E fundit!

12:08 Aktualitet

Protestat/ Rama: Askush nuk mund ta ndalë rrugën e Shqipërisë drejt BE-së

Kryeministri Edi Rama në një intervistë të dhënë për gazet...

Zbulohet një qytet i lashtë 4000 vjeçar në Peru

21 Korrik 2025, 18:30, Kuriozitete CNA

I vendosur vetëm 12 kilometra nga Qyteti i Shenjtë i Caral-Supe në Perunë e sotme, Peñico lulëzoi midis viteve 1800 para Krishtit dhe 1500 para Krishtit, afërsisht në të njëjtën kohë me Dinastinë Shang në Kinë dhe Mbretërinë e Mesme të Egjiptit të Lashtë.

Zbulimi i qytetit të lashtë, i njoftuar më parë këtë muaj, ishte rezultat i tetë viteve kërkime të udhëhequra nga arkeologia Ruth Shady. Vendi u hap për publikun më 12 korrik, duke zbuluar vlerën e tij të thellë historike si pjesë e një përpjekjeje vendimtare për të kuptuar shoqëritë komplekse para-kolumbiane të Perusë dhe për të sfiduar mitet e rrënjosura thellë rreth tyre.

Zbulohet një qytet i lashtë 4000 vjeçar në Peru

Për shekuj me radhë, besohej gabimisht se qytetërimet para-kolumbiane ishin të pandryshueshme, të vogla, nomade dhe të prapambetura nga ana kulturore. Megjithatë, zbulimet arkeologjike moderne demonstrojnë ekzistencën e shoqërive komplekse me sisteme të përparuara bujqësore dhe arkitekturore, si dhe njohuri të gjera të ekologjisë, astronomisë dhe matematikës para mbërritjes së evropianëve në kontinent. Peñico është një dëshmi e këtij sofistikimi.

Zbulohet një qytet i lashtë 4000 vjeçar në Peru

Vendndodhja strategjike e qytetit në 600 metra mbi nivelin e detit, në një tarracë gjeologjike pranë lumit Supe dhe e rrethuar nga male, nuk ishte rastësi. Arkitektët e vendit, trashëgimtarë të traditave të Caral, e ndërtuan atë atje për të theksuar madhësinë monumentale të strukturave të tyre, për t'u mbrojtur nga përmbytjet dhe rrëshqitjet e tokës dhe, më e rëndësishmja, për të nxitur tregtinë. Kjo i lejoi Peñico-s të funksiononte si një pikë kyçe lidhjeje midis bregdetit peruan dhe malësive, duke bashkuar kulturat para-Inkase, si dhe komunitetet nga territoret Ande-Amazoniane dhe zonat e larta Ande të rajonit.

Zbulohet një qytet i lashtë 4000 vjeçar në Peru

Hulumtimet sugjerojnë se vendi lulëzoi pas rënies së qytetit të Caral, duke përdorur dinamikën ekonomike dhe rrjetet e ndërveprimit shoqëror që ishin forcuar tashmë në periudhat e mëparshme për të arritur prestigjin e vet. Shady, i cili gjithashtu udhëhoqi gërmimet e Caral më shumë se 30 vjet më parë, vëren se Peñico ndihmon në përgjigjen e pyetjeve në lidhje me fatin e qytetërimit Caral pas rënies së tij si rezultat i ndryshimeve klimatike./CNA