E fundit!

12:05 Aktualitet

Protestat/ Balla: Dritan Goxhaj punon për regjimin iranian

Kreu i grupit parlamentar të PS-së Taulant Balla, në një d...

Teoritë e konspiracionit/ Pse po lulëzojnë gjatë pandemisë?

31 Janar 2021, 07:35, Blog CNA

Nga Rod Dacombe ?The Conversation?

Të gjithë i kemi parë. Janë në formën e postimeve të shpërndara nga miqtë e miqve në Facebook apo rrjetet e tjera sociale. Krahas distancimit shoqëror dhe takimeve online në platforma si ?Zoom?, duket se një simptomë e pashmangshme e pandemisë është dhe përhapja e teorive të konspiracionit në mediat sociale.

Teoritë e konspiracionit janë të ndryshme nga format e tjera të keqinformimit dhe gënjeshtrës. Ato janë mënyra të veçanta, përmes të cilave ne i japim kuptim botës komplekse dhe ndonjëherë shqetësuese përreth nesh. Gjithashtu ato janë parë prej kohësh si një fenomen veçanërisht politik.

Historiani amerikan Riçard Hofshtadter, u referohej ideve të tilla si mbështetja tek një ?stil paranojak? të të menduarit politik, i mbushur me ?teprime, dyshim dhe fantazi konspirative?.

Një kuptim më i fundit i rëndësisë së tyre, mund të gjendet në studimet e teoricienit politik Alfred Mur, që sugjeron se ato janë mjete për ?shpjegimin e ngjarjeve apo fenomeneve në një mënyrë të pajustifikueshme, të pabesueshme, apo edhe të rrezikshme, duke nxitur konspiracione gjithnjë e më të thella, të cilat shpërfillin ekzistencën e të gjitha provave që tjera që e kundërshtojnë atë?.

Për t`a kuptuar këtë fenomen, teoritë e konspiracionit duhet të analizohen si pjesë e një ndryshimi domethënës në mënyrat se si ndodh pjesëmarrja politike në demokracitë bashkëkohore. Ka një numër arsyesh pse sot teoritë e konspiracionit zënë kaq shumë hapësirë, dhe ato kanë një ndikim të atillë në reagimin tonë ndaj pandemisë, i cili nuk mund të injorohet.

Është vërtetuar se teoritë e konspiracionit janë më të përhapura në kohëra krizash. Studime të ndryshme tregojnë se popullariteti i këtyre ideve nuk është konstant. Ai arrin kulmin gjatë ngjarjeve kataklizmike dhe trazirave sociale. Teoritë e konspiracionit ishin të spikatura gjatë pandemive të mëparshme, përfshirë ?Vdekjen e Zezë?, gripin rus të fundit të shekullit XIX-të, dhe pandeminë e gripit të vitit 1918.

Por në dallim nga krizat e kaluara, teoritë e fundit të konspiracionit janë nxitur nga ndryshimi i shpejtë i mënyrës se si ne komunikojmë me njëri-tjetrin. Me rëndësi të veçantë është shfaqja e faqeve të mediave sociale, të cilat mundësojnë përhapjen e shpejtë të informacionit bazuar të paktën në dukje në informacionin e besueshëm të prodhuar nga ato që duket se janë burime të besueshme.

Ky kontekst ka shumë rëndësi, pjesërisht pasi lejon një shkallë të madhe të rolit individual në përhapjen e teorive të konspiracionit. Në thelb, teoritë e konspiracionit të këtij lloji janë të fuqishme, pasi janë pjesëmarrëse. Ata i angazhojnë direkt njerëzit në zhvillimin dhe amplifikimin e ideve politike, sado të çuditshme të duken ato.

Në një mjedis ku besimi tek institucionet politike është në rënie, dhe ku angazhimi në demokraci është shumë i pabarabartë, kjo formë e pjesëmarrjes siguron një alternativë të lehtë të arritshme dhe tërheqëse ndaj formave kryesore të pjesëmarrjes politike.

Midis teoricienëve të konspiracionit në internet ekziston një moto:Bëj kërkimin tënd! Kjo i inkurajon ata që të përfshihen në kërkime që synojnë të vërtetojnë idetë e tyre nga burime që hedhin poshtë narrativën ?zyrtare?. Angazhimi në teoritë bashkëkohore konspirative ka një cilësi të ngjashme me lojën.

Njerëzit inkurajohen të ?zbulojnë? informacionin e promovuar përmes rrjeteve të tyre në internet,më tepër sesa të pranojnë në mënyrë pasive të dhëna dhe fakte të prodhuara nga burime zyrtare. Studimet tregojnë gjithashtu se çdo provë e paraqitur dhe që thotë të kundërtën, pa marrë parasysh sa bindëse është ajo, nuk ka gjasa të pranohet. Madje, mund të merret si një provë në favor të teorisë së konspiracionit.

Më e rëndësishmja: ndjekja e këtyre bindjeve nuk do të thotë domosdoshmërisht miratim i një orientimi mosbesues ndaj institucioneve publike dhe provave shkencore. Ekziston një potencial i qartë,se teoritë e konspiracionit të këtij lloji, mund të minojnë përpjekjet për të ndalur përhapjen e Covid-19dhe për të dëmtuar besimin tek vaksinat. Argumentet e rreme kundër vaksinave, paraqiten si një ?rrëfim alternativ? i statusit të barabartë me provat shkencore.

Rreziqet e teorive të tilla të konspiracionit për shëndetin publik janë reale. Nën një mjedis të tillë, mund të jetë e vështirë të dihet fakti nga trillimi. Fakti që nuk kemi parë ende një përgjigje koherente dhe të besueshme ndaj kësaj çështjeje është thellësisht shqetësues.

Për këtë problem mund të ndërmerren shumë hapa. Ri-mendimi i rregullimit të mediave sociale dhe heqja e llogarive ?super-përhapëse? të teorive të tilla, janë disa prej tyre. Gjithashtu, në çdo qeveri mund të emërohet një figurë e njohur për të udhëhequr procesin e adresimit të këtij problemi./Përshtati në shqip CNA.al