Bushati-Leka në ‘Public Square’: Inteligjenca Artificiale, me ndikim në lojtarët gjeostrategjikë të botës

30 Janar 2026, 22:00, Politikë CNA

Bushati-Leka në ‘Public Square’: Inteligjenca Artificiale, me

Ditmir Bushati dhe amerikano-shqiptari Donald Leka, zhvilluan një bisedë në nisje të sezonit të ri të podcastit ‘Public Square’ mbi ‘Inteligjencën Artificiale dhe dallgën që po vjen’.

Gjatë bisedës u theksua ndikimi që ka ky zhvillim i rëndësishëm teknologjik në gjeopolitikë, gjë që shfaqet në nivel rajonal dhe më gjerë.

Bushati: Donald, unë përdor ndonjëherë inteligjencën artificiale, por ne zakonisht e përdorim atë me informacione që janë grumbulluar nga e kaluara. Për sa e kuptoj unë, fokusi i punës suaj është kryesisht në lidhje me të ardhmen?

Leka: Ne kemi qenë shumë të fokusuar në inteligjencën paraprake, dhe konkretisht në parashikimin, për shembull, të ngjarjeve gjeopolitike në botë; ngjarje që ndikojnë në zinxhirët e furnizimit, që ndikojnë në tregje, stabilitetin brenda juridiksioneve, stresin dypalësh midis juridiksioneve. Pra, mund të jetë në nivel lokal me vendet fqinje apo vendet rajonale; mund të jetë gjithashtu me fuqitë rajonale që kanë ndikim të rëndësishëm brenda një rajoni, si dhe lojtarët gjeostrategjikë si Shtetet e Bashkuara dhe Kina, dhe nga pikëpamja ushtarake Rusia, apo nga një pikëpamje destabilizimi atje.

Dhe nëse shikoni inteligjencën artificiale sot, ka pasur gjithashtu një fokus të madh në dy fusha të tjera: njëra është qendrat e të dhënave, dhe qendrat e të dhënave kërkojnë investime të mëdha kapitale. Dhe jo vetëm për qendrat e të dhënave, por për infrastrukturën mbështetëse, rrjetin elektrik, dhe çdo gjë që i mbështet ato. Dhe sigurisht robotika është një tjetër fushë. Pra, robotika përfiton jashtëzakonisht nga sa më shumë informacion në terma të botës natyrore ose fizike.

Dhe lloji i të dhënave për të cilat ne po flasimdhe kjo është një pikë e rëndësishme, është se LLM-të mbështeten shumë vetëm në të dhënat që janë në internet, ose le të themi studime akademike, mendime ekspertësh në universitete, por e gjitha është në sferën e gjuhës, është e gjitha verbale. Ne mbështetemi shumë në të dhënat e sensorëve, të cilat mund t'i konsideroni si të dhëna që nuk manipulohen nga qeniet njerëzore, ose të dhëna hiper-lokale brenda juridiksioneve.

Aspekti i dytë i të dhënave tona është se ato janë ndër-sektoriale. Pra, një qasje e izoluar për të kuptuar pararendësit e një ngjarjeje ka dështuar vazhdimisht. Dhe pasojat e këtyre llojeve të parashikimeve të dështuara, qofshin politikëbërësit qeveritarë apo korporatat, në rastin e qeverive, ato mund të rezultojnë në vdekjen e miliona njerëzve ose zhvendosjen e miliona njerëzve si refugjatë ose IDP në vende.

Në terma të anës korporative, kjo mund të rezultojë në bërjen e investimeve ose përkushtimin ndaj strategjive të caktuara që, nëse do t'i kishit të gjitha të dhënat, do ta dinit paraprakisht që ajo strategji nuk do të funksiononte. Kështu që ideja është me të vërtetë t'u jepet vendimmarrësve informacioni më i mirë i mundshëm në mënyrë që ata të mund të marrin vendimet më të mira të mundshme. Ata mund të reduktojnë rrezikun dhe mund të rrisin alfa-n ose mundësinë./CNA