BE-ja përballet me sezonin më të keq të zjarreve në histori

28 Gusht 2025, 07:24, Kosova & Bota CNA

BE-ja përballet me sezonin më të keq të zjarreve në

Një rekord prej një milion hektarësh - ekuivalent me rreth gjysmën e sipërfaqes tokësore të Uellsit - janë djegur në të gjithë Bashkimin Evropian deri më tani këtë vit, duke e bërë atë sezonin më të keq të zjarreve që nga fillimi i regjistrimeve në vitin 2006.

Spanja dhe Portugalia janë goditur veçanërisht rëndë, me afërsisht 1% të të gjithë Gadishullit Iberik të djegur, sipas shkencëtarëve të BE-së.

Sezoni i përkeqësuar i zjarreve në Mesdhe është lidhur drejtpërdrejt me ndryshimet klimatike në një studim të veçantë nga grupi World Weather Atribution në Imperial College London.

Ekspertët paralajmërojnë se zjarret më të shpeshta dhe më të rënda në të gjithë Europën ka të ngjarë të vazhdojnë në të ardhmen.

Më shumë se dy të tretat e sipërfaqes së djegur në BE ndodhen vetëm në Spanjë dhe Portugali.

Në Spanjë, më shumë se 400,000 hektarë janë djegur që nga fillimi i këtij viti deri më 26 gusht, sipas Sistemit Euuropian të Informacionit për Zjarret në Pyje Copernicus (EFFIS).

Ky rekord është më shumë se gjashtë herë më i lartë se mesatarja spanjolle për këtë periudhë kohore midis viteve 2006 dhe 2024.

Portugalia fqinje ka pësuar gjithashtu një sipërfaqe rekord djegieje prej 270,000 hektarësh deri më tani - pothuajse pesë herë më shumë se mesatarja për të njëjtën periudhë.

Sipërfaqja e kombinuar e djegur në të gjithë gadishullin Iberik këtë vit është 684,000 hektarë - katër herë më e madhe se sipërfaqja e Londrës së Madhe, dhe pjesa më e madhe e saj u dogj vetëm në dy javë.

Zjarret janë përqendruar në zonat pyjore të Portugalisë veriore dhe në rajonet veriperëndimore të Spanjës, Galicia, Asturias dhe Castile e León.

Zonat e mbrojtura si Parku Kombëtar Picos de Europa janë prekur, si dhe rrugët kryesore në rrjetin e pelegrinazhit Camino de Santiago, i cili zakonisht tërheq më shumë se 100,000 vizitorë gjatë muajve të verës.

Ngjarjet kanë shkaktuar vendosjen më të madhe të njohur të forcës zjarrfikëse të mekanizmit të mbrojtjes civile të BE-së.

Tymi nga zjarret ka ulur ndjeshëm cilësinë e ajrit në zonë, me erën jugore që e ka dërguar tymin deri në Francë dhe Mbretërinë e Bashkuar.

Ndryshimi i klimës i bën kushtet që çojnë në zjarre më të mundshme, por në një cikël vicioz, zjarret lëshojnë gjithashtu më shumë dioksid karboni (CO2) që ngroh planetin në atmosferën tonë.

CO2 i emetuar nga zjarret në Spanjë këtë vit ka arritur një rekord prej 17.68 milionë tonësh, sipas BE-së. Kjo është më shumë se çdo emetim total vjetor i CO2 që nga viti 2003 nga zjarret në atë vend, kur të dhënat u regjistruan për herë të parë nga satelitët.

Për krahasim, është më shumë se totali vjetor i CO2 i emetuar nga e gjithë Kroacia në vitin 2023.

Zjarrfikësit kanë luftuar me flakët në të gjithë Europën këtë verë.

Ndryshimi i klimës i shkaktuar nga njerëzit i bëri kushtet e prirura ndaj zjarreve në Turqi, Greqi dhe Qipro rreth 10 herë më të mundshme, sipas një studimi të shpejtë të atribuimit nga grupi World Weather Attribution në Imperial College London.

Kjo ishte përgjegjëse për një rritje prej 22% të kushteve ekstreme të motit që fshihen pas zjarreve, tha WWA.

Po shkakton nxehtësi më ekstreme, e cila than bimësinë, duke rritur ndezshmërinë, tha Theodore Keeping, shkencëtar i zjarreve në qendrën për Politikat Mjedisore, Imperial College London.

Djegia e vazhdueshme e lëndëve djegëse fosile do të çojë në më shumë nga këto zjarre ekstreme, paralajmëruan studiuesit.

"Ishte urgjente 10 vjet më parë të ndalohej djegia e lëndëve djegëse fosile", tha Dr. Fredi Otto, Profesor i Shkencës së Klimës në Imperial dhe udhëheqës i WWA-së, duke e përshkruar atë si "vdekjeprurëse për njerëzit dhe ekosistemet".

"Sot, me 1.3 gradë Celsius ngrohje [që nga kohërat para-industriale], po shohim ekstreme të reja në sjelljen e zjarreve në pyje që i kanë shtyrë zjarrfikësit në limitin e tyre", tha z. Keeping.

Shkencëtarët kanë filluar një analizë të shpejtë mbi zjarret në Spanjë dhe Portugali dhe presin gjetje të ngjashme në lidhje me ndryshimet klimatike.

Në të gjithë Europën Jugore dhe Lindore, shpopullimi rural po kontribuon gjithashtu në zjarret intensive, shtoi z. Keeping.

Në rajone si Spanja dhe Portugalia, një numër në rritje i të rinjve po zhvendosen në qytete në kërkim të një punësimi më fitimprurës. Toka bujqësore, dikur e menaxhuar, po braktiset dhe po bëhet e mbipopulluar, duke eliminuar zonat e zjarrit dhe duke rritur sasinë e bimësisë së ndezshme të ndjeshme ndaj flakëve intensive./ CNA