E fundit!

07:51 Kosova & Bota

Cilat vende të BE-së luftojnë hendekun e pagave?/ Rregullat e reja të transparencës e ndajnë bllokun

Vetëm katër vende të BE-së e kanë zbatuar Direktivën e BE-...

Dija, shteti dhe privatet/ Nga Klodian Tomorri

8 Shtator 2016, 19:25, Aktualitet CNA

Nese ka nje politike, vendim, apo akt, per te cilin Sali Berisha ka te gjithe te drejten te jete krenar ne 8 vitet e qeverisjes se tij, ai eshte liberalizimi i arsimit. Privimi i njerezve nga e drejta per te mesuar eshte politika me kriminale dhe antikombetare qe nje qeveri mund te beje per vendin e saj. Qeverite shqiptare e kane bere per 60 vjet, nga 1944 deri me 2006-en. Ajo qe ka ndodhur ketu eshte nje cmenduri e paimagjinueshme. Shqiperia ka asfiksuar talentin per 3 breza.

Statistikat e Bankes Boterore tregojne se ende sot Shqiperia eshte vendi me i paarsimuar ne Europe, pasi vuan akoma boshllekun qe i eshte krijuar ne 60 vjet. Ende ne kete vend, pjesa e popullsise me arsim te larte eshte me pak se 15 per qind, kur ne vendet fqinje te ngjashme eshte minimalisht mbi 30 per qind.

Hapja e dyerve te universiteve publike ishte parakushti kritik i domosdoshem per zhvillimin e arsimit. Lindja dhe fuqizimi i sektorit privat ishte kushti i dyte. Por qe skema te funksionoje ka nje kusht te panegociueshem. Sektori publik dhe ai privat duhet te jene ne te njejten kohe komplementar dhe konkurrente me njeri tjetrin.

Dyert e universiteteve publike duhet te jene te hapura per kedo qe deshiron te mesoje. Privatet duhet te konkurrojne sektorin publik permes cilesise. Kjo eshte e vemja skeme qe maksimizon perfitimet per shoqerine.

Shume mund te thone se nuk funksion. Por shikoni pak shkollat fillore e madje dhe kopshtet. Si ka mundesi qe ne treg ekzistojne shkolla apo kopshte shteterore, qe ofrojne arsim falas dhe ato private ne te cilat prinderit paguajne deri ne 500 dollare e ndoshta me shume ne muaj? Teorikisht shkollat private duhet te kishin falimentuar. Por ato konkurrojne permes cilesise dhe jane shume te sukseshme. Si rezultat shoqeria merr pefitimet maksimale. Shkollon te gjithe femijet qe nuk kane mundesi permes arsimit publik falas, dhe i jep mundesine atyre qe duan nje arsim me cilesor ta kene ate.

Ky ishte roli qe duhej te benin universitet private. Por ne vend qe te konkurrojne sektorin publik me cilesi, ata tentojne te kapin sistemin. dhe ta menjanojne fushen e lojes nga ana e tyre.

Qeveria ka vetem nje rruge. Duhet te qendroje para cdo tentative per kapje. Nese universitetet private do te arrijne te kapin sistemin, arsimi ne Shqiperi do te degradoje ne nje pacavure, qe do prodhoje gjithcka pervecse dijes. Per nje arsye shume te thjeshte. Sepse nuk do te kete me incentiven per t’u permiresuar. Ajo qe privatet tentojne permes kapjes se qeverise nuk eshte asgje tjeter vetem te vrasin tregun. Sepse tregu eshte kercenim per ta. U thote permiresohuni ose dilni nga loja. Liberalet duhet ta dine mire kete.