E fundit!

14:34 Aktualitet

Edmond Spaho: Edi Rama nuk duhet të japë dorëheqjen

Ish-nënkryetari dhe ish-deputeti i Partisë Demokratike, Ed...

A po na gënjen Ismail Kadare?

1 Shtator 2016, 06:27, Aktualitet CNA

Nga Indrid VOKSHI

Qarkullon një shkrim i Ismail Kadare ku ai shkruan: “Më 1887, në Shqipëri kishte tre mijë shkolla. Prej të cilave një mijë e dyqind shkolla publike turke, po aq shkolla private greke, treqind shkolla bullgare, serbe dhe vllahe, shkollë shqipe vetëm një, me drejtor Pandeli Sotirin.. Pra, gati çdo gjuhë lejohej të mësohej në ?perandorinë tolerante?, përveç njërës: gjuhës shqipe”.

Si fillim duhet sqaruar diçka. Emërtimi “shkolla publike turke” nuk ka ekzistuar kurrë në Perandorinë Osmane. Kjo sepse sistemi arsimor i atij shteti ka qenë i mbështetur në: Shkolla Sibiane (fillore), Medreseja, Shkolla Enderun dhe Shkolla Ushtarake. Programi i dy të parave përqëndrohej tek mësimi i Kuranit, rregullave të fesë dhe njohurive mbi matematikën e arihmetikën. Zhvillohej në gjuhën arabe dhe asnjëherë turke, sepse në perandori arabishtja e persishtja ishin.

Shkolla Enderun ka qenë shkollë në vartësi të sistemit gjyqësor, shkollë e cila ka përgatitur gjyqtarët dhe nënpunësit civilë. Kurse shkolla ushtarake, dihet.

Këto të dhëna i kam lexuar nga teza e Asist. Prof. Dr. Selami Sonmez, Fakulteti i Edukimit në Universitetin Ataturk, shkruar për “International Journal of Humanities and Social Science” që publikohet nga “Center for Promoting Ideas (CPI), USA”.

Nuk dihet se ku e gjen Ismail Kadare shkollën publike turke, nuk dihet pse i keqedukon njerëzit, sepse shkolla publike turke nuk ka ekzistuar përpara vitit 1924. Edhe në historinë e Turqisë sot shkruhet se përpara Ataturkut, arsimi në Turqi ishte larg të pasurit karakter kombëtar. E xhonturqit e akuzonin Sulltanin se ai duke qenë “universalist musliman” e duke synuar mbajtjen të bashkuar të botës islame pa i ndarë në nacionalizma e në etni, kishte dhunuar e shtypur etninë turke. Ndaj edhe i dhanë ultimatum dhe e dëbuan familjen e Sulltanit nga Turqia, me 3 mars 1924 – (përfunduan atë që nisën me 1908 kur rrëzuan me revolucion Sulltan Abdyl-Hamidin II). Pra lufta e njohur kudo, nacionalizëm-perandori.

Sa për shkollat e popujve me fe ortodoksë, ato janë shkolla sipas statusit të miletit. Mileti qe institut juridik me të cilin Sulltani rregullonte mardhaniet me komunitetet jomuslimane në shtetin e tij. Krijoi Rum Miletin dhe iu lejoi atyre shkollat dhe vetëqeverisjen. Për sa kohë shqiptarët ishin pjesë e Rum Miletit psh, kishin shkollat. Kur u konvertuan në muslimanë, u bënë pjesë e shkollave muslimane. E sa për shkollat kombëtare nacionaliste si ajo e Pandeli Sotirit, në vitin 1887 kur thotë Kadareja, as Turqit nuk kishin shkollë kombëtare, sepse siç thamë ajo filloi mbas 1924.

E shkruajta gjithë ketë jo për ndonjë interes por thjesht si revoltë ndaj paditurisë duke dashur të them se shteti osman, në lidhje me shkollat nuk ka pasur ndonjë predispozicion të veçantë ndaj shqiptarëve siç Kadareja mundohet të na thotë, dhe ndaj asnjë etnie tjetër. Thjesht si çdo perandori nuk i ka lejuar shkolla nacionaliste asnjë etnie, siç edhe në Europë janë bërë dy kongrese të Vjenës për të frenuar nacionalizmat e ruajtur fronet.

Eshtë mirë që Kadare të mos abuzojë me famën e vet, duke menduar se kjo famë do t’ia bëjë të vërteta ato çka shkruan në lidhje me historinë. Njerëzit sot kanë guxim për të reaguar e as nuk janë të kompleksuar e të trembur sa të rrinë nën diktaturën letrare të Kadaresë që për habi, për habi, po kontribuon në keqedukim të njerëzve. Mund ta duash ose jo perandorinë osmane, mund të thuash se sundimi i saj na ka lënë mbrapa por ske pse i gënjen njerëzit duke mbjellë padituri. Duke përfituar ngaqë vetëm pak njerëz e njohin sistemin arsimor të asaj perandorie, edhed hajdje t’i biem për laraska se e besojnë shqiptarët.

Më shani sa të doni tani, thoni kush je t’i për të kundërshtuar Kadarenë (sikur Kadareja nuk është një shkrimtar, por di për historinë, ndërtimin e anijeve, biologjinë dhe çiftëzimin e shpendëve në pranvere). As më intereson fare kush është. Kjo është e vërteta historike dhe as e kam ndërmend të hedh poshte vite të tëra lexim, duke pranuar rrena, vetëm pse këto rrena i thonë njerëz të famshëm.