BE prodhon 35.3 kg mbetje plastike për person çdo vit/ Cili vend riciklon më shumë?

23 Tetor 2025, 17:26, Kosova & Bota CNA

BE prodhon 35.3 kg mbetje plastike për person çdo vit/ Cili vend

Në vitin 2023, BE-ja gjeneroi 79.7 milionë ton mbetje paketimi në Evropë, ekuivalente me 177.8 kg për banor.

Ricikluesit më të mirë të Bashkimit Evropian janë zbuluar, me disa vende që kanë thyer objektivat e mbetjeve përpara objektivit të tyre të vitit 2030.

Të dhënat e reja nga Eurostat tregojnë se BE-ja gjeneroi pothuajse 80 milionë ton mbetje paketimi në vitin 2023, që arrin në 177.8 kg për banor. Ndërsa kjo shënon një ulje prej 8.7 kg krahasuar me vitin 2022, është një rritje prej 21.2 kg nga viti 2013.

Raporti kategorizon "mbeturinat e paketimit" si çdo material të përdorur për të mbajtur, trajtuar, shpërndarë ose paraqitur mallra. Kjo përfshin artikuj të tillë si shishet e qelqit, enët plastike, kanaçet e aluminit, mbështjellësit e ushqimit, paletat dhe fuçitë prej druri.

Nga të gjitha mbetjet e paketimit, 40.4 përqind vinin nga letra dhe kartoni. Pas tyre vinin plastika (19.8 përqind), qelqi (18.8 përqind), druri (15.8 përqind), metali (4.9 përqind) dhe “ambalazhe të tjera” (0.2 përqind).

Ricikluesi më i madh i BE-së

Në vitin 2023, shtatë vende të BE-së përmbushën objektivin e vitit 2030 për të ricikluar të paktën 70 përqind të të gjitha mbeturinave të paketimit.

Belgjika kryesoi me një normë mbresëlënëse prej 79.7 përqind, me shumë mundësi e udhëhequr nga sistemi i saj i mbledhjes së mbeturinave “paguaj sipas hedhjes”, i projektuar për të nxitur banorët të riciklojnë.

Skema, e cila ekziston që nga viti 1995, i faturon familjet bazuar në sasinë e mbeturinave të përziera ose të mbetura që prodhojnë.

Tarifa ndryshon sipas zonës, me banorët në rajonin e Flandrës që paguajnë rreth 23 cent për kilogram mbeturina shtëpiake.

Sipas Agjencisë Evropiane të Mjedisit (EEA), ekziston një sistem vullnetar depozitimi-kthimi edhe për paketime specifike të ripërdorshme, siç janë shishet e qelqit për pije dhe enët industriale.

Holanda u rendit e dyta me një shkallë riciklimi të mbeturinave prej 75.8%, e ndjekur nga Italia (75.6%), Çekia (74.8%), Sllovenia (73.6%), Sllovakia (71.9%) dhe Spanja (70.5%).

Megjithatë, Rumania mbetet dukshëm prapa objektivave të vitit 2030, e cila ricikloi vetëm 37.3 përqind të mbeturinave të paketimit në vitin 2023.

Parlamenti Europian argumenton se vendet me PBB të ulëta historikisht kanë prodhuar norma të ulëta riciklimi, pasi zhvillimi i kapaciteteve efikase të menaxhimit dhe trajtimit të mbetjeve që janë “ekonomikisht dhe mjedisor të qëndrueshëm” mbetet “sfidues”.

Qeset plastike në BE

Direktiva e BE-së për Qeset Plastike synon të zvogëlojë konsumin e qeseve të lehta plastike (të njohura edhe si LPCB) në më pak se 40 për banor deri në vitin 2025. Kjo ka bërë që shumë supermarkete dhe shitës me pakicë të ofrojnë çanta të ripërdorshme me "mure" më të trasha.

Përsëri, Belgjika doli e para me vetëm katër qese plastike për frymë në vitin 2023. Kjo u pasua nga Polonia (shtatë qese për frymë) dhe Portugalia (14 qese për frymë).

Megjithatë, disa vende ende i tejkalojnë ndjeshëm objektivat e vitit 2025, me Letoninë që regjistroi një shifër marramendëse prej 209 qesesh plastike për frymë në vitin 2023.

Pse është e rëndësishme zvogëlimi i mbeturinave?

Sipas EEA-së, mbeturinat mund të kenë efekte të konsiderueshme negative në shëndetin e njeriut dhe mjedisin .

Djegia e mbeturinave, në vend të ripërdorimit të tyre, është lidhur me rritjen e ndotjes së ajrit, ndërsa rritja e vendeve të deponisë rrezikon të ndotë ujin dhe tokën.

“Në përgjithësi, BE-ja po tregon përmirësim të ngadaltë drejt riciklimit më të madh dhe hedhjes më të vogël të mbeturinave në deponi”, deklaron EEA.

"Megjithatë, arritja e objektivave të BE-së për mbetjet kërkon përpjekje të konsiderueshme. Produktet e pariciklueshme duhet të hiqen gradualisht dhe mbetjet duhet të mblidhen veçmas në mënyrë që të mund të riciklohen."

Ndërsa rreth 90 përqind e mbeturinave të BE-së trajtohen në vend, sasi të mëdha ende eksportohen - kryesisht për riciklim. Kjo ka ngritur shqetësime rreth përkeqësimit të ndotjes në vendet më të varfra./ CNA