"SafeJournalists": Reformimi demokratik i transmetuesit publik RTSH mbetet e vetmja rrugë e qëndrueshme

9 Shkurt 2026, 11:43, Aktualitet CNA

"SafeJournalists": Reformimi demokratik i transmetuesit publik RTSH

Rrjeti "SafeJournalists" ka ndarë sot një deklaratë lidhur me situatën me transmetuesin publik, RTSH.

Në deklaratë theksohet se reformimi demokratik i transmetuesit publik në Shqipëri mbetet e vetmja rrugë e qëndrueshme.

Deklarata e plotë:

Organizatat e nënshkruara shqiptare dhe ndërkombëtare për lirinë e medias dhe mbrojtjen e gazetarëve i bëjnë thirrje të përbashkët qeverisë shqiptare që të mbështesë reformën e transmetuesit publik Radio Televizioni Shqiptar (RTSH) përmes mjeteve të ligjshme, demokratike dhe institucionale, në përputhje me normat demokratike dhe standardet e Bashkimit Evropian për mediat e shërbimit publik.

Organizatat tona kanë ndjekur deklaratat e fundit publike të Kryeministrit Edi Rama lidhur me performancën dhe financimin e RTSH-së, ku u parashtruan mundësi të tilla si pezullimi i financimit, privatizimi apo mbyllja e mundshme e transmetuesit. Komentet kritike kanë rinovuar debatin publik mbi të ardhmen e transmetuesit në Shqipëri, një vend kandidat për anëtarësim në BE.

Ekziston një konsensus i gjerë, si brenda vendit ashtu edhe në nivel ndërkombëtar, se RTSH-ja prej vitesh përballet me probleme serioze dhe të thella strukturore, përfshirë dobësi në qeverisjen dhe mbikëqyrjen e pavarur, paqëndrueshmëri financiare, rënie të besimit publik dhe mangësi profesionale në përmbushjen e misionit të saj si media e shërbimit publik.

Këto përfundime janë ndarë prej kohësh edhe nga organizatat tona. Ne biem njëzëri dakord se këto sfida kërkojnë reforma të besueshme dhe llogaridhënie të qartë, veçanërisht në dritën e emërimit në vitin 2025 të një Këshilli të ri Drejtues dhe të një Drejtori të Përgjithshëm të ri, mandati i të cilëve është pikërisht adresimi i këtyre problematikave.

Njëkohësisht, standardet evropiane bëjnë një dallim të qartë midis nevojës për reformë dhe mjeteve përmes të cilave ajo realizohet. Dakordësia mbi objektivat e reformës nuk nënkupton automatikisht dakordësi mbi çdo instrument të përdorur për arritjen e tyre.

RTSH është një institucion i medias së shërbimit publik, i themeluar me ligj dhe që vepron nën një mandat të vazhdueshëm publik. RTSH financohet përmes një kombinimi burimesh të ligjshme publike, përfshirë tarifën e detyrueshme të transmetimit publik që paguhet nga familjet përmes faturës së energjisë elektrike, si edhe të ardhura të tjera publike dhe komerciale. Ky model financimi është konceptuar për të garantuar vazhdimësinë dhe për të mbrojtur median e shërbimit publik nga ndikimi dhe presioni politik.

Për këtë arsye, standardet evropiane janë të qarta se financimi i medias së shërbimit publik duhet të jetë i qëndrueshëm, i parashikueshëm dhe i mbrojtur nga diskrecioni politik. Mekanizmat e financimit ekzistojnë për të mundësuar reformën dhe për të mbrojtur pavarësinë editoriale jo për të shërbyer si mjet presioni përmes kushtëzimit të bazuar në performancë apo motive politike. Përdorimi i tërheqjes së financimit, pezullimit të transmetimit apo mbylljes institucionale si instrumente reforme është i papajtueshëm me parimet e BE-së që rregullojnë median e shërbimit publik.

Reforma e RTSH-së duhet, për rrjedhojë, të ndiqet përmes mjeteve të ligjshme dhe institucionale. Kjo duhet të përfshijë mbikëqyrje efektive nga Këshilli Drejtues dhe organet e tjera kompetente; standarde transparente të performancës, raportim publik dhe llogaridhënie të menaxhimit; mbikëqyrje të pavarur dhe zbatim të standardeve të qeverisjes; përmirësime legjislative ose rregullatore aty ku identifikohen boshllëqe; si dhe garanci të forta për pavarësinë editoriale dhe autonominë profesionale të gazetarëve.

Media shërbim publik vepron nën një mandat të ndryshëm nga ai i transmetuesve privatë. Roli i medias publike nuk është të konkurrojë sipas logjikës së tregut, por të garantojë akses universal në informacion të paanshëm, programe kulturore dhe arsimore, si dhe hapësirë për debat demokratik. Performanca në treg apo matjet e audiencës, të vetme, nuk mund të zëvendësojnë kornizat e llogaridhënies që karakterizojnë shërbimin publik.

Akti Evropian për Lirinë e Medias (EMFA) dhe standardet e Këshillit të Evropës kërkojnë që shtetet të mbrojnë median e shërbimit publik nga ndërhyrjet politike të drejtpërdrejta dhe të tërthorta, përfshirë përmes presionit financiar, dhe të sigurojnë që reforma të forcojë dhe jo të destabilizojë kushtet për pavarësi, llogaridhënie dhe besim publik.

Në kuadër të procesit të anëtarësimit të Shqipërisë në BE, veçanërisht nën Grup Kapitullin e parë, Themeloret, një transmetues publik i qëndrueshëm, i përgjegjshëm dhe i pavarur është një kërkesë thelbësore demokratike. Organizatat tona, të cilat prej kohësh kanë mbështetur dhe kanë bërë thirrje për reformën demokratike të RTSH-së si pjesë e advokimit tonë më të gjerë për media të lira dhe të pavarura në Shqipëri, u bëjnë thirrje të gjitha autoriteteve kombëtare të sigurojnë që:

Reforma e RTSH-së të ndiqet përmes mekanizmave të qeverisjes, mbikëqyrjes dhe llogaridhënies të parashikuara nga ligji;

Financimi i medias së shërbimit publik të mbetet i mbrojtur dhe i izoluar nga kushtëzimi politik;

Përpjekjet reformuese të forcojnë pavarësinë institucionale, lirinë editoriale dhe besimin publik;

Debati publik mbi RTSH-në të mbështesë reforma konstruktive, të bazuara në standarde, dhe jo pasiguri institucionale.

Ne mbetemi të gatshëm të mbështesim dhe të angazhohemi në një proces reformimi serioz, gjithëpërfshirës dhe të bazuar në standarde, që e forcon RTSH-në si një media të shërbimit publik vërtet të pavarur, të përgjegjshëm dhe të orientuar drejt së ardhmes, në përputhje me parimet evropiane dhe me të drejtën e publikut për informacion të pavarur dhe pluralist.

Organizatat ndërkombëtare mbeten të hapura për të vizituar Shqipërinë gjatë vitit të ardhshëm, me qëllim që të marrin pjesë në debatet dhe proceset në vijim.