E fundit!

19:46 Politikë

“Këshilli Kombëtar, kozmetikë e Berishës”/ Spaho: PD do e ketë të pamundur të jetë rivale e PS

Ish-nënkryetari dhe ish-deputeti i PD-së Edmond Spaho ka k...

Çfarë ndodh me vezët dhe embrionet e ngrira kur ato nuk nevojiten më?

16 Shkurt 2026, 07:38, Shëndeti CNA

Çfarë ndodh me vezët dhe embrionet e ngrira kur ato nuk

Ndërsa trajtimet e fertilitetit janë në rritje, legjislacioni i fragmentuar në të gjithë Evropën lë mijëra vezë dhe embrione në harresë.

Gratë lindin me të gjitha vezët që do të kenë. Që nga cikli i tyre i parë menstrual, rezervat fillojnë të bien, duke u pakësuar më shpejt pas moshës 35 vjeç dhe duke arritur nivele kritikisht të ulëta deri në moshën 40 vjeç.

Në të njëjtën kohë, në Evropë, njerëzit po lindin fëmijë më vonë se kurrë . Mosha mesatare e nënës është tani 30.9 vjeç, me normat e fertilitetit në një nivel rekord të ulët prej 1.46 fëmijësh për grua, për shkak të rritjes së kostos së jetesës dhe paqëndrueshmërisë së punës.

Si përgjigje, gjithnjë e më shumë njerëz po i drejtohen trajtimeve të fertilitetit, siç është fekondimi in vitro (IVF) dhe ngrirja e vezëve dhe embrioneve, duke shpresuar të ruajnë vezët në kulmin e cilësisë së tyre për përdorim në të ardhmen - kjo njihet si "ngrirje sociale".

Madhësia e tregut global të ngrirjes së vezëve dhe ruajtjes së embrioneve në bankë arriti në 5.41 miliardë dollarë (4.55 miliardë euro) në vitin 2024 dhe parashikohet të rritet në rreth 25.63 miliardë dollarë (22.1 miliardë euro) deri në vitin 2034.

Konservimi social i ngrirjes së vezëve shpesh ka rregulla të ndryshme nga ngrirja mjekësore, e cila synon gratë me sëmundje që kërcënojnë fertilitetin, të tilla si kanceri ose endometrioza.

«Duhet ta mendojmë ngrirjen e vezëve si një polisë sigurimi që marrim», tha për Euronews Health Saghar Kasiri, drejtoreshë kryesore e shërbimeve të fertilitetit në Cryos, banka më e madhe e vezëve dhe spermës në botë.

“Ngrirja sociale e vezëve është pothuajse si një polisë sigurimi, ju i ruani disa vezë dhe shpresoni të gjeni partnerin e duhur ose jeni në një fazë ku mund të mbeteni shtatzënë natyrshëm. Nëse nuk mundeni, atëherë do të keni një rezervë”, shtoi ajo.

Ky proces sjell edhe sfida të reja: çfarë ndodh kur gratë nuk i duan më ato vezë ose embrione?

Pacientet që më vonë lindin fëmijë natyrshëm, vuajnë nga sëmundje, ndryshime në marrëdhënie, ndryshime në karrierë ose thjesht ndryshojnë mendje, që do të thotë se gratë që ngrinë vezët për një periudhë të caktuar kohore mund të mos i duan më ato.

E njëjta gjë vlen edhe për embrionet e ngrira. Në një cikël mesatar IVF për një grua nën 35 vjeç, prodhohen gjashtë deri në dhjetë embrione, nga të cilat normalisht njëri transferohet dhe pjesa tjetër ngrihet.

Nga ana mjekësore, embrionet e ngrira mund të mbeten të qëndrueshme për një kohë të pacaktuar me vitrifikimin modern – ngrirje të menjëhershme në azot të lëngshëm në -196°C – e cila parandalon dëmtimin e kristaleve të akullit.

Gjaku, plazma dhe indet e tjera hidhen në kushte shumë të rrepta sanitare nëse nuk përdoren. Megjithatë, embrionet dhe vezët shpesh shkaktojnë lidhje emocionale dhe dilema morale.

Embrionet zënë një zonë gri në rregullim dhe një zonë edhe më gri në mbledhjen e të dhënave. Nuk ka një numër të saktë të vezëve ose embrioneve të “braktisur”, as të dhëna të përmbledhura mbi hedhjet ose dhurimet.

Ligje të ngërçuara në të gjithë Evropën

Vendet evropiane ndryshojnë shumë në qasjen e tyre. Mbretëria e Bashkuar nuk ka kufizime në numrin e embrioneve që mund të krijohen ose transferohen dhe lejon ruajtjen e embrioneve të ngrira deri në 55 vjet. Nëse pacientët nuk duan t'i përdorin ato, vendi lejon dhurimin, përdorimin në kërkime ose hedhjen e tyre.

Akti i Polonisë për Trajtimin e Infertilitetit i vitit 2015 ndalon shkatërrimin. Pas 20 vitesh, dhurimi për çifte të tjera është i detyrueshëm.

Në Itali, embrionet e papërdorura duhet të mbeten të ngrira për një kohë të pacaktuar. Vendi nuk lejon dhurimin për kërkime ose shkatërrim. Maria Rosaria Campitiello, drejtuese e Departamentit të Parandalimit në Ministrinë e Shëndetësisë të Italisë, vlerësoi se në vitin 2025 kishte mbi 10,000 embrione të braktisura.

Nga ana tjetër, Suedia kërkon që embrionet të shkatërrohen pas një afati ruajtjeje prej 10 vjetësh.

Rregullorja e fundit evropiane për Substancat me Origjinë Njerëzore (SoHO), që synon rregullimin e standardeve të cilësisë dhe sigurisë së substancave njerëzore, përjashton në mënyrë të qartë embrionet nga fusha e saj e veprimit.

Kur ka mundësi, është ende e vështirë

Edhe në vendet ku dhurimi dhe shkatërrimi janë të ligjshëm, procedura është ende e ndërlikuar.

Shoqata Spanjolle e Fertilitetit vlerësoi në vitin 2023 se 60,005 nga 668,082 embrione në vend ishin “të braktisura”.

Në Spanjë, klinikat duhet të kërkojnë periodikisht rinovimin ose modifikimin e zgjedhjeve origjinale të pacientëve. Nëse, pas dy përpjekjeve, pacientët nuk japin përgjigje, embrionet kalojnë në përgjegjësi të klinikës dhe ato mund të dhurohen, të përdoren për kërkime ose të shkatërrohen.

Vendi është shfaqur si destinacioni kryesor i Evropës për ngrirjen e vezëve, pa kufizime moshe dhe pa kufizime të përcaktuara për kohëzgjatjen e ruajtjes.

Me shumë pacientë që vijnë nga jashtë, gjetja e kontaktit me ta dhe mbajtja e regjistrave mund të jetë e ndërlikuar.

Megjithatë, burokracia nuk është pengesa e vetme.

“Embrionet e ngrira, veçanërisht nëse veza dhe sperma janë nga pacientët, ka të ngjarë të hidhen. Nëse ata kanë zgjedhur një dhurues, veçanërisht nëse është një dhurim i dyfishtë, ata janë më të hapur për ta dhuruar atë në një familje tjetër”, shtoi Kasiri.

Ajo shpjegoi se, meqenëse është materiali i tyre gjenetik, pacientët shpesh ngurrojnë ta dhurojnë atë te të tjerët./ CNA