E fundit!

10:54 Aktualitet

Dosja Meta/ Sot seanca në GJKKO, mbështetësit e ish-presidentit para gjykatës

Sot në GJKKO do të zhvillohet seanca ndaj ish-Presidentit ...

Nga Gurakuqi tek Beqja, historia se si u djallos një vend

12 Tetor 2020, 13:55, Politikë CNA

Nga Klodian Tomorri

Është magjepsëse, por historia e përsërit vetveten thuajse në gjithçka. Fatkeqësisht ndonjëherë në mënyrë të mbrapshtë.

Në vitet 20 të shekullit të kaluar, shteti i sapoformuar shqiptar kishte nevojë për investime publike që të nxirrte vendin nga varfëria dhe te shtynte ekonominë në rrugen e zhvillimit. Por në pamundësi për të siguruar hua në tregjet financiare, qeveria e atëhershme ju drejtua mekanizmit të Partneritetit Publik Privat.

Në shtator të vitit 1923, në Parlamentin e Shqipërisë mbërriten kontratat e para të koncesioneve. Fillimisht ishte koncesioni i vajgurit me kompaninë angleze Anglo Persian, me pas ai i kripës, lëkureve të bagëtive e kështu me radhe, pyjeve, duhanit, thuajse në të gjithë sektorët dominantë të ekonomisë së atëhershme shqiptare.

Një shtet i sapoformuar nuk kishte ekspertizen për të negociuar marrëveshje komplekse, të cilat kishin pasoja shumëvjecare për ekonominë. Ndaj shumica e koncesioneve praktikisht ishin lëshime për kompanitë e huaja dhe me përfitime të cunguara për shtetin shqiptar.

Por në Parlamentin e atëhershëm të Shqipërisë ndodhej një burrë, i cili për nga njohurite dhe vizioni në këtë fushë ishte të pakten 100 vjet përpara kohës së tij. Ky ishte Luigj Gurakuqi, njeriu i cili shtjelloi i pari publikisht ne Shqiperi te ashtuquajturen doktrinem e dyerve te hapura, pra tregut te lire dhe konkurrences se barabarte per te gjithe.

Përmes disa fjalimeve të fuqishme, Gurakuqi do të shtronte para Parlamentit, ato që duhet te ishin parimet e kontratave koncesionare.

Së pari, koncesionet nuk duhet të ishin ekskluzive dhe nuk duhet te ishin ne asnje mënyre monopol per te mos penguar futjen e kompanive te tjera.

Së dyti, afati i tyre duhet të ishte sa më i shkurtër për të mos e lene vendin peng ne afatgjate.

Së treti, shteti shqiptar duhet te ruante maxhorancen, me te pakten 51 per qind te aksioneve, ne cdo shoqeri koncesionare te pasurive publike.

Së katerti, shoqëritë që fitonin kontrata koncesionare nuk duheshin lejuar që të transferonin koncesionin.

Së pesti, kontratat koncesionare, vec kriterit ekonomik duhet të mbanin parasysh edhe ate gjeopolitik duke preferuar kompanitë që vinin nga vendet aleate.

Shumë nga koncesionet e viteve 20 dështuan për shkak të destabilitetit politik të vendit. Por ndërsa një shekull më parë, Shqipërinë e shpëtoi rastesia- sic thoshte Konica- 100 vjet me vonë e groposi grykesia.

Sot pasuritë kombëtare të vendit janë shndërruar gati në mallkim. Në naftë, një sërë ngjarjesh të ndodhura javet e fundit, kanë nxjerre në pah fakte ulëritëse se si koncesionet janë perdorur për të zhvatur qytetaret dhe skllaveruar punonjesit.

Në shëndetesi, PPP-të kane cmontuar totalisht sistemin, duke devijuar në llogari private qindra milionë euro përmes abuzimeve flagrante.

Në fushën e fiskut, vetëm për të kontrolluar karburantet shqiptarët paguajnë aktualisht 3 koncesione, ndërkohë që qeveria po bën gati të katërtin.

Në sektorin e mbetjeve, Shqipëria paguan mafien e plehrave per investime te pakryera, nje skeme te cilen e refuzuan edhe republikat me te korruptuara te planetit, si vendet afrikane.

Fatkeqësisht, të gjitha këto kontrata jane monopole te blinduara me ligj. Shumica e koncesioneve zoterohen nga kompani te fshehta. Pjesa derrmuese e tyre kane nderruar disa here duar. Dhe te gjitha kane afate mbi 10 vjecare duke i vene buxhetit dhe ekonomise nje gur te rende ne qafe, qe do te rrije aty per shume vjet.

Parimet qe Gurakuqi shtroi 100 vjet me pare jane permbysur me koke poshte. Historia e perseriti veten padrejtesisht me Shqiperine. Nga Rilindja e Gurakuqit e degdisi tek Rilindja e Beqjas dhe shefit te tij me poture.