web counter
LEXO PA REKLAMA!

SHKARKO APP

App Store
Google Play

E fundit!

x

Dollari sundon botën dhe do të vazhdojë ta bëjë këtë edhe në të ardhmen

16 Prill 2023, 08:27, Blog CNA

Dollari sundon botën dhe do të vazhdojë ta bëjë

Sipas një vlerësimi, dollari është pjesë e 88 për qind e të gjitha transaksioneve ndërkombëtare. Disa njerëz druhen se ky dominim nuk mund të zgjasë edhe për shumë kohë. Ndërkohë, të tjerë pyesin nëse duhet të vazhdojë ende kjo gjë: Tek e fundit, a nuk i dëmton një dollar më i fortë eksportet e SHBA-së, dhe rrjedhimisht edhe punëtorët amerikanë?

Lajmi i mirë, të paktën për amerikanët, është se hegjemonia e dollarit është e dobishme për SHBA-në, qeverinë dhe shumicën e qytetarëve të saj. Për më tepër, ka të ngjarë që ajo të zgjasë për një të ardhme të parashikueshme. Kjo çështje është bërë më aktuale kohët e fundit.

Për shkak të sanksioneve, Rusia është e shkëputur nga shumë prej rrjeteve të bazuara te dollari. Vende të tjera të fuqishme si Brazili, India dhe Arabia Saudite, kanë bërë të paktën disa lëvizje kozmetike drejt “dedollarizimit”, duke shpresuar të mbështeten më pak te dollari për shkëmbimet e tyre ndërkombëtare.

Mendoni “një dollar të shëndoshë dhe në qendër të vëmendjes” si një produkt ose shërbim që prodhon SHBA-ja, ashtu si Kina prodhon telefona apo Japonia prodhon makina. Kur amerikanët tregtojnë dollarë për mallra dhe shërbime të huaja, ky matet si një deficit tregtar i SHBA-së.

Por mund të interpretohet edhe si një fakt që Amerika eksporton dollarë dhe “shërbime në dollarë”. SHBA e mbron dhe tregton dollarin e saj, ashtu si kompanitë Zara ose Gap markojnë dhe tregtojnë veshjet e tyre. Pra, deficiti tregtar aq shumë i kritikuar i SHBA-së mund të rikonceptohet si një formë shkëmbimi: një shërbim (stabiliteti i dollarit) po këmbehet me një mall ose shërbim tjetër (p.sh. çfarëdo gjëje që Amerika blen nga Kina).

Në thelb, markimi dhe shitja e dollarëve në një mënyrë kaq efektive - e njohur edhe si “blerja e gjërave” - u jep mundësi konsumatorëve amerikanë të kenë një standard më të lartë jetese.

Sigurisht, ndonjëherë shitja e një produkti apo një shërbimi të caktuar, mund të ketë efekte negative, ose të paktën efekte të përziera.

Për shembull, ekonomia e Venezuelës është shumë e varur nga të ardhurat nga nafta, dhe me çmimet e paqëndrueshme të naftës, të ardhurat e saj nuk janë të besueshme. Kërkesa për dollarë amerikanë nuk është e paqëndrueshme në të njëjtën mënyrë.

Në fakt, me konfliktin në Ukrainë dhe rritjen e ambicieve kineze, dollari duket se ka një të ardhme të sigurt si një monedhë e sigurt. Nëse ka ndonjë rrezik, ai buron nga debati i ardhshëm në Uashington mbi tavanin e borxhit.

Megjithatë, edhe nëse do të ndodhte kjo, ky nuk do të ishte një argument kundër hegjemonisë së dollarit, dhe as një dëshmi se duhet të përfundojë hegjemonia e tij. Ajo do të ishte vetëm një provë më shumë e marrëzisë së politikave të gabuara.

Për aq sa dollari amerikan është i fortë, kjo e bën më të vështirë për SHBA-në që të eksportojë mallra dhe shërbime të tjera. Por në këtë realitet nuk ka asgjë të veçantë apo të padëshirueshme. Për shembull, nëse Koreja e Jugut do të eksportonte më shumë telefona Samsung, kjo do të rriste pagat dhe fitimet e Koresë së Jugut.

Por nga ana tjetër, do ta bënte më të vështirë për Korenë të eksportonte alternativa të tilla si K-pop. Në çdo vend, aktivitete të ndryshme ekonomike duhet të konkurrojnë për burime, financim dhe vëmendje. Ky është thjesht një ilustrim i faktit bazë ekonomik të mungesës.

Nëse dollarët amerikanë janë kaq shumë të kërkuar, kjo është dëshmi e historisë së Amerikës si një “fanar” i një stabiliteti relativ, dhe që mund të jetë një tërheqje më e fortë sesa le të themi, cilësia e traktorëve ose filmave amerikanë.

Por deri kur do të vazhdojë biseda për dedollarizimin e ekonomisë globale? Ndoshta nuk do të vazhdojë edhe për shumë kohë. Sepse SHBA-ja ka tregjet financiare më të konsoliduara dhe më likuide në botë. Dhe ato mbeten relativisht të hapura, pavarësisht nga disa kufizime për investimet kineze në industri të ndjeshme për sigurinë kombëtare.

Ekzistojnë arsye të forta për të pasur një monedhë dominuese në tregjet ndërkombëtare, ashtu siç ka arsye të forta për të pasur një monedhë dominuese në transaksionet e brendshme brenda SHBA-së. Likuiditeti për një monedhë, gjeneron likuiditet të mëtejshëm, qoftë në vend apo në skenën globale.

Me dollarin që vlerësohet se përdoret në 88 për qind të të gjitha transaksioneve ndërkombëtare, euro me një normë përdorimi prej 31 për qind është një konkurrent shumë modest (meqë një transaksion mund të përfshijë dy monedha, totali mund ta tejkalojë 100 për qind).

Euro, në dallim nga dollari, nuk do të lidhet kurrë me një qeveri të vetme kombëtare. Dhe Bashkimi Europian nuk i afrohet fuqisë ushtarake të SHBA-së. Juani kinez vlerësohet se përdoret në vetëm 7 për qind të totalit të transaksioneve ndërkombëtare.

Dhe Kina duket se nuk dëshiron të hapë tregjet e saj të kapitalit, pasi kjo mund të çojë në dalje të shpejta kapitali dhe ndoshta në një krizë financiare. Por pa tregje të hapura të kapitalit, juani nuk është një pretendent i fortë për të qenë një monedhë si rezervë globale. Ndonjëherë ekonomia mund të jetë e ndërlikuar ose e vështirë për t'u shpjeguar. Por kur flitet për dollarin amerikan, nuk është asnjëra prej tyre. Dollari do të ruajë rolin e tij qendror, gjë që është e mirë për SHBA-në, dhe arsyet për këtë janë të thjeshta dhe intuitive./Përshtatur nga CNA.al





Lajmet e fundit nga