E fundit!

11:39 Aktualitet

Rama ka ndërhyrë për Ballukun?/ Braho-opozitës: Paraqitini provat në SPAK

Deputetja Elda Hoti në Komisionin për Nismat Qytetare ka d...

A do të evoluojë vërtet koronavirusi për t’u bërë më pak vdekjeprurës?

2 Shkurt 2021, 08:32, Blog CNA

Një studim i kohëve të fundit, paraqiti një panoramë optimiste mbi të ardhmen post-pandemike, në të cilën SARS-CoV-2 shndërrohen për ?disa vjet deri në disa dekada?, nga një patogjen i rrezikshëm në një tjetër koronavirus të së ftohurës së zakonshme.

Kjo humbje e parashikuar e virulencës, theksojnë autorët e studimit në fjalë, bazohet tek një veti specifike të virusit, pra që shkakton rrallë sëmundje serioze tek fëmijët. Por shumë ekspertë thonë se nuk duhet të habitemi aspak nga përfundimi i autorëve, pasi të gjitha viruset ?bëhen më të transmetueshme dhe më pak patogjene me kalimin e kohës?. Por ky arsyetim u vu në pikëpyetje nga njoftimi se varianti i ri shumë i transmetueshëm B117 ?shoqërohet me rrezikun e një vdekshmërie më të lartë?. Edhe pse provat janë akoma paraprake, vlerësimet e hershme nga ?Nervtag?, një grupi studimor britanik, sugjerojnë se varianti B117 i Covid-19 mund të jetë rreth 30 për qind më vdekjeprurës se origjinali.

Por mbase ky është një përjashtim i vetëm nga një rregull i vënë re në shumë raste. Ka qenëbakteriologu dhe patologu Teobald Smith (1859-1934), ai qëfoli për ?ligjësinëe virulencës në rënie? në fundin e shekullit të 19-të. Duke studiuar sëmundjen tek bagëtitë të mbartura nga rriqrat gjatë viteve 1880, Smith kuptoi se ashpërsia e sëmundjes përcaktohej nga shkalla e infeksionit paraprak.

Bagëtitë që ishin vazhdimisht më të ekspozuara ndaj patogjenit, vuanin nga sëmundje shumë më të moderuara sesa bagëtitë që e hasnin atë për herë të parë. Smith arsyetoi se kjo ndodhte për shkak se bartësi dhe patogjeni krijonin me kalimin e kohës një marrëdhënieje reciproke të mirë. Pastaj historia merr një kthesë të kundërt. Në vitin 1859, kur Çarls Darvin publikoi teorinë e tij të evolucionit, lepujt evropianë u çuan në Australi, dhe kjo pasi pati pasoja shkatërruese për florën dhe faunën në kontinent.

Pasi refuzoi ofertën e Lui Pastër për depistimin masiv duke përdorur kolerën e shpendëve si një agjent biologjik kontrolli, Departamenti i Bujqësisë iu drejtua virusit të miksomës që shkakton sëmundjen vdekjeprurëse, por shumë specifike të specieve, miksomatozën tek lepujt. Në vitet 1950, ky virus po përhapej me shpejtësi tek lepujt. Duke njohur mundësitë e ofruara nga ky eksperiment unik, virologu Frenk Fener dokumentoi se si virulenca e sëmundjes u ul për disa vjet, dhe ngordhja e kafshëve ra nga 99.5 në rreth 90 për qind. Në të njëjtën kohë, matematikani i ri australian Robert Mej,ndeshi në studimin e bashkatdhetarit të tij Çarles Birç, një ekolog i shquar që punonte për kurimin e kafshëve.

Së bashku me epidemiologun Roi Anderson, Mejzbatoi modelimin matematik në ekologjinë dhe evolucionin e sëmundjes infektive. Nga fundi i viteve 1970, ata zhvilluan modelin ?e shkëmbimit? për evolucionin e virulencës. Ky model pranon që virulenca e patogjenit nuk do të kufizojë domosdoshmërisht lehtësinë me të cilën një patogjen mund të kalojë nga një bartës tek tjetri.

Por edhe mund t`a përmirësojë atë. Pa koston e supozuar evolucionare të virulencës, nuk ka asnjë arsye të besohet se ashpërsia e sëmundjes do të ulet me kalimin e kohës. Përkundrazi, Mej dhe Anderson propozuan që niveli optimal i virulencës për çdo patogjen të caktuar, do të përcaktohet nga një sërë faktorësh, siç janë disponueshmëria e bartësve të ndjeshëm, dhe kohëzgjatja midis infeksionit dhe shfaqjes së simptomave. Faktori i fundit, është një aspekt kryesor i epidemiologjisë së SARS-CoV-2. Periudha e gjatë kohore midis infeksionit dhe vdekjes (nëse ndodh), nënkupton se SARS-CoV-2 ka një dritare të konsiderueshme kohore, në të cilën mund të shumohet dhe përhapet, shumë kohë para se t`a vrasë?mikpritësin? e tij aktual.

Sot ?modeli i shkëmbimit?pranohet gjerësisht. Ai thekson se çdo kombinim bartës -patogjen duhet të konsiderohet rast pas rasti. Nuk ekziston një ligj i përgjithshëm evolucionar për të parashikuar se si do të forcohen këto marrëdhënie, dhe sigurisht nuk ka asnjë justifikim për pashmangshmërinë e zvogëlimit të virulencës. Ka pak ose aspak prova të drejtpërdrejta,se virulenca zvogëlohet me kalimin e kohës. Ndërsa patogjenët e rinj, si HIV dhe MERS, shpesh janë shumë virulentë, e kundërta nuk është e vërtetë. Ka shumë sëmundje më të vjetra si tuberkulozi dhe gonorrea, që janë ndoshta po
aq virulente sa kurrë më parë.

Sigurisht, këto kundër-shembuj nuk paraqesin në vetvete, prova se virulenca e SARS-CoV-2 nuk do të bjerë. Rënia e virulencës është sigurisht e pranueshme, si një nga shumë rezultatet e mundshme nën modelin e shkëmbimit. Por mutacionet mund të rrisin virulencën dhe transmetueshmërinë duke e rritur shpejtësinë e shumimit viral. Megjithëse do të duhet të presim për më shumë prova rreth variantit B117./Përshtatur nga CNA.al

Burimi: https://theconversation.com/will-coronavirus-really-evolve-to-become-less-deadly-153817