje me konflikte të mundshme interesi.

Perandoria e tij korporative përfshin kompani të mëdha që bëjnë biznes me qeveritë amerikane dhe të huaja. SpaceX ka 22 miliardë dollarë në kontrata qeveritare amerikane, sipas drejtorit ekzekutiv të kompanisë.

Disa demokratë akuzuan gjithashtu Musk-un se po shfrytëzonte pozicionin e tij për të rritur biznesin jashtë vendit për firmën e tij të shërbimeve të internetit satelitor, Starlink.

Shtëpia e Bardhë u akuzua se kishte ndihmuar bizneset e Musk-ut duke shfaqur automjete të prodhuara nga Tesla - kompania e tij e makinave në vështirësi - në lëndinën e Shtëpisë së Bardhë në mars.

Si Musk ashtu edhe Trump kanë hedhur poshtë çdo sugjerim se puna e tij me qeverinë është në konflikt ose problematike nga ana etike.

Një shtytje për izolacionizmin amerikan?

Pesë mënyra se si njeriu më i pasur në botë e ndryshoi

Në mbarë botën, puna e Musk me Doge u ndie më shumë pasi shumica dërrmuese - mbi 80% - e programeve të Agjencisë Amerikane për Zhvillim Ndërkombëtar (USAID) u eliminuan pas një shqyrtimi gjashtëjavor nga Doge. Pjesa tjetër u përvetësua nga Departamenti i Shtetit.

Shkurtimet e udhëhequra nga Musk dhe Doge ishin pjesë e një përpjekjeje më të gjerë nga administrata Trump për të sjellë shpenzimet jashtë shtetit në përputhje me qasjen e saj "Amerika e Para".

Shkurtimet për agjencinë - e ngarkuar me punë të tilla si zbulimi i urisë, vaksinimet dhe ndihma ushqimore në zonat e konfliktit - patën shpejt një ndikim në projekte duke përfshirë kuzhinat komunale në Sudanin e shkatërruar nga lufta, bursa për gratë e reja afgane që ikën nga talebanët dhe klinika për personat transgjinorë në Indi.

USAID ishte gjithashtu një instrument thelbësor i "fuqisë së butë" të SHBA-së në të gjithë botën, duke i bërë disa kritikë të tregonin eliminimin e tij si një shenjë të zbehjes së ndikimit amerikan në skenën globale.

Konspiracione dhe dezinformata

Ndërsa Musk dhe Trump janë akuzuar për vite me radhë nga kritikët për përhapjen e teorive të pabaza të konspiracionit, prania e Musk në Shtëpinë e Bardhë theksoi qartë se si dezinformata është futur në diskurs në nivelet më të larta të qeverisë amerikane.

Për shembull, Musk përhapi një teori të pabazuar në internet se rezervat e arit të SHBA-së ishin vjedhur në heshtje nga Fort Knox në Kentucky. Në një moment, ai hodhi idenë e transmetimit të drejtpërdrejtë të një vizite atje për t'u siguruar që ari ishte i sigurt.

Verifikimi i fakteve: Përballja e Trump me Ramaphosën në Zyrën Ovale

Kohët e fundit, Musk përhapi thashetheme gjerësisht të diskredituara se popullsia e bardhë afrikane e Afrikës së Jugut po përballet me "gjenocid" në vendin e tyre të origjinës.

Këto thashetheme u përhapën në Zyrën Ovale në fillim të majit, kur një takim që synonte qetësimin e tensioneve midis SHBA-së dhe Afrikës së Jugut mori një kthesë drastike pasi Trump i paraqiti Presidentit të Afrikës së Jugut, Cyril Ramaphosa, video dhe artikuj që ai i tha se ishin prova të krimeve kundër afrikanëve.

Zbulohen përçarjet brenda kampit të Trump-it

Puna e Musk-ut në qeveri tregoi gjithashtu se, pavarësisht premtimeve publike për unitet, ka tensione brenda administratës "Trump 2.0".

Ndërsa Trump publikisht - dhe në mënyrë të përsëritur - mbështeti punën e Musk dhe Doge, mandati i Musk u shënua nga raportime për tensione midis tij dhe anëtarëve të kabinetit, të cilët mendonin se shkurtimet e personelit nga Doge po ndikonin në agjencitë e tyre.

"Ata kanë shumë respekt për Elon-in dhe për faktin që ai po e bën këtë, dhe disa nuk pajtohen pak," pranoi Trump në një takim të kabinetit në shkurt. "Nëse nuk e bëjnë, dua që të flasin."

Në një moment, ai u pyet nëse ndonjë anëtar i kabinetit kishte shprehur pakënaqësi me Musk-un dhe u kthye nga dhoma për t'i pyetur. Askush nuk foli.

Njoftimi për largimin e Musk erdhi gjithashtu në të njëjtën ditë që "CBS" - partneri amerikan i "BBC"-së - publikoi një pjesë të një interviste gjatë së cilës Musk tha se ishte "i zhgënjyer" nga projektligji "i madh dhe i bukur" i buxhetit të Trump. Projektligji përfshin lehtësime tatimore prej shumë trilionë dollarësh dhe një premtim për të rritur shpenzimet e mbrojtjes.

Musk tha se projektligji “minon” punën e Doge për të ulur shpenzimet, duke reflektuar tensione më të mëdha brenda Partisë Republikane mbi rrugën përpara./ CNA