E fundit!

12:39 Aktualitet

“Vrasja e efektivit duhet të hetohet”/ Berisha akuza Hitës: Në vend të dorëheqjes kërkon të mbrojë karrigen e tij

Kreu i PD-së Sali Berisha ka kërkuar hetim të thelluar në ...

"Rrezik nga huamarrësit e mëdhenj dhe kredia e pambrojtur në valutë"/ FMN: AMF duhet të përmirësojë mbledhjen e të dhënave dhe monitorimin e riskut

20 Nëntor 2025, 15:46, Ekonomi CNA

"Rrezik nga huamarrësit e mëdhenj dhe kredia e pambrojtur në

Fondi Monetar Ndërkombëtar ka publikuar konstatimet paraprake të misionit të monitorimit për vendin tonë, të cilat më pas do të shërbejnë për hartimin e një raporti përfundimtar.

Sipas misionit të monitorimit, sistemi bankar ka përmirësuar instrumentet e menaxhimit financiar, por ka dobësi për sa i përket ekspozimit të bankave ndaj huamarrësve të mëdhenj dhe kredive, të cilat janë të pambrojtura në valutë në nivelin 17%. Sipas FMN-së, këto huadhënie rrisin rreziqet sistemike dhe kërkojnë monitorim të kujdesshëm.

"Instrumente të përmirësuara prudenciale për të menaxhuar rreziqet e sektorit financiar

Rreziqet sistemike në sektorin financiar duken gjerësisht të përmbajtura. Sistemi bankar në përgjithësi mbetet i mirëkapitalizuar, likuid dhe fitimprurës. Megjithatë, ka disa dobësi, që rrjedhin nga ekspozimet e bankave ndaj huamarrësve të mëdhenj, kredia e pambrojtur në valutë (17 përqind e aseteve bankare) dhe zotërimet e titujve të borxhit të qeverisë (28 përqind e aseteve të bankave). Së bashku me rritjen e shpejtë të huadhënies për pasuri të paluajtshme, efekti i tyre në rreziqet sistemike do të kërkojë monitorim të kujdesshëm".

FMN ka dhënë rekomandimet për bankat, Bankën e Shqipërisë dhe AMF-në. FMN rekomandon që për të shmangur ekspozimin e bankave të përfshihet si masë edhe pezullimi i përkohshëm i shpërndarjes së dividentëve dhe të përgatiten plane të ruajtjes së kapitalit. Fokusi vihet te burimet njerëzore për të bërë një kalim më të lehtë në standardet ndërkombëtare.

"Mbajtja e standardeve të forta mbikëqyrëse është çelësi për ruajtjen e stabilitetit financiar. Përpjekjet mbikëqyrëse duhet t’i japin përparësi respektimit të rreptë të kërkesave për kapital të bankave dhe, kur është e nevojshme, të përfshijnë pezullimin e përkohshëm të shpërndarjes së dividentëve dhe përgatitjen e planeve të ruajtjes së kapitalit. Lehtësimet e fundit në nivelet e rrezikut në kuadër të mjaftueshmërisë së kapitalit dhe ekspozimeve të mëdha të bankave për kreditë që mbështesin infrastrukturën strategjike të transportit nuk janë plotësisht në përputhje me standardet ndërkombëtare dhe duhet të rishqyrtohen, pasi rregullimet prudenciale duhet të bazohen në rrezik dhe të mos përdoren për të inkurajuar huadhënien në sektorë specifikë.

Sigurimi i stafit dhe burimeve të mjaftueshme do të jetë çelësi për një kalim të qetë në standardet ndërkombëtare të raportimit financiar (SNRF 9).

Ndërkohë që Banka e Shqipërisë ka bërë hapa të rëndësishëm në përmirësimin e kuadrit të saj makroprudencial, zhvillime të mëtejshme do të forconin qëndrueshmërinë.

Aktivizimi së fundmi i masave ndaj kredimarrësit për kreditë e reja për pasuri të paluajtshme rezidenciale mbush një boshllëk të mëparshëm dhe duhet të bëhet një mjet i përhershëm. Stafi gjithashtu mirëpret rritjen e planifikuar të shtesës kundërciklike të kapitalit në 0.5 përqind (nga 0.25 përqind) në dhjetor 2025 dhe sheh merita në kalimin në një regjim pozitiv-neutral të kësaj shtese, së bashku me finalizimin e kuadrit të shtesës së kapitalit të rrezikut sistemik. Vendosja e një shtese sektoriale të kapitalit për rrezikun sistemik, pesha më të larta rreziku ose masa që shënjestrojnë kredimarrësit mund të jenë mjete shtesë për të adresuar rreziqet në rritje nga huadhënia për pasuri të paluajtshme për qëllime tregtare".

Një tjetër pikë ku jepen rekomandime lidhur me këtë sektor është mbikëqyrja financiare. Sipas FMN-së, Agjencia e Mbikëqyrjes Financiare duhet të përmirësojë mbledhjen e të dhënave të monitorimit të riskut dhe duhet të sigurojë mekanizmat për bashkëpunimin ndërinstitucional për të parandaluar rreziqet në kuadër të luftës kundër pastrimit të parave dhe financimit të terrorizmit.

"Ndërsa sektori financiar i Shqipërisë bëhet gjithnjë e më kompleks, mbikëqyrja e kujdesshme, bashkëpunimi efektiv institucional dhe forcimi i masave kundër pastrimit të parave dhe financimit të terrorizmit janë thelbësore".

"Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare duhet të përmirësojë mbledhjen e të dhënave dhe monitorimin e riskut për subjektet jobankare dhe të sigurojë që mekanizmat për bashkëpunim ndërinstitucional, siç është Grupi Këshillimor i Stabilitetit Financiar, të shfrytëzohen plotësisht. Zbatimi në kohë i Vlerësimit Kombëtar të Rrezikut për të zbutur rreziqet e identifikuara në kuadër të luftës kundër pastrimit të parave dhe financimit të terrorizmit është i rëndësishëm".

Lidhur me Bankën Shqiptare të Zhvillimit FMN rekomandon që kjo bankë duhet të ketë aktivitet të kufizuar në kohë dhe të shmangë pengimin e investimeve private.

"Themelimi i Bankës Shqiptare të Zhvillimit do të shtojë kompleksitet të mëtejshëm, duke bërë që dispozitat rigoroze të qeverisjes dhe operacioneve të jenë thelbësore për të parandaluar rreziqet e stabilitetit fiskal dhe financiar.

Aktivitetet e kësaj banke duhet të jenë të kufizuara në kohë dhe të synojnë dështimet e tregut për të shmangur pengimin e investimeve private"./CNA