Si ndikon i nxehti ekstrem në trurin tonë?

12 Korrik 2021, 06:07, Blog CNA

Nëse ndonjëherë jeni ndjerë sikur nuk mund të mendoni dot normalisht apo të përqendroheni mbi një detyrë kur është shumë nxehtë shoqëruar me shumë lagështirë, nuk jeni të vetmit. Shumë individë e përjetojnë këtë mjegullim të trurit kur temperaturat rriten në nivele të larta, dhe me afrimin e verës, situata bëhet edhe më shqetësuese.

Ka shumë studime që tregojnë se si kushtet e mjedisit – dhe sidomos i nxehti – mund të ndikojnë në performancën mendore të njerëzve. Një studim i vitit 2006, tregoi se një rritje në temperaturën e brendshme të mjedisit, mund të zvogëlojë produktivitetin e punës në zyrë. Studiuesit vlerësuan se sa mirë i kryenin pjesëmarrësit në studim detyrat e tyre të zakonshme në zyrë, dhe vunë re se ka një rënie të vazhdueshme të performancës kur temperatura rritet mbi 24 gradë Celcius. Kjo rënie e funksioneve mendore nuk është e kufizuar vetëm tek punonjësit e zyrave apo tek të rriturit, por është vënë re edhe tek nxënësit e shkollave të mesme.

Një studim i vitit 2018, tregoi se si një ditë e nxehtë me temperaturë 32 gradë Celsius mund të zvogëlojë deri në 14 për qind performancën arsimore në provime, dhe të ulë me 10.9 për qind mundësinë e kalimit të nxënësve në një lënde. Po pse ndikon i nxehti i madh tek aftësia jonë për të menduar dhe për të kryer me saktësi detyra të ndryshe?. Kjo gjë mund të shkaktohet nga një sërë faktorësh.

Stresi nga i nxehti dhe djersitja

Ky lloj stresi ndodh kur trupi nuk mundet që të ftohet mjaftueshëm për të ruajtur një temperaturë të shëndetshme, e cila mund të reduktojë funksionin tonë njohës, shpjegon Lav Varshnej, neuroshkencëtar dhe profesor i asoociuar i inxhinierisë elektrike dhe kompjuterike në Universitetin e Ilinoisit.

Një ekspozim i gjatëndaj tënxehtit mund të shkaktojëprobleme me furnizimin me oksigjen të trurit, duke çuar potencialisht në një gjendje të fikti.?Në temperatura shumëtë larta, nisin të shpërbëhen pengesat gjak-tru. Poteinat dhe jonet e padëshiruara mund të mblidhen në tru, duke shkaktuar inflamacion dhe çrregullim të funksionimit normal. Po ashtu proteinat mund të shkaktojnë vdekjen e qelizave në tru?-thotë Varshnej.

Ekspertët besojnë se hipotalamusi mund të ndërhyjë në mënyrën se si i nxehti i madh ndikon tek ne. Ai është rajoni i trurit që rregullon temperaturën e brendshme të trupit, duke dërguar sinjale tek gjëndrat e djersës për të prodhuar djersë për të ftohur trupin.

?Temperaturat më të larta, bëjnë që njerëzit të humbasin shumë ujë për shkak të djersitjes së tepërt, që është një mekanizëm kompensues për të ruajtur temperaturën e trupit. Nëse kjo situatë nuk përballohet me hidratimin e duhur, atëherë mund të kemi një gjendje dehidratimi që mund të ndikojë në funksionin e trurit tuaj.

Të gjithë kemi nevojë për lëngje të mjaftueshme që trupi ynë të funksionojë në mënyrë optimale?-thotë Amit Mahajan, neuroradiolog në Shkollën e Mjekësisë të Universitetit të Jeilit. Temperaturat e larta janë një problem më shumë për njerëzit me probleme neurologjike, pasi ata mund të mos jenë në gjendje të rregullojnë temperaturën e trupit dhe ta tolerojnë aq lehtë të nxehtin sa të tjerët.

Viktoria M.Levit, asistent/profesore e neuropsikologjisë në Universitetin e Kolumbias në SHBA, thotë se ?tek njerëzit që vuajnë nga skleroza e shumëfishtë, një gjendje neurologjike që ndikon në tru, ekspozimi ndaj të nxehtit ka pasoja negative mbi efikasitetin e trurit?.

Qëndroni të freskët dhe të hidratuar

Ndërsa është shqetësuese sesi i nxehti mund të ndikojë shumë në performancën tonë, ekspertët thonë se kjo gjë është vetëm e përkohshme, dhe metoda të ndryshme të freskimit mund të zbusin ndikimet negative.

Për shembull, pirja rregullisht dhe ngrënia e ushqimeve me përmbajtje të lartë uji është një mënyrë e thjeshtë dhe me kosto efektive për të luftuar vapën. ?Hidratimi ka ndikimet e veta pozitive në funksionin njohës, dhe uji i pijshëm ndihmon procesin e djersitjes, që nga ana e tij çon në një freskim të trupit?-thotë Varshnej.

Përveç studimeve të lartpërmendura, artikuj të tjerë studimorë dokumentojnë se si godinat me sisteme kondicionimi përmirësojnë në mënyrën e duhur kushtet termike, duke e rritur performancën dhe funksionin njohës të studentëve dhe punonjësve të zyrës.

Pirja e ujit, përdorimi i ventilatorëve dhe instalimi i kondicionerit janë që të gjitha ?zgjidhje të shkëlqyera për funksionimin optimal të trupit dhe trurit? thotë Mahajan. Po ashtu mund të jenë efektive edhe mënyra të tjera të thjeshta për ta mbajtur dhomën të freskët, si mbajtja e perdeve që shmangin rrezet e diellit.

Gjithsesi, këto zgjidhje adresojnë përkohësisht vetëm një aspekt të një problemi në rritje: ndryshimit të klimës. Ditët e nxehta po bëhen më të zakonshme dhe valët e të nxehtit ekstrem do të jenë më intensive për shkak të ngrohjes globale, gjë që mund të çojë në shtimin e sëmundjeve që kanë lidhje me të nxehtin.

Megjithëse shumica e ndikimeve nga stresi i të nxehtit janë të përkohshme, vdekja e qelizave si pasojë e goditjes nga i nxehti mund të jetë e përhershme, thotë Varshnej. Kjo është arsyeja pse është e rëndësishme që të shmangni temperaturat e larta sa më shumë që të jetë e mundur, për të shmangur jo vetëm një rënie të përkohshme të aftësive njohëse, por edhe për të minimizuar efektet e pafavorshme dhe afatgjata të të nxehtit ekstrem./CNA.al